Όμορφοι άνθρωποι

Η χρονιά που σε δύο μήνες φεύγει έφερε την απώλεια κάποιων όμορφων ανθρώπων που είχα την τύχη να γνωρίσω. Στάθηκαν δάσκαλοι για μένα και μου έδωσαν δύναμη και έμπνευση. Με αφορμή την αναχώρησή τους σκέφτομαι… τι καθιστά έναν άνθρωπο όμορφο;

Νομίζω είναι η λάμψη που αναδεικνύει – το φως που σε εμπνέει και αναβλύζει ξέχειλο από μέσα του. Για κάποιους είναι φως γνώσης, για άλλους φως καλοσύνης. Όμορφος είναι εκείνος που μπορεί να σταθεί πρότυπο για σένα – εσένα, που τόσο συχνά βολοδέρνεις σαν φτερό στον άνεμο. Είναι η ήρεμη δύναμη, το ποταμάκι που ρέει απαλά και σε γαληνεύει με τον ήχο του γάργαρου νερού του – εσένα, τον χείμαρρο που ξεχειλίζεις βροντερά.

Απέναντι στην ορμητικότητά σου, αντιτάσσει ευγένεια. Απέναντι στην καχυποψία σου, φέρεται με ήρεμη σιγουριά. Απέναντι στην άγνοιά σου, παραθέτει γνώση, βέβαιη, σταθερή.

Δεν είναι η εμφάνιση, δεν είναι τα επιτεύγματα, δεν είναι οι τίτλοι, δεν είναι το status, δεν είναι το χρήμα, δεν είναι οι γνώσεις, δεν είναι οι καν οι εμπειρίες που ζήσατε μαζί – γιατί μερικές φορές μια μικρή επαφή είναι αρκετή. Κάποιες φορές μια ελάχιστη επαφή.

Νομίζω είναι η μεταδοτικότητα, το κέρασμα, το δόσιμο. Είναι εκείνο που αφήνουν πίσω στη σκέψη σου όταν έχουν φύγει. Εκείνο το μικρό πραγματάκι που σε κάνει να πιστεύεις στην ανθρωπότητα και στις δυνάμεις της – παρά τα χίλια μύρια προβλήματα που μας χαρακτηρίζουν.

Είναι η σπίθα του φωτός που βλέπουν σε σένα, εκεί που ο ίδιος βλέπεις σκοτεινά και απύθμενα τούνελ.

Είναι η απλότητα που τους χαρακτηρίζει, που τόσο ξεχωρίζει σ’ έναν κόσμο που κάνει τα πάντα πολύπλοκα.

Ίσως τελικά η ομορφιά να βρίσκεται πέρα από μας – κι εμείς απλά να την συναντούμε κάποιες φορές, για λίγο έστω, να σμίγουμε μαζί της, να γινόμαστε ένα. Όμορφος, λοιπόν, είναι εκείνος που μας φέρνει κοντύτερα σε αυτή την πάντα μακρινή, πάντα ποθητή, πάντα αγαπημένη ομορφιά. Και για λίγο γινόμαστε ένα μαζί της και ο κόσμος είναι γλυκός και υπέροχος.

Σας ευχαριστούμε, λοιπόν, όμορφοι άνθρωποι, που έχετε υπάρξει.

Στην κυρία Τζένη Ορνεράκη, την πιο καλή διευθύντρια, και στον κύριο Μιχάλη Παπανικολάου, δάσκαλό μου στη σχολή. Και σε εκείνους τους όμορφους ανθρώπους που υπάρχουν, είναι κοντά μας και φωτίζουν τη ζωή μας.

Ο Οδοστρωτήρας της Ομορφιάς

«Κάλυψε τη στενοχώρια της κάτω από ένα στρώμα make up και κοιτάχτηκε στον καθρέπτη. Τώρα ήταν έτοιμη για τη βραδινή έξοδο.» - Μια καθημερινή αφήγηση

«Πάρε την πιο καλή σου πόζα… ένα, δύο, τρία, κλικ!» - Σκέψη πριν από μια selfie

«Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο» - Ντοστογιέφσκι

Η σημερινή ανάρτηση έχει χαρακτήρα ανολοκλήρωτο. Θα έλεγα πως αποτελεί περισσότερο μια σειρά σκέψεων, στις οποίες αποπειράθηκα να δώσω κάποια συνοχή. Είναι γραμμένη από την οπτική γωνία ενός άντρα και δεν αξιώνει χαρακτήρα αντικειμενικότητας – ωστόσο θεωρώ πως υπάρχουν κάποιες μικρές αλήθειες εδώ μέσα.

Ξεκινώ με κάποια «αξιώματα».

Αξίωμα 1: Ανεβάζω selfies, άρα υπάρχω. Κορίτσια στον σταθμό του τρένου με το κινητό στο χέρι, παίρνοντας πόζες μπροστά στην κάμερα, τουρλώνοντας τα χείλη. Ένας συρφετός φωτογραφιών, ο πολιτισμός του κλικ και της εικόνας. Πρόσωπα σκυμμένα πάνω απ’ τα κινητά τους. Εξώφυλλα περιοδικών, τηλεοπτικές εκπομπές, λαμπρά χαμόγελα παντού, μια κοινωνία που ανασαίνει άρωμα οδοντόκρεμας. Άντρες που εκστασιάζονται μπροστά σε διάσημες ντίβες των Media, ονειροβατώντας στα πελώρια στήθη τους. Γυναίκες που θέλουν να μοιάσουν στις ίδιες αυτές ντίβες, μιμούμενες το στυλ τους, αντιγράφοντας τις κινήσεις τους. Κι άλλες φωτογραφίες, κι άλλα κλικ, κι άλλα like.

Η ομορφιά ως επιδειξιομανία.

Αξίωμα 2: Ο οδοστρωτήρας της ομορφιάς. Μπροστά σε μια πολύ όμορφη γυναίκα εξομοιώνονται όλες οι διαφορές των επίδοξων κατακτητών. Τρέχουν πίσω της οι πάντες: όμορφοι, άσχημοι, έξυπνοι, ανόητοι, ευαίσθητοι, αναίσθητοι, καλλιεργημένοι, ακαλλιέργητοι, πλούσιοι και φτωχοί. Μοιάζει με την αναζήτηση εργασίας – μπαίνει μια αγγελία και μεμιάς εμφανίζονται δεκάδες υποψήφιοι. Κάποιοι είναι καλύτεροι από τους άλλους, μα όπως ο εργοδότης συχνά δεν επιλέγει με τα καλύτερα κριτήρια, αντίστοιχα η γυναίκα σπάνια κάνει τη σωστή επιλογή. Ο μαλάκας επικρατεί του νοήμονα. Αντίστοιχα, όπως η γυναίκα δεν κάνει την καλύτερη επιλογή, έτσι και ο άντρας δείχνει να κρίνει μόνο με βάση το οπτικό ερέθισμα. Εκεί που η φύση καταργεί την ελευθερία. Εκεί που η ομορφιά σέρνει καράβι.

Η ομορφιά ως πηγή εξουσίας.

Αξίωμα 3: Κόσμος κλεισμένος σε κλουβιά, άνθρωποι που ζουν μονάχοι. Παράπονα για έλλειψη επικοινωνίας, αδυναμία κατανόησης, πολλαπλές γλώσσες, έλλειψη ουσιώδους επαφής, αδυναμία διαμόρφωσης προσωπικότητας.

Η ομορφιά ως υποκατάστατο.

Δείτε τώρα τα τρία αξιώματα – και σκεφτείτε αν συνδέονται το ένα με το άλλο.

"Vanity" by Auguste Toulmouche

"All Is Vanity", by Charles Allan Gilbert

Ερωτοτροπίες και σεξολογίες

Μια καλή φίλη μου ανέφερε πως ένας γεράκος ταξιτζής της είπε πρόσφατα το εξής: «Άνθρωπος που δεν ερωτοτροπεί είναι νεκρός και σήμερα οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει να το κάνουν. Αντί αυτού απλά σεξολογούν.»

Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνο το ταξίδι μου στη Ρώμη, πριν τρία χρόνια. Δεν θα ξεχάσω τα βλέμματα των γυναικών στο δρόμο, το πετάρισμα των ματιών τους, το αστραποβόλημα του βλέμματος, εκείνο το ανεπαίσθητο χαμόγελο. Δεν θα ξεχάσω εκείνο το κορίτσι με τη βεντάλια στο τρένο – δεν ήταν απαραίτητα όμορφη, μα ήξερε τι σημαίνει στυλ. Και δεν θα ξεχάσω ποτέ την κοπέλα που με χαιρέτησε, χαρίζοντάς μου ένα γλυκό χαμόγελο, ενώ περίμενα σε μια πλατεία. Ακόμα δεν έχω συνειδητοποιήσει πως μια άγνωστη με χαιρέτησε στα καλά του καθουμένου. Απλά με κοίταξε, χαμογέλασε, είπε “Ciao!” και συνέχισε το δρόμο της. Μα θα θυμάμαι πάντα αυτό το Ciao – τόσο αυθόρμητο, τόσο πηγαίο, τόσο αυθεντικό. Τόσο γνήσια ερωτικό.

Πίσω στην ελληνική πραγματικότητα. Εδώ που τόσες γυναίκες φοβούνται να φλερτάρουν, μη τυχών και «πάρει πολύ θάρρος ο άλλος». Εδώ που παρερμηνεύουν κάθε μορφής προσέγγιση για «πέσιμο». Εδώ που αδυνατούν να διαχωρίσουν το «πάμε για καφέ;» από το «πάμε να πηδηχτούμε;». Εδώ που είναι μονίμως διχασμένες ανάμεσα στις επιταγές της φύσης τους (μια φύση που τις θέλει ελεύθερες στον έρωτα, όπως κάθε πλάσμα στον κόσμο) και στις επιταγές μιας κοινωνίας που βάζει τα πάντα σε καλούπια. Τι θα πουν οι φίλες μου, τι θα πουν οι δικοί μου, τι θα πουν οι γνωστοί και τα λοιπά. Μιας κοινωνίας που μέχρι πριν 40 χρόνια τις παραχωρούσε σαν αντικείμενα προς πώληση, από πατέρα σε σύζυγο, παρέα με την προίκα τους. Και τώρα είναι ελεύθερες – μα η ελευθερία έχει νόημα μόνο αν ξέρεις τι να την κάνεις.

Αρκετές γυναίκες αδυνατούν να χειριστούν το φλερτ. Καταλήγουν να φέρονται απαίσια, υποτιμώντας τους άντρες που τις προσέγγισαν, ξεχνώντας το εξής πολύ σημαντικό: ο άντρας συχνά νιώθει αδύναμος τη στιγμή που κάνει την προσέγγιση. Εκτίθεται. Κόντρα στην παραδοσιακή αντίληψη που θέλει τους άντρες να είναι «κυνηγοί», πολλοί δεν αισθάνονται άνετα με αυτό το ρόλο. Κάτι απολύτως λογικό – σημασία έχει να είσαι ο εαυτός σου, όχι να ακολουθείς τυφλά τις επιταγές και τα πρέπει μιας παράδοσης. Σκεφτείτε λοιπόν πόσο άσχημα νιώθει ένας άντρας που δεν αισθάνεται «κυνηγός», όταν φλερτάρει μια γυναίκα κι εκείνη αποκρούει με αγένεια το φλερτ του. Σκεφτείτε ο ίδιος άντρας να έχει βιώσει το ίδιο αίσθημα απόρριψης πολλές φορές. Με τι θάρρος θα επιδιώξει μετά, για άλλη μια φορά, να προσεγγίσει μια γυναίκα; Πόσες φορές πια να φάει τα μούτρα του;

Μα πολλές γυναίκες αδυνατούν να το κατανοήσουν αυτό. Ξέρουν μόνο να πιπιλάνε τη γνωστή καραμέλα: «δεν υπάρχουν άντρες πια». Ή «οι άντρες δεν μας προσεγγίζουν όπως άλλοτε».

Το φλερτ είναι η φύση η ίδια. Μα η φύση καταλήγει να βιάζεται στα χέρια του γενικευμένου μαζικού κομπλεξισμού. Βλέπω και ακούω συχνά να μιλάνε για το σεξ (να μιλάνε, όχι να το κάνουν), μα ο έρωτας λες και τον κατάπιε ο βούρκος της λήθης. Μα ας αφήσω τον έρωτα – το φλερτ από μόνο του δείχνει να έχει θαφτεί κάτω από ένα συρφετό selfies, like και απρόσωπων γραπτών μηνυμάτων. Δυσκολεύεσαι να εντοπίσεις το γνήσιο από το κάλπικο ανάμεσά τους. Ευκολότερα δύο άνθρωποι θα κάνουν σεξ, παρά θα ερωτοτροπήσουν. Ευκολότερα θα σου «την πέσει» κάποιος, ή εσύ «θα κάτσεις» σε κάποιον, παρά θα φλερτάρετε. Είναι λες και πέφτεις με τα μούτρα στο κύριο γεύμα, δίχως καν να έχεις ζεστάνει το φαγητό πριν. Προφανώς κάθε εποχή μεταμορφώνει το ίδιο το περιεχόμενο των σχέσεων – μα προς ποια κατεύθυνση άραγε.

Kim Kardashian - Το "πρότυπο" άφθονων γυναικών και αντρών

Μη με παρεξηγήσουν οι γυναίκες αναγνώστριες – η πλειοψηφία των αντρών είναι εξίσου υπεύθυνοι για όσα γίνονται. Όταν τόσοι άντρες συγχέουν το φλερτ και την προσέγγιση με τη χυδαιότητα, τη χοντράδα και τις καγκουριές, πώς να μη βγει κακό όνομα στο φλερτ. Όταν τόσοι άντρες φέρουν ως πρότυπο την Kim Kardashian, πώς να μη χάσουν τα μυαλά τους τα κοριτσάκια των ατελείωτων selfies. Ο ένας πόλος τρέφει τον άλλο και αν οι γυναίκες σήμερα έχουν χάσει τη μπάλα, είναι επειδή οι άντρες δίνουν έμφαση στα λάθος πρότυπα. Όλα αυτά σε μια ναρκισσευόμενη, βαθιά κομπλεξική κοινωνία.

Φυσικά στο τέλος την πληρώνει εκείνη η κατηγορία του κόσμου που δεν φταίει σε τίποτα και που επιζητούν κάτι αυθεντικό επιτέλους στη ζωή τους.

Το κόμπλεξ παίρνει πολλαπλές μορφές. Υπάρχει ο κομπλεξισμός της «αιώνια δύσκολης γυναίκας». Και υπάρχει και το ακριβώς αντίθετό του, ο κομπλεξισμός της υπερβολικά εύκολης. Υπάρχουν εκείνες που κρατούν το πάνω χέρι σε μια επαφή υψώνοντας τείχη, κρατώντας αποστάσεις, αποφεύγοντας ακόμα και το στοιχειώδες φλερτ… και υπάρχουν εκείνες που κρατούν το πάνω χέρι με όπλο τους το σεξ – παραχωρώντας τον εαυτό τους με το παραμικρό. Πολύ φοβάμαι πως καταλήγουμε απλά σε συσχετισμούς δύναμης, και τίποτ’ άλλο… Sex and power.

Κι εδώ επανερχόμαστε στον τίτλο της ανάρτησης. Μπροστά στην ακατανίκητη ομορφιά μοιάζουν να ισοπεδώνονται οι προσωπικότητες, τόσο των υποψηφίων «κυνηγών», όσο και της ίδιας της γυναίκας που τη φέρει. Δεν έχει σημασία αν είσαι χαζός ή έξυπνος, αν έχεις πλούσιο ή ανύπαρκτο πνευματικό υπόβαθρο, αν έχεις καλό χαρακτήρα ή χιούμορ ή τίποτα απ’ αυτά… εν τέλει μπαίνεις στον ίδιο σωρό μαζί με όλους τους άλλους – και η επιλογή, να ξέρεις, δεν είναι δική σου.

Με ποια κριτήρια επιλέγει η γυναίκα; Μακάρι να ήξερα να σου πω.

Μακάρι να ήξερε και η ίδια.

Όσο αφορά την προσωπικότητα της γυναίκας; Κάποια πολύ όμορφη δεν έχει ανάγκη να χτίσει προσωπικότητα, να αναπτύξει απόψεις, να θρέψει το μυαλό ή το χαρακτήρα της. Ο δρόμος της μοιάζει στρωμένος με ροδοπέταλα. Θα σπουδάσει, θα βρει μια δουλειά, θα κάνει οικογένεια. Ποτέ δε θα νιώσει πραγματικά μόνη, γιατί πάντα θα υπάρχουν άφθονοι «επίδοξοι εραστές», ακόμα και στο ενδεχόμενο ενός χωρισμού. Θα περιβάλλεται από άντρες – αν και οι γυναίκες πιθανό να την αντιπαθούν, από ζήλεια και μόνο.

Μα είναι στις αντιξοότητες εκεί που οικοδομείς, τούβλο προς τούβλο, την προσωπικότητά σου. Όχι στα εύκολα. Η γυναίκα που δεν έχει βιώσει απόρριψη, που δεν γνωρίζει τι σημαίνει μοναξιά, καταλαβαίνει λιγότερα από σχέσεις συγκριτικά με εκείνη που έχει δει και τις δύο όψεις του νομίσματος. Και όταν έρθει η στιγμή, χρόνια μετά, που η ομορφιά της θ’ αρχίσει να φθίνει, ίσως νιώσει πως κάτι της λείπει. Μα δεν θα ξέρει τι – γιατί δεν έχει έρθει ποτέ σε ουσιαστική επαφή με τον εαυτό της, σαν εκείνη που ερχόμαστε όταν είμαστε μόνοι.

Τον καιρό των μεγάλων λογοτεχνικών ηρωίδων, τύπου Άννα Καρένινα ή Έμμα Μποβαρύ, η ομορφιά συχνά συμπλήρωνε την προσωπικότητα. Κάποιες φορές έφτανε ως το βάθος της ψυχής – εδώ φυσικά αναφερόταν ο Ντοστογιέφσκι όταν έλεγε πως «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Όχι στα κάλπικα χαμόγελα του ίντερνετ ή στα εξώφυλλα των περιοδικών του lifestyle.

Αν ο Ντα Βίντσι ζωγράφιζε τη Μόνα Λίζα σήμερα, θα ήταν κάπως έτσι

Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο

Αισθάνεσαι μόνη σου; Σου φέρθηκε άσχημα ο φίλος σου; Διαπίστωσες πως πήρες 2 κιλά παραπάνω; Κανένα πρόβλημα! Πάρε μια μοιραία πόζα, ανέβασέ τη στο Facebook ή το Instagram, μάζεψε μερικές εκατοντάδες like και μερικές δεκάδες αιτήματα φιλίας από επίδοξους εραστές (τους οποίους φυσικά θα απορρίψεις) – και η ζωή είναι ωραία.

Γιατί λοιπόν να χαραμίζεις το χρόνο σου αναπτύσσοντας απόψεις – άχρηστες οι τελευταίες. Φόρα απλά την άποψη που φοριέται περισσότερο, σαν τα καπέλα, και είσαι καλυμμένη.

Κάνε μου μια χάρη μόνο. Μη μου λες πως «κατά βάθος» αναζητάς κάτι ουσιώδες στη ζωή σου, πως «σε ενδιαφέρουν άντρες με προσωπικότητα», πως «γυρεύεις την επικοινωνία» κι άλλες τέτοιες κουταμάρες. Γιατί οι πράξεις σου, σε καθημερινή βάση, λένε το αντίθετο. Το ίδιο και οι επιλογές σου.

Κρύβεσαι πίσω από μια μάσκα, όπως τόσες. Απλά η δική σου μάσκα τυχαίνει να είναι από τις όμορφες. Μα πίσω από αυτήν, λυπάμαι που το λέω… δεν υπάρχει τίποτα.

Δεν σε κατηγορώ. Μέρος ενός συστήματος είσαι κι εσύ, που προτιμά την εικόνα απ’ τη σκέψη και το λόγο. Ενός συστήματος που θα κατέρρεε αν δινόταν έμφαση στην ουσία, όχι στην επιφάνεια. Γιατί τότε θα συνειδητοποιούσαμε πως δεν έχουν αξία οι βαθμοί στις εξετάσεις… και δεν έχουν νόημα οι διαφημίσεις στην τηλεόραση... και δεν υπάρχει περιεχόμενο στις διασημότητες του Lifestyle… και δεν είναι ανώτερα τα ακριβά ρούχα ή τα πολυτελή αμάξια.

Να ξέρεις, αγαπώ την ομορφιά. Την αγαπώ βαθιά και με προσελκύει ως τον πυρήνα της φύσης μου. Να είσαι βέβαιη πως θα στρέψω τα μάτια μου σε μια όμορφη γυναίκα, αν τη δω στο δρόμο. Το κείμενο αυτό είναι ένας ύμνος στην ομορφιά, όχι το αντίθετό του – αν σου δίνει άλλη εντύπωση, μάλλον δεν διάβασες ανάμεσα στις γραμμές.

Ίσως σου φανεί παράξενο – μα αγαπώ και τις selfies, όταν είναι καλού γούστου! Η ιστορία της τέχνης ξεχειλίζει με ατομικά πορτραίτα - και μου αρέσει να βλέπω το ωραίο. Μα κάπου μεταξύ των χιλιάδων selfies, της κενότητας των επαφών, της αδυναμίας στο φλερτ, των επιφανειακών σχέσεων και της γενικότερης μοναξιάς – θα συμφωνήσεις μαζί μου πως κάπου χάθηκε η μπάλα.

Και αυτές οι άσχημες συμπεριφορές... εξήγησέ μου, για ποιο λόγο να υπάρχουν. Γιατί να δημιουργείς περιττές στενοχώριες εκεί που δεν χρειάζονται. Και αυτό το αδικαιολόγητο ψώνιο - χάθηκε λίγη απλότητα λοιπόν; Λίγη γαμημένη απλότητα.

Στην πραγματικότητα το πρόβλημα ποτέ δεν ήταν η ομορφιά. Είναι η ανασφάλεια. Την οποία προσπαθούμε να καλύψουμε, βάζοντας όμορφα χαλιά πάνω σε σκονισμένα πατώματα.

Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο – αρκεί να τεθεί ξανά στις σωστές βάσεις της. Αρκεί να διώξει τα υποκατάστατα και να θυμηθεί πως είναι να φλερτάρει, να ερωτοτροπεί, να ξεχωρίζει το γνήσιο από το κάλπικο. Να βάλει στην άκρη τους κομπλεξισμούς και τα συμπλέγματα εξουσίας και να αφεθεί στη φύση της – απλή και ελεύθερη.

Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο – όταν γίνει ξανά όμορφη.

Ως τότε, ας προσπαθήσουμε να δίνουμε αξία μόνο εκεί που πρέπει... και να κάνουμε υπομονή! Κλείνω με ένα παλιό μου σκίτσο.

Εκείνη η μικρή σου λεπτομέρεια

Art by Dave McKean

Φαντάζομαι ξέρεις πως είναι. Να παίρνεις στο δρόμο μαζί σου εκατό τραγούδια και να ακούς, ξανά και ξανά, στο repeat, ένα μόνο. Να διαβάζεις ένα βιβλίο και να πιάνεις τον εαυτό σου να συλλογίζεται μια και μόνο φράση του – μία πρόταση μέσα σε χιλιάδες. Να έχει καρφωθεί στη μνήμη σου όχι η γενικότερη πλοκή ενός έργου – μα μια στιγμή, μια ατάκα. Εκεί που κράτησες για λίγο την ανάσα σου.

Θυμάμαι ένα πολύ παλιό ελληνικό τραγούδι – από τα χρόνια της δεκαετίας του 30. Ο στιχουργός εκθειάζει την ελιά της κοπέλας που αγαπάει. Μια ελιά, ένα απλό σημάδι – εκείνη η λεπτομέρεια που την καθιστά διαφορετική από κάθε άλλη γυναίκα. Εκείνη η λεπτομέρεια που άλλοι πιθανό να προσπερνούσαν.

Η αντικειμενική ομορφιά ομοιογενοποιεί τους ανθρώπους. Είναι σαν τον Παράδεισο – υπέροχη, μα προκατασκευασμένη. Δεν την έχεις δει ποτέ, μα ήδη την γνωρίζεις. Και πόσο ίδιοι μοιάζουν οι άγγελοι, ο ένας με τον άλλον!

Κάθε εποχή γεννά τα πρότυπά της, καλλιεργεί τις μόδες της... στήνει τον πήχη της εκεί ψηλά, κι εσύ αποπειράσαι να τον φτάσεις. Να γίνεις εκείνη ακριβώς η Ιδέα της ομορφιάς ή της επιτυχίας που κάθε εποχή φέρει μέσα της. Να γίνεις το πρόσωπο που κοσμεί τα εξώφυλλα των περιοδικών, η πρωταγωνίστρια των έργων. Ο πετυχημένος τύπος με το αμάξι και την ακαταμάχητη γοητεία. Ή εκείνος που φορά σα ρούχο του το status – ένα υψηλό αξίωμα, ή ένα επάγγελμα με κύρος. Ένα αδιάκοπο κυνήγι με σκοπό την τελειότητα.

Μα κάποιες φορές είναι η ατέλειά σου εκείνη που θα τραβήξει το βλέμμα μου. Η στιγμή εκείνη που θα χάσεις τα λόγια σου και θα ραγίσει το κέλυφος της επίπλαστης αυτοπεποίθησής σου. Όταν θα χαμογελάσεις αμήχανα, γνωρίζοντας πως ξέμεινες από ατάκες. Κάποιες φορές κάνει τη διαφορά πάνω σου το σημείο εκείνο που ξέχασες να καλύψεις με μέικ απ. Εκείνο που μόνο εγώ διακρίνω. Εκείνο που σε καθιστά ξεχωριστή στα μάτια μου. Η πρόταση μέσα στις χιλιάδες του βιβλίου, που μου έκανε εντύπωση. Σε μένα και μόνο – σε κανέναν άλλον.

Προσπαθούμε υπερβολικά να είμαστε ίδιοι, ο ένας με τον άλλον. Πόσο κρίμα είναι. Γιατί είναι στη λεπτομέρεια που αναβλύζει η διαφορετικότητα. Γιατί είναι στη λεπτομέρεια εκεί που γνωρίζουμε πραγματικά τον άλλο.

Artwork: Dave McKean

Το Αργό Βέλος της Ομορφιάς

Art by Banksy

Ζούμε στην εποχή του εντυπωσιασμού - ίσως πάντα ήταν έτσι, δεν ξέρω. Σίγουρα όμως μετράει εκείνο που τραβάει εύκολα το βλέμμα - εκείνο που καρφώνεται μεμιάς στη σκέψη.

Από τον επιδεικτικό ναρκισσισμό των κοινωνικών δικτύων (με τις ατελείωτες πόζες και την έμφαση στην εικόνα ή το σλόγκαν, όχι την πληροφορία) στους κραυγαλέους τίτλους των ειδήσεων (με σκοπό να τραβήξουν εύκολα τα βλέμματα)• και από τη μονοδιάστατη καλλιέργεια της εξωτερικής εμφάνισης, στην αδιάκοπη απόκτηση και προβολή υλικών αγαθών (γιατί δεν αρκεί να έχεις, μα να δείχνεις πως έχεις - πάνω στη λογική "είμαι αυτό που δείχνω να είμαι")...

Είναι η ομορφιά του καλογυαλισμένου, γρήγορου αυτοκίνητου - εκείνου που οδηγεί καμαρωτός ο οδηγός, η μουσική δυνατά, το παράθυρο ανοιχτό, επιβάλλοντας στον κόσμο το γούστο του... ή η ομορφιά της γκλαμουράτης τύπισσας, επιδεικτικά ντυμένης, επιζητώντας σκόπιμα τα βλέμματα, προκαλώντας αναστεναγμούς σε κάθε βήμα της.

Μπορούμε να αντισταθούμε μετά; Όχι, δεν μπορούμε. Αυτή είναι η δικτατορία της εποχής της επίδειξης - εκείνη που αδυνατείς να στρέψεις το βλέμμα σου αλλού.

Αξίζει λοιπόν να δούμε το ακόλουθο απόσπασμα του Νίτσε - το οποίο υπήρξε και αφορμή για να γράψω αυτό το μικρό σχόλιο. Το απόσπασμα περιλαμβάνεται στο "Ανθρώπινο, Πάρα Πολύ Ανθρώπινο" (σε μετάφραση Ζήση Σαρίκα):

«Το αργό βέλος της ομορφιάς. – Το ευγενέστερο είδος ομορφιάς δεν είναι εκείνο που μας πάει μακριά ξαφνικά, που κάνει μια βίαιη και μεθυστική επίθεση πάνω μας (μια τέτοια ομορφιά μπορεί να προκαλέσει αηδία), αλλά εκείνο που εισέρχεται αργά σε μας, που το κουβαλούμε μαζί μας μακριά δίχως να το παρατηρήσουμε και το συναντάμε πάλι στα όνειρα, και που τελικά, αφού έχει μείνει για πολύ καιρό με διακριτικότητα στην καρδιά μας, μας κυριεύει εντελώς, γεμίζοντας τα μάτια μας με δάκρυα και την καρδιά μας με λαχτάρα».

~

Μπωντλαίρ ~ "Ο Τρελός και η Αφροδίτη"

"Τι εξαίσια μέρα! Το απέραντο πάρκο λιγοθυμάει κάτω από το καυτό μάτι του ήλιου, όπως η νεότης κάτω από την κυριαρχία του Έρωτος.

Η καθολική έκστασις των πραγμάτων δεν εκφράζεται με κανέναν θόρυβο· ως και τα νερά μοιάζουν αποκοιμισμένα. Αντίθετα από τις ανθρώπινες γιορτές, εδώ εκτυλίσσεται ένα σιωπηρό όργιο.

Θα έλεγε κανείς ότι ένα φως, συνέχεια αυξανόμενο, κάνει τα αντικείμενα να ακτινοβολούν ολοένα και περισσότερο· ότι τα ερεθισμένα άνθη διακαίονται από τον πόθο ν' ανταγωνισθούν το γαλάζιο τ' ουρανού με τη λαμπρότητα των χρωμάτων τους, και ότι η ζέστη, κάνοντας ορατά τα αρώματα, τα κάνει ν' ανεβαίνουν σαν καπνοί προς το άστρο της ημέρας.

Ωστόσο, μέσα σ' αυτήν την γενική ευφορία, διέκρινα ένα πλάσμα θλιμμένο.

Στα πόδια μιας κολοσσιαίας Αφροδίτης, ένας από αυτούς τους τεχνητούς τρελούς, ένας από αυτούς τους εθελοντές γελωτοποιούς, τους επιφορτισμένους να κάνουν τους βασιλείς να γελούν, όταν η Τύχη ή η Πλήξη τους βασανίζει, στολισμένος μ' ένα κουστούμι πλουμιστό και γελοίο, το κεφάλι του καλυμμένο με κέρατα και κουδουνάκια, κουβαριασμένος μπροστά στο βάθρο, σηκώνει τα μάτια γεμάτα δάκρυα προς την αθάνατη θεά.

Και τα μάτια του λένε: "Είμαι ο τελευταίος και ο πιο έρμος από τους ανθρώπους, στερημένος από έρωτα και φιλία, και σ' αυτό πολύ κατώτερος και από το πιο ατελές ζώο. Ωστόσο είμαι φτιαγμένος, και εγώ, για να αντιλαμβάνομαι την αθάνατη Ομορφιά! Ω! θεά! Σπλαχνιστείτε τη θλίψη και το παραλήρημά μου!"

Αλλά η άσπλαχνη Αφροδίτη ατενίζει μακριά, άγνωστο τι, με τα μαρμάρινα μάτια της".

***

Σαρλ Μπωντλαίρ

"Ο Τρελός και η Αφροδίτη" (σε μετάφραση. Στ.Βαρβαρούση). Περιλαμβάνεται στη συλλογή διηγημάτων "Η Μελαγχολία του Παρισιού" - "Le Spleen de Paris". Έτος, 1869.

Long Summer Days...

~

Βυθίζω τα χέρια μου στην απαλή άμμο, νιώθω την ανακουφιστική της υγρασία. Γύρω μου βράχια, πιο πέρα η θάλασσα, νερό που σκορπάει τον αφρό. Μια σιγανή βροχή ξεσπά δειλά, λεπτές, αδιόρατες σταγόνες βυθίζονται παιχνιδιάρικα στο έδαφος.

Πόσο όμορφη είναι η βροχή το καλοκαίρι. Ίσως γιατί είναι σπάνια. Πάει κόντρα στο ρεύμα, ένας μικρός αντάρτης. Εμφανίζεται εκεί που δεν την περιμένεις και μεταμορφώνει όλο το τοπίο. Μια παραφωνία, μια ευχάριστη ατέλεια στην ωραία, μα βαρετή ηλιόλουστη καθημερινότητα.

Είχε γράψει ο Μίλαν Κούντερα πως η ομορφιά βρίσκεται στην ατέλεια. Σε αυτό που κάνει τον κάθε έναν από μας να ξεχωρίζει, να είναι ο εαυτός του. Γιατί τέλειο σημαίνει ιδεατό, και το ιδεατό είναι κοινό για όλους - εξαλείφει την διαφορετικότητα. Σκεφτείτε: Σε μια εποχή κατά την οποία οι πάντες επιθυμούν να αγγίξουν ένα εξιδανικευμένο πρότυπο εμφάνισης, η ομοιομορφία φαντάζει σαν τελικός στόχος όλου του κόσμου. Χρειάζεται να έχω το κατάλληλο βάρος, το απόλυτο σώμα, το τέλειο πρόσωπο, το σωστό ντύσιμο, κλπ. Και φυσικά εκείνο το lifestyle που θεωρείται ιδανικό. Πως όμως ορίζεται το ιδανικό? Ποιός είναι εκείνος που καθορίζει τι είναι ωραίο και τι όχι? Και αν όλοι το προσέγγιζαν, αν όλοι έφταναν κάποτε σε μια κατάσταση κατά την οποία ήταν "τέλειοι", τι θα απογινόταν η αίσθηση της ατομικότητας του καθένα?

Γνωρίζετε την περίφημη σειρά "Η Ζώνη του Λυκόφωτος"? Προβαλλόταν στις ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του '50, και στις αρχές της δεκαετίας του '60. Σε ένα από τα συγκλονιστικότερα της επεισόδια παρουσιάζεται μια υποθετική κοινωνία του μέλλοντος, στην οποία επικρατούσε ένας ιδεατός τύπος ομορφιάς. Είχαν ανακαλύψει με μαθηματική ακρίβεια το τέλειο look, σε δύο παραλλαγές. Η επιστήμη παρείχε την δυνατότητα στον καθένα, με την ενηλικίωση του, να κάνει την απαραίτητη επέμβαση και να μεταμορφώσει πλήρως τον εαυτό του, στα πλαίσια εκείνου του "τέλειου προτύπου".

Στο τέλος οι πάντες, ο πληθυσμός όλος, ήταν ίδιοι, ο ένας με τον άλλον. Πανέμορφοι, εκθαμβωτικοί, αψεγάδιαστοι... μα ίδιοι.

Χαρακτηριστική σκηνή από το συγκεκριμένο επεισόδιο του Twilight Zone

Βυθίζω τα χέρια μου στην άμμο... ή μήπως είναι πάλι το πληκτρολόγιο μπροστά μου? Ένα πετάρισμα των ματιών και η παραλία ξεθωριάζει, σαν ακουαρέλες που ανακατεύτηκαν με το νερό της βροχής. Είμαι στο δωμάτιο μου, είναι βράδυ. Και για άλλη μια φορά, γράφω αυθόρμητα, ό,τι μου κατέβει.

Το καλοκαίρι είναι μπροστά μου - μπροστά μας, για άλλη μια φορά. Σκέφτομαι το περσινό καλοκαίρι, σχεδόν αρνούμαι να δεχτώ πως πέρασε ένα χρόνος. Μπορώ να πω με βεβαιότητα πως δεν αξιοποίησα κατά τον ιδανικό τρόπο το μεγαλύτερο διάστημα της χρονιάς που πέρασε, από πέρυσι μέχρι τώρα. Αν εξαιρέσεις τους δύο τελευταίους μήνες, η υπόλοιπη χρονιά, από τον περσινό Ιούνιο ως τον Απρίλιο, ήταν επιεικώς μέτρια, ως κακή. Σπατάλη χρόνου, ασχολίες που μπήκαν στην άκρη, παλιές σχέσεις που ξεστράτισαν, επαφές με ακατάλληλα άτομα, αίσθηση ξοδέματος. Και οι αναποδιές ξεκίνησαν πέρυσι το καλοκαίρι, το οποίο υπήρξε και ένα από τα χειρότερα των τελευταίων χρόνων για μένα - ε, λοιπόν, ας κλείσει τώρα ένας γαμημένος χρόνος κακοτυχίας και ας πάει στο καλό.

Σταδιακά έπιασα τον εαυτό μου να απομακρύνομαι από ορισμένα διαδικτυακά κοινωνικά πλαίσια, τα οποία μου δημιουργούσαν την αίσθηση μιας ατελείωτης ανουσιότητας. Όπως για παράδειγμα το facebook. Γιατί υπάρχουν εκείνες οι στιγμές που έχεις τις μαύρες σου. Φάσεις κατά τις οποίες γυρεύεις μια επαφή ουσίας. Το να μπαίνεις στο facebook, ή σ' ένα φόρουμ, και να αντικρίζεις κατάμουτρα την βλακεία του καθένα, δεν σε κάνει καλύτερα. Μόνο συντείνει ώστε να χαραμίσεις ακόμα περισσότερο τον χρόνο σου, αφήνοντας τον εαυτό σου στην ψευδαίσθηση της διαδικτυακής συλλογικής μέθης. Ασφαλώς παίζει ρόλο και η ποιότητα του κόσμου μέσα, ωστόσο, όπου υπάρχουν πλήθη, ο παράγοντας ποιότητα πέφτει κατακόρυφα. Παράλληλα, ενισχύεται η αίσθηση της ομοιομορφίας. Δες πόσο ωραία είναι που όλοι γράφουμε με τον ίδιο τρόπο, εκφραζόμαστε με τον ίδιο τρόπο, χαραμίζουμε τον χρόνο μας με τον ίδιο τρόπο!

Δείτε, ανήκουμε και μεις στο πλήθος, δεν είμαστε πια μόνοι!

Προς το παρόν διατηρώ έναν ειδικό λογαριασμό στο facebook, μόνο για το γκρουπ του ραδιοφωνικού σταθμού μας, χωρίς friends, χωρίς τίποτα, ίσα για να ενημερώνω τον κόσμο. Ίσως σε κάποια άλλη φάση γυρέψω πάλι την κοσμοσυρροή των κοινωνικών δικτύων, αυτό όμως θα γίνει όταν έχω φτάσει ξανά να αξιοποιώ τον χρόνο μου.

Τα blogs είναι διαφορετικά. Είναι η γωνιά μας. Είναι ένα προσωπικό σημείο επικοινωνίας, ξεχειλίζουν από την ατομικότητα μας. Στο blog είσαι ο εαυτός σου, αισθάνεσαι ελεύθερος να γράψεις και να εκφραστείς με όποιον τρόπο επιθυμείς. Δεν περιβάλλεσαι από σωρεία δήθεν επαφών, ανούσιων likes, κανόνες, αδιάφορα ποστ, αμφιλεγόμενες σχέσεις, κομπλεξικά trolls, ή δεν ξέρω και γω τι άλλο. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάθε blog είναι όμορφο - υπάρχουν άφθονα blogs της κακιάς ώρας εκεί έξω. Ωστόσο, αυτό είναι το ίντερνετ σε τελική ανάλυση, αντανακλά την κοινωνική πραγματικότητα έξω από μας και την παιδεία που φέρει ο καθένας μέσα του.

Και για να λέμε τα πράγματα με τ' όνομα τους, η παιδεία που φέρει μέσα της η πλειοψηφία είναι για τον πούτσο καβάλα.

Όσο αφορά τους φίλους... Στο τέλος καταλήγεις με εκείνους τους λίγους, τους καλούς. Τα άτομα με τα οποία μοιράζεστε μια σχέση ειλικρίνειας, και ας είναι μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού. Μην τρέφεις ψευδαισθήσεις - πάντα λίγοι είναι εκείνοι που μένουν. Και η λύση δεν βρίσκεται στο να απλώνεις συνεχώς τα χέρια σου, σαν χταπόδι, προς όλες τις κατευθύνσεις, μπας και αποκτήσεις έτσι περισσότερες παρέες. Γιατί ποιός είπε πως η ποσότητα ταυτίζεται με την ποιότητα? Και είναι τόσο ενοχλητικός ο θόρυβος της πόλης, των πολλών, η οχλαγωγία, ο σαματάς του πλήθους...

Μόνο για λίγους λοιπόν! Οι υπόλοιποι ας προσπεράσουν!

Κατα τ' άλλα επιθυμώ να αξιοποιήσω τον προσεχή καιρό μια χαρακτηριστική πτυχή του κουνελο-λαγουμιού μου: εκείνη των βιβλίων. Γιατί, μέσα σ' όλα, η χρονιά που πέρασε με βρήκε να διαβάζω λιγότερο σε σχέση με τις περασμένες. Και λίγα πράγματα συγκρίνονται με την ομορφιά των βιβλίων, της μουσικής, ή μιας καλής ταινίας. Ασφαλώς η καλή παρέα είναι ένα από αυτά, ωστόσο εκείνη άλλοτε υπάρχει, άλλοτε όχι. Άλλοτε είναι διαθέσιμη, άλλοτε δεν είναι. Ενώ η μουσική ή τα βιβλία, είναι πάντα εκεί για σένα, αρκεί να τους δώσεις σημασία. Αρκεί να προτιμήσεις αυτά, από κάποια άλλη ανούσια ασχολία.

Και, πιστέψτε με, το λαγούμι μου ξεχειλίζει από άφθονα έντυπα καλούδια, κάποια εκ των οποίων μου αρέσει να διαβάζω δεύτερη και τρίτη φορά - συχνά το δεύτερο ανάγνωσμα είναι περισσότερο απολαυστικό. Ορισμένες φορές πιάνω τον εαυτό μου να διαβάζω τρία και τέσσερα βιβλία ταυτόχρονα - κάτι που είναι ύπουλο, μια που ενέχεται ο κίνδυνος να μην τελειώσω κανένα στο τέλος, και να προχωρήσω σ' ένα πέμπτο!

Αυτό το καλοκαίρι λοιπόν προβλέπεται να είναι ένα καλοκαίρι τίγκα στο διάβασμα! Θεωρώ πως οι φωτογραφίες από το δωμάτιο-λαγούμι μου είναι ενδεικτικές... Σωροί από βιβλία, περιοδικά και κόμικς, βουνά που περιμένουν ορειβάτες...

Κι άλλα βιβλία...

ΚΙ ΑΛΛΑ βιβλία. Ανάμεσα τους, διακρίνεται στην βιβλιοθήκη μια τιγρέ βυζαρού γκόμενα και μια μάσκα-αναμνηστικό από την παράσταση του "The Wall".

Τα βιβλία βασικά δεν χωράνε στις βιβλιοθήκες και φτάνουν να γίνονται σωρός πάνω στο τραπέζι.

Ή και κάτω απ' το τραπέζι!

Και για να εστιάσω σε δύο συγκεκριμένα που έτυχε να βρίσκονται σε πρώτο πλάνο... Νίτσε από τη μία, Μίκυ Μάους από την άλλη. Καλώς ορίσατε στον κόσμο του κούνελου...

Αυτά που λέτε! Καιρός να το κλείνω, σιγά σιγά...


Ας επιστρέψουμε στην εικόνα που περιέγραψα στην αρχή του κειμένου. Εκείνη με την ήσυχη παραλία και την απαλή βροχή. Θα ταίριαζε και ένα βιβλίο, κάπου εκεί πιο πέρα.

Είναι όμορφες οι παραλίες με κόσμο, όπως είναι όμορφες οι μεγάλες παρέες και τα συνεχή ξεφαντώματα. Ωστόσο αυτά δεν είναι πάντα εκεί για σένα. Πιθανό η παραλία σου να αδειάσει. Δεν υπάρχει λόγος να αποχωρήσεις με σκυμμένο το κεφάλι, πόσο μάλλον να το χώσεις μες στην άμμο, σαν αποθαρρυμένος στρουθοκάμηλος! Προσπάθησε να αντλήσεις από την ησυχία που προέκυψε. Αξιοποίησε την. Πέρνα καλά με την πάρτη σου. Kαι τους δύο-τρεις ανθρώπους που γουστάρεις. Και αν ρίξει μια ψιχάλα, μια καλοκαιρινή βροχή, δες την θετικά. Παρατήρησε πόσο όμορφη είναι, πόσο ιδιαίτερη είναι, μέσα στην διαφορετικότητα της, μέσα στην ατέλεια της ανομοιομορφίας της.


Υπόσχομαι στον εαυτό μου, στη γούνα και στα μεγάλα μου, μακριά αυτιά, οι μέρες αυτού του καλοκαιριού να μην πάνε χαμένες.

~