Αναζητώντας Μαγικές Λύσεις στα προβλήματά σου

©the Lethal Rabbit

Είχα καιρό να σχεδιάσω τον Κούνελο. Τον βλέπουμε ντυμένο μάγο, να βγάζει απ’ το καπέλο του έναν απορημένο άνθρωπο. Ο δεύτερος μάλλον σκέφτεται πως θα έπρεπε να γίνει το αντίθετο. Κι ενώ προσπαθεί να ξεδιαλύνει τι συνέβη και πήγαν τα πράγματα στραβά, ας συνεχίσουμε με ένα σχετικό απόσπασμα από ένα βιβλίο που είναι γνωστό και αγαπητό σε όλους:

«Το Υπουργείο Μαγείας πάλι τα 'κανε θάλασσα», μουρμούρισε ο Χάγκριντ. «Συνηθισμένα πράματα...»

«Υπάρχει και Υπουργείο Μαγείας;» ρώτησε ο Χάρι.

«Και βέβαια!» αποκρίθηκε ο γίγαντας. «Ήθελαν, μάλιστα, τον Ντάμπλντορ για υπουργό, αλλά εκείνος δεν αφήνει με τίποτα το σχολείο. Έτσι, ο γερο-Κορνήλιος Φαντζ πήρε τη θέση. Ένας ανίκανος με τα όλα του! Γι' αυτό βομβαρδίζει καθημερινά τον Ντάμπλντορ με κουκουβάγιες, ζητώντας συμβουλές...»

«Καλά, μα τι ΚΑΝΕΙ το Υπουργείο Μαγείας;»

«Η πρώτη του δουλειά είναι να κρατά κρυφό απ' τους Μαγκλ πως υπάρχουν μάγοι και μάγισσες σ' όλη τη χώρα...»

«Γιατί;»

«Γιατί; Δεν το καταλαβαίνεις, Χάρι, πως τότε όλοι θα ζητούσαν μαγικές λύσεις στα προβλήματά τους; Όχι, είναι καλύτερα να μένουμε κρυφοί…»

“Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος”, Τζ. Κ. Ρόουλινγκ [μετ: Μ.Ρούτσου]

***

Σκέψου λοιπόν έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι θα ζητούσαν μαγικές λύσεις στα προβλήματά τους. Η οικονομία, σε έναν κόσμο σαν αυτόν, θα έπρεπε να κινείται πάντα προς τη σωστή κατεύθυνση από ένα μαγικό ραβδί. Η πολιτική θα ήταν κάτι περιττό – μια εκλεκτή ομάδα μάγων θα ήταν αρκετή για να βάλει τα πράγματα σε τάξη, κι ένας ηγέτης θα ξεχώριζε ανάμεσά τους – εκείνος που φέρει την πιο μακριά γενειάδα και γνωρίζει καλύτερα τα απόκρυφα μυστήρια. Τα κοινωνικά ζητήματα θα λύνονταν με μια φούχτα ξόρκια – δίχως πόνους και θυσίες, με καλή θέληση, λαμπρά χαμόγελα και μερικές αράδες εντυπωσιακά λόγια. Θέματα όπως η αναζήτηση της γνώσης, η μελέτη και η κριτική σκέψη δεν θα είχαν πια νόημα – όχι όταν μπορείς να απαλλαγείς από κάθε σου πρόβλημα με ένα κούνημα του ραβδιού, σωστά;

Όσο αφορά τα συναισθηματικά; Κάποια τρικ εντυπωσιασμού και μερικά μαγικά φίλτρα θα ήταν αρκετά για να σκορπίσεις ρίγη συγκίνησης και να πετύχεις το ποθητό αποτέλεσμα.

Σκέψου λοιπόν έναν κόσμο σαν αυτόν… και συνειδητοποίησε τώρα πως, στην πραγματικότητα, ΖΟΥΜΕ μέσα του. Ναι – ο κόσμος που μόλις περιέγραψα δεν είναι παρά η πραγματικότητα που ζούμε εδώ και τώρα. Περιλαμβάνει λίγο μόνο ρεαλισμό και περίσσια μαγική σκέψη. Πολλά Θέλω και ελάχιστα Πράττω. Μικρές δόσεις λογικής και άπειρες δόσεις κουταμάρας. Ένας κόσμος που οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει τη μαγεία – μα αποζητούν μαγικές λύσεις στα προβλήματά τους. Αμφιβάλλεις; Επέτρεψέ μου να σου αποδείξω το γιατί…

Η κυρίαρχη οικονομική πρακτική σήμερα μιλάει για «αόρατα χέρια», «υγιείς ανταγωνισμούς» και «Αγορές» που, κάπως μαγικά, θα φτάσουν να ρυθμίσουν τις χιλιάδες διαφορές μεταξύ λαών, κοινωνικών τάξεων και συμφερόντων – αρκεί να αφεθούν ελεύθερα τα κεφάλαια των ισχυρών της γης και να απομυζήσουν τους αναγκαίους για την επικράτησή τους πόρους. Ο ανταγωνισμός είναι η φύση του ανθρώπου – λένε. Ας επικρατήσει ο καλύτερος – λένε. Μα στην κούρσα που τρέχουν το αποτέλεσμα είναι, δυστυχώς, στημένο. Γιατί όταν οι ανταγωνιστές τους ξεκινούν απ’ το μηδέν, εκείνοι βρίσκονται ήδη χιλιόμετρα μπροστά. Είναι υγιής ανταγωνισμός όταν οι αντίπαλοι δεν ξεκινούν παράλληλα, μα κάποιος προπορεύεται των άλλων εξ’ αρχής;

Μόνο ένας Μάγος θα μπορούσε να τα βγάλει πέρα με έναν ανταγωνισμό όπως αυτός. Και μάλλον μάγοι είναι όλοι εκείνοι που πιστεύουν πως μία πρακτική όπως αυτή θα μπορούσε να κάνει καλύτερο τον κόσμο μας.

Σκέψου την πολιτική σκηνή – δεν έχει σημασία το έθνος ή τα πρόσωπα. Μια χούφτα άνθρωποι εκλέγονται μια φορά στα τόσα χρόνια – κι εσύ τους ψηφίζεις θεωρώντας τους ικανούς να λύσουν τα προβλήματά σου. Τα δικά σου προβλήματα, που κανείς άλλος δεν γνωρίζει τόσο καλά όσο εσύ ο ίδιος. Μα ποτέ σου δεν έμαθες να εκπροσωπείς ο ίδιος τον εαυτό σου – πάντα κάποιοι άλλοι μιλούσαν για σένα τον ίδιο. Και η όποια φωνή σου εξαντλείται σε μια ψήφο. Θεωρείς πως «οι άλλοι» είναι καλύτεροι από σένα, περισσότερο γνώστες από σένα, ικανότεροι να πάρουν την τύχη σου στα χέρια τους. Κρέμεσαι απ’ τα λόγια του ενός ή του άλλου πολιτικού, «καλά τα λέει!», φωνάζεις μ’ ενθουσιασμό, «μας πρόδωσε!», ξεσπάς με αγανάκτηση λίγο καιρό μετά – και μονίμως περιμένεις να έρθει η Μεγάλη Λύση από «κάπου εκεί έξω». Από κάποιον Σωτήρα – που εύκολα ανυψώνεις στο βάθρο, και εξίσου εύκολα σταυρώνεις με την πρώτη δυσαρέσκεια.

Μα αν σου πουν πως χρειάζεται να πάρεις ο ίδιος την τύχη σου στα χέρια σου – δίχως ηγέτες, δίχως σωτήρες, με ευθύνη και προσωπική συμμετοχή – στραβώνεις και αφήνεις την προσπάθεια. Ποιος ασχολείται τώρα. Είναι πάντα ευκολότερο να αναλαμβάνει κάποιος Άλλος τις ευθύνες.

Graffiti by Banksy

[Παρένθεση: Η πρωταρχική μαγική σκέψη]

Στην πρώιμη βρεφική ηλικία συναντάται το φαινόμενο της «μαγικής σκέψης». Το μωρό δεν έχει ακόμα σχηματίσει τα τελικά όρια ανάμεσα στον εαυτό του και τον κόσμο που το περιβάλλει, ούτε διαχωρίζει τις φυσικές του ενορμήσεις από τα αντικείμενα του κόσμου – αρκεί να κλάψει και εμφανίζεται η μαμά του με το γάλα, έτοιμη να το θρέψει. Το μωρό αισθάνεται σαν ένας μικρός μάγος, ικανός να κινήσει ουρανό και γη με το κλάμα του και να πετύχει έτσι το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Μόνο σταδιακά συνειδητοποιεί πως τα κλάματά του δεν αρκούν πάντα – και πως υπάρχει ο κίνδυνος να μην αποκτήσει εκείνο που επιθυμεί. Μα η ίδια αυτή αίσθηση της στέρησης συμβάλλει ώστε να οικοδομήσει σταδιακά την ταυτότητά του, ως ένα ον ανεξάρτητο από τον γύρω του κόσμο, με επιθυμίες και την ικανότητα λογικής σκέψης. H δεύτερη εμφανίζεται στα όρια της μαγικής σκέψης, όταν η δεύτερη δεν επαρκεί να δώσει λύσεις από μόνη της. Η λογική χτίζεται πάνω στη στέρηση της επιθυμίας.

Υπάρχει μια πολύ σημαντική πλευρά στη μαγική σκέψη, όπως αναπτύσσεται στα μικρά παιδιά. Το να περιμένεις πως «θα έρθει το επιθυμητό αποτέλεσμα, αρκεί να το επιθυμήσεις» διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στην εξέλιξη της φαντασίας (όπου οι επιθυμίες πάντα πραγματοποιούνται), όσο και στη διαμόρφωση ενός υγιούς ψυχισμού – του παιδιού και, κατόπιν, του ενήλικα. Να το πούμε αλλιώς: είναι η βάση της αισιοδοξίας. Και χρειάζεται λίγη αισιοδοξία για να τα βγάλουμε πέρα αρκετές φορές, με τόσα που συμβαίνουν γύρω μας.

Μα η μαγική σκέψη στην υπερβολή της μπορεί να οδηγήσει στην απάθεια και την έλλειψη προσπάθειας. Όταν «πάντα» έρχεται «η μαμά με το γάλα» – όταν δεν βιώνεις ποτέ σου στέρηση (ή το φόβο της στέρησης) – όταν καταλήγεις να τα παίρνεις όλα έτοιμα από κάποια εξωτερική πηγή… τότε η μαγική σκέψη καταλήγει να γίνει υπερτροφική μέσα σου. Φουσκώνεις από δύναμη μεν – μα μοιάζεις περισσότερο με ένα μπαλόνι, γεμάτο αέρα, επιρρεπές στο παραμικρό τρύπημα.

Δεν γνωρίζεις πως είναι να παίρνεις την τύχη σου στα χέρια σου – γιατί πάντα την έπαιρνες έτοιμη απ’ έξω. Και η ελευθερία σε τρομάζει – επειδή ακριβώς σου θυμίζει πως είσαι υπεύθυνος για τις επιλογές σου. Επιλογές που θα προτιμούσες να μην υπήρχαν καν – γιατί είναι ευκολότερο ν’ αποφασίζουν οι άλλοι για σένα.

[Κλείνει η παρένθεση. Επιστροφή στα παραδείγματά μας.]

Σε ένα μαγικό κόσμο τα κοινωνικά προβλήματα επιδέχονται μαγικές λύσεις: ένας πολιτικός που γνωρίζει να σκορπάει λαμπερά χαμόγελα· κάποιος άλλος που ρητορεύει με δυνατή φωνή· ένας τρίτος που χρησιμοποιεί παχιές κουβέντες. Θα σου μιλήσουν για ουτοπία, θα σου μιλήσουν για αλλαγή, θα σου μιλήσουν για ελπίδα, θα σου μιλήσουν για όσα θες ν’ ακούσεις. Θα σου πουν πως φταίνε οι προηγούμενοι πολιτικοί (άρα αρκεί να τους αντικαταστήσουμε), ή πως φταίνε οι μειονότητες, οι Δυτικοί, οι Ανατολικοί, οι Αμερικάνοι, οι χριστιανοί, οι μουσουλμάνοι, ο ψιλικατζής της γειτονιάς – ή ο σκύλος μου με τα μεγάλα αυτιά. Και για να λυθούν όλα αυτά δεν έχεις παρά να ρίξεις μια ψήφο! Αυτό ήταν όλο! Δεν χρειάζεται να προβληματίζεσαι περαιτέρω – κάποιοι άλλοι θα αναλάβουν να προβληματιστούν για σένα. Αρκεί να βασιστείς σε μια χούφτα λόγια κι ένα δυνατό χαμόγελο που ξεπροβάλλει από κάποια οθόνη.

Και μου λες μετά πως δεν πιστεύεις στη μαγεία.

Μα ας αφήσουμε την πολιτική σκηνή – η αναζήτηση μαγικών λύσεων καλύπτει κάθε τομέα της καθημερινότητάς μας. Σε έναν μαγικό κόσμο δεν χρειάζεται ν’ αποκτάς γνώσεις, ή να αφιερώνεις χρόνο απ’ τη ζωή σου κάνοντας μελέτες κι έρευνες. Η ορθολογική κριτική και ο διάλογος είναι αχρείαστα. Εκείνο που μετράει περισσότερο είναι ο εντυπωσιασμός και η επίδειξη. Τι σημασία έχει αν έχεις διαβάσει ένα βιβλίο, όταν μπορείς να ανεβάσεις στο Facebook μια ατάκα που ξετρύπωσες έτοιμη στο Ίντερνετ; Ή μια φωτογραφία από κάποιο μουσείο που επισκέφτηκες στις πρόσφατες διακοπές σου. Αυτό αρκεί για να κερδίσεις τις εντυπώσεις. Και αν κάποιοι γύρω σου αναπαράγουν μια δημοφιλή άποψη, δεν έχεις παρά να την πιπιλίσεις και ο ίδιος, για να φανεί πως έχεις τη δική σου γνώμη. Σαν τα ρούχα φοράς τις γνώμες, βάζεις και βγάζεις τις ιδέες σαν τα πανωφόρια. Ποιος έχει χρόνο για μελέτη στην εποχή που μετράει μόνο εκείνο που γυαλίζει;

Και πάμε στο συναισθηματικό κομμάτι. Δες – αρκούν τα όμορφά σου look, οι θελκτικές καμπύλες, το στιβαρό κορμί, τα λαμπερά σου μάτια, ή ενδεχομένως εκείνο το ακριβό αμάξι και το λουσάτο ντύσιμο – και μπορείς να μαγέψεις τόσο εύκολα μια σημαντική μερίδα κόσμου! Στην περίπτωσή μας δεν κραδαίνεις το ραβδί – είσαι το ραβδί! Και σκορπάς ολόγυρά σου σπίθες… Το μυαλό σου είναι εντελώς αχρείαστο – όσο αφορά τον χαρακτήρα σου… ε, ας κάνουμε τη δουλειά μας τώρα, και αυτός ας φανεί με τον καιρό.

Και αν προκύψουν διαφωνίες στις σχέσεις σου με τους άλλους … και αν υπάρξουν συγκρούσεις… δεν θα επιδιώξεις να δώσεις κάποια λύση – μα θα υποχωρήσεις, θα προβείς σε ρήξη, ή θα πάψεις να το σκέφτεσαι – από το ένα άκρο στο άλλο. Γιατί οι λύσεις είναι δύσκολες, βλέπεις. Χρειάζονται να τα βάλεις κάτω, ένα προς ένα, και να τα αναλύσεις – χρειάζεται κριτική διάθεση και ικανότητα επικοινωνίας, τόσο με τον άλλο, όσο και με τον εαυτό σου. Χάσιμο χρόνου, φυσικά, τη στιγμή που μπορείς να τα κάνεις όλα πέρα μ’ ένα μαγικό ραβδί και να λύσεις έτσι απλά τις διαφωνίες σου – γιατί τα προβλήματα λύνονται ευκολότερα όταν δεν τα αντιμετωπίζεις καν. Και υπάρχουν τόσα και τόσα υποκατάστατα εκεί έξω.

Και μετά μου λες πως δεν είναι μαγικός ο κόσμος μας.

Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά ακόμα παραδείγματα. Μα νομίζω αυτά επαρκούν. Αν θες μπορείς να σκεφτείς και μερικά ακόμα.

Ζούμε σ’ έναν κόσμο που δεν έχει ξεπεράσει, σε μεγάλο ποσοστό, το παιδικό του στάδιο. Μη σας ξεγελάει το ενήλικό του ύφος και όλα εκείνα τα σοβαροφανή πρόσωπα που ξεστομίζουν μεγάλα λόγια – η πλειοψηφία γύρω μας σκέφτεται και φέρεται, ακόμα, σαν παιδιά. Και αν η πλειοψηφία γύρω μας ισχυρίζεται πως δεν πιστεύει στη μαγεία… ξεχειλίζει ταυτόχρονα μαγική σκέψη. Περιμένει να έρθει η μαμά με το μπιμπερό, αρκεί να βάλει τα κλάματα.

Μα συχνά οι λύσεις δεν έρχονται από τον ουρανό. Δεν αρκεί το μαγικό ραβδί – και δεν αρκεί η επιθυμία τους. Λυπάμαι – μα δεν αρκούν αυτά. Χρειάζεται προσπάθεια, χρειάζεται επιμονή, χρειάζεται συμμετοχή… μα και τύχη. Ποιος είπε πως τα μαγικά συστατικά που μπαίνουν στο τσουκάλι είναι εύκολο να τα βρεις. Και όταν συνειδητοποιήσεις πως ο Σίσυφος δεν σπρώχνει δίχως λόγo αυτόν τον βράχο πάνω στο βουνό… τότε ίσως καταλάβεις καλύτερα κάποια πράγματα.

Δεν υπάρχει μαγεία λοιπόν; Απεναντίας, φίλε μου. Συχνά εμφανίζεται στα πιο μικρά, στα πιο απλά πράγματα. Σε εκείνα που θεωρείς απολύτως δεδομένα. Όσο χάνεις το χρόνο σου ψάχνοντας για μαγεία στον ουρανό… ξεχνάς πως βρίσκεται στα πόδια σου, στην ίδια τη γη που πατάς. Κι όσο αποζητάς μαγικές λύσεις στα προβλήματά σου, φτάνεις να λησμονήσεις πως ο σωστός μάγος δεν αναζητά μαγικές λύσεις: πιστεύει σε αυτές -και τις δημιουργεί ο ίδιος. Ναι, μια δόση υγιούς μαγικής σκέψης πάντα χρειάζεται.

Μα ακόμα και οι καλύτεροι μάγοι παραμένουν, ως ένα βαθμό, μαθητευόμενοι. Και δεν καταφέρνουν πάντα να βγάλουν το κουνέλι απ’ το καπέλο. Είναι ανθρώπινο. Κάποια πράγματα βρίσκονται πέρα από τη δύναμή τους. Ας το θυμόμαστε κι αυτό.

Κλείνω με ένα ακόμα απόσπασμα από τον αγαπητό μας «Χάρι Πότερ» και τον γιγαντόσωμο φίλο του, τον Χάγκριντ, ο οποίος δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα στον κόσμο των ανθρώπων. Ναι, φίλε μου, κάποιες φορές θα βόλευε εξαιρετικά μια υγιής δόση μαγείας.

«Ποτέ άλλοτε ο Χάρι δεν είχε πάει στο Λονδίνο. Όσο για τον Χάγκριντ, αν και φαινόταν να ξέρει πού πηγαίνει, ήταν ολοφάνερο πως ήταν ασυνήθιστος να ταξιδεύει με το συνηθισμένο τρόπο. Δυσκολεύτηκε να περάσει από τον αυτόματο έλεγχο εισιτηρίων στο μετρό και μέσα στο βαγόνι παραπονιόταν δυνατά πως τα καθίσματα ήταν στενά και το τρένο πολύ αργό.

«Δεν καταλαβαίνω πώς οι Μαγκλ τα καταφέρνουν χωρίς μαγεία», είπε ο Χάγκριντ.»

Harry Potter artwork by Kazu Kibuishi

Are You Lost In The World Like Me?

Ανέκαθεν εκτιμούσα βαθιά τον Moby – όχι μόνο σαν καλλιτέχνη, μα σαν άνθρωπο. Ένας από τους πλέον πολύμορφους μουσικούς της τελευταίας εικοσαετίας, έχοντας αφήσει το δικό του στίγμα στη μουσική εξέλιξη των 90’s και των 00’s και δίνοντας ορισμένα από τα ωραιότερα live που έχει τύχει να δω, ο Moby ανήκει στην κατηγορία εκείνη των δημιουργών που δεν περιορίζονται στο αμιγώς καλλιτεχνικό κομμάτι – μα επεκτείνουν παραπέρα τη σκέψη και το λόγο τους, όντας αδιάκοποι φορείς κοινωνικού προβληματισμού και ουσιώδους παιδείας.

Η τέχνη δεν παράγεται σε κοινωνικό κενό, μα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας που ζούμε. Οι μεγαλύτεροι καλλιτέχνες ανέκαθεν το γνώριζαν αυτό, γι’ αυτό και τα έργα τους (είτε μιλάμε για βιβλία, πίνακες ή μουσική) συνιστούν ψηφίδες αφύπνισης, πολύχρωμες και λαμπερές εντός ενός άχρωμου και νυσταγμένου κοινωνικού μωσαϊκού. Δεν προορίζονται απλά για να σε ψυχαγωγήσουν – μα να σε ταρακουνήσουν, να σου ψιθυρίσουν: «ε, φίλε, κοίτα να μη σε πάρει ο ύπνος και σένα». Και στη σημερινή εποχή, που τόση και τόση σαβούρα γύρω μας αυτοπλασάρεται ως «τέχνη» (και, δυστυχώς, έχει απήχηση στον κόσμο), σκεπτόμενοι δημιουργοί όπως ο Moby βάζουν τα πράγματα στη θέση τους, υπενθυμίζοντάς μας ποιο είναι το χρέος και η σημασία ενός καλλιτέχνη.

Αφορμή για το κείμενό μου αυτό το videoclip για το νεότερο τραγούδι του, “Are You Lost In The World Like Me”. Κάποιοι ανάμεσά σας σίγουρα το έχουν δει – οι υπόλοιποι μπορείτε να το μάθετε τώρα.

Μέσα σε 3 λεπτά όλα κι όλα αποτυπώνεται – με ένα εξαιρετικό animation – ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης διαδικτυακής πραγματικότητας. Το φοβερό αυτό φαινόμενο που είμαστε όλοι καλωδιωμένοι, όλοι συνδεδεμένοι μεταξύ μας, όλοι σε επαφή ο ένας με τον άλλο πίσω απ’ τις οθόνες μας – και όλοι μόνοι.

Κόσμος στα τρένα σκυμμένος πάνω από τα κινητά του· η παρέλαση της εικόνας· ο ναρκισσισμός του φαίνεσθαι· η απουσία λόγου ή ουσιώδους επαφής· η ανάπτυξη μιας συλλογικής μοναξιάς που καλύπτει τα κενά της πίσω από like και γραπτά μηνύματα. Και που μπορεί να οδηγήσουν όλα αυτά; Δείτε σας παρακαλώ το video.

***

To Ίντερνετ δεν είναι μόνο αυτό και το ξέρουμε. Η σημαντικότερη εφεύρεση των σύγχρονων καιρών, έχει τα μέσα τόσο να μας φέρει σε επαφή όσο και να μας αποξενώσει· μπορεί να αποτελέσει φορέα παιδείας και συλλογικής αφύπνισης – μα και να αποβλακώσει. Εν τέλει σημασία έχει πως το χρησιμοποιείς. Είναι ένα πολύτιμο εφόδιο, ένα εργαλείο σπάνιας χρησιμότητας, ικανό να μας φέρει κοντά όσο ποτέ άλλοτε – και είναι τρομερό το γεγονός πως, πολλοί ανάμεσά μας, το χρησιμοποιούμε για το ακριβώς αντίθετο.

Ο ίδιος χρησιμοποιώ το ίντερνετ με σκοπό την επαφή και το μοίρασμα – όχι την αποξένωση. Γράφω για να με διαβάζουν άνθρωποι, όχι ηλεκτρονικά ψηφία – και σε αυτούς τους ανθρώπους απευθύνομαι. Είναι ευχάριστο για μένα το γεγονός πως έχω γνωρίσει, ανά διαστήματα, κόσμο μέσα από τη Σελίδα και το Blog μου – είναι κάτι που το επιδιώκω και ο ίδιος, με μια μερίδα αναγνωστών και φίλων. Μου αρέσει να έρχομαι σε επαφή με τους φίλους αναγνώστες και να ανταλλάσουμε απόψεις και ιδέες, όχι μόνο πίσω απ' τις οθόνες μας, μα από κοντά. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων συνάντησα θέρμη και διάθεση για μοίρασμα. Υπήρξαν όμως και κάποιες περιπτώσεις που συνάντησα τείχη. Άνθρωποι που βολεύονταν μια χαρά με τα μυνήματα πίσω απ' τις οθόνες - και μόνο με αυτά. Οι τελευταίες αυτές περιπτώσεις με απογοήτευσαν και με προβλημάτισαν.

Αν κάποια μέρα θεωρήσω πως ό,τι κάνω εδώ μέσα αποτελεί περισσότερο μέρος του προβλήματος, παρά της λύσης του, να είστε βέβαιοι πως θα σταματήσω να το κάνω. Μα είναι στο χέρι μας πιστεύω. Το Ίντερνετ είναι ένα πελώριο θησαυροφυλάκιο – το ερώτημα είναι: πως το αξιοποιείς; Κοιτάς να ανταλλάξεις τους θησαυρούς του για ουσιώδη αγαθά; Ή περιορίζεσαι να κοιτάζεις την αντανάκλασή σου στη γυαλιστερή επιφάνεια του καθρέφτη του;

Ο Οδοστρωτήρας της Ομορφιάς

«Κάλυψε τη στενοχώρια της κάτω από ένα στρώμα make up και κοιτάχτηκε στον καθρέπτη. Τώρα ήταν έτοιμη για τη βραδινή έξοδο.» - Μια καθημερινή αφήγηση

«Πάρε την πιο καλή σου πόζα… ένα, δύο, τρία, κλικ!» - Σκέψη πριν από μια selfie

«Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο» - Ντοστογιέφσκι

Η σημερινή ανάρτηση έχει χαρακτήρα ανολοκλήρωτο. Θα έλεγα πως αποτελεί περισσότερο μια σειρά σκέψεων, στις οποίες αποπειράθηκα να δώσω κάποια συνοχή. Είναι γραμμένη από την οπτική γωνία ενός άντρα και δεν αξιώνει χαρακτήρα αντικειμενικότητας – ωστόσο θεωρώ πως υπάρχουν κάποιες μικρές αλήθειες εδώ μέσα.

Ξεκινώ με κάποια «αξιώματα».

Αξίωμα 1: Ανεβάζω selfies, άρα υπάρχω. Κορίτσια στον σταθμό του τρένου με το κινητό στο χέρι, παίρνοντας πόζες μπροστά στην κάμερα, τουρλώνοντας τα χείλη. Ένας συρφετός φωτογραφιών, ο πολιτισμός του κλικ και της εικόνας. Πρόσωπα σκυμμένα πάνω απ’ τα κινητά τους. Εξώφυλλα περιοδικών, τηλεοπτικές εκπομπές, λαμπρά χαμόγελα παντού, μια κοινωνία που ανασαίνει άρωμα οδοντόκρεμας. Άντρες που εκστασιάζονται μπροστά σε διάσημες ντίβες των Media, ονειροβατώντας στα πελώρια στήθη τους. Γυναίκες που θέλουν να μοιάσουν στις ίδιες αυτές ντίβες, μιμούμενες το στυλ τους, αντιγράφοντας τις κινήσεις τους. Κι άλλες φωτογραφίες, κι άλλα κλικ, κι άλλα like.

Η ομορφιά ως επιδειξιομανία.

Αξίωμα 2: Ο οδοστρωτήρας της ομορφιάς. Μπροστά σε μια πολύ όμορφη γυναίκα εξομοιώνονται όλες οι διαφορές των επίδοξων κατακτητών. Τρέχουν πίσω της οι πάντες: όμορφοι, άσχημοι, έξυπνοι, ανόητοι, ευαίσθητοι, αναίσθητοι, καλλιεργημένοι, ακαλλιέργητοι, πλούσιοι και φτωχοί. Μοιάζει με την αναζήτηση εργασίας – μπαίνει μια αγγελία και μεμιάς εμφανίζονται δεκάδες υποψήφιοι. Κάποιοι είναι καλύτεροι από τους άλλους, μα όπως ο εργοδότης συχνά δεν επιλέγει με τα καλύτερα κριτήρια, αντίστοιχα η γυναίκα σπάνια κάνει τη σωστή επιλογή. Ο μαλάκας επικρατεί του νοήμονα. Αντίστοιχα, όπως η γυναίκα δεν κάνει την καλύτερη επιλογή, έτσι και ο άντρας δείχνει να κρίνει μόνο με βάση το οπτικό ερέθισμα. Εκεί που η φύση καταργεί την ελευθερία. Εκεί που η ομορφιά σέρνει καράβι.

Η ομορφιά ως πηγή εξουσίας.

Αξίωμα 3: Κόσμος κλεισμένος σε κλουβιά, άνθρωποι που ζουν μονάχοι. Παράπονα για έλλειψη επικοινωνίας, αδυναμία κατανόησης, πολλαπλές γλώσσες, έλλειψη ουσιώδους επαφής, αδυναμία διαμόρφωσης προσωπικότητας.

Η ομορφιά ως υποκατάστατο.

Δείτε τώρα τα τρία αξιώματα – και σκεφτείτε αν συνδέονται το ένα με το άλλο.

"Vanity" by Auguste Toulmouche

"All Is Vanity", by Charles Allan Gilbert

Ερωτοτροπίες και σεξολογίες

Μια καλή φίλη μου ανέφερε πως ένας γεράκος ταξιτζής της είπε πρόσφατα το εξής: «Άνθρωπος που δεν ερωτοτροπεί είναι νεκρός και σήμερα οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει να το κάνουν. Αντί αυτού απλά σεξολογούν.»

Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνο το ταξίδι μου στη Ρώμη, πριν τρία χρόνια. Δεν θα ξεχάσω τα βλέμματα των γυναικών στο δρόμο, το πετάρισμα των ματιών τους, το αστραποβόλημα του βλέμματος, εκείνο το ανεπαίσθητο χαμόγελο. Δεν θα ξεχάσω εκείνο το κορίτσι με τη βεντάλια στο τρένο – δεν ήταν απαραίτητα όμορφη, μα ήξερε τι σημαίνει στυλ. Και δεν θα ξεχάσω ποτέ την κοπέλα που με χαιρέτησε, χαρίζοντάς μου ένα γλυκό χαμόγελο, ενώ περίμενα σε μια πλατεία. Ακόμα δεν έχω συνειδητοποιήσει πως μια άγνωστη με χαιρέτησε στα καλά του καθουμένου. Απλά με κοίταξε, χαμογέλασε, είπε “Ciao!” και συνέχισε το δρόμο της. Μα θα θυμάμαι πάντα αυτό το Ciao – τόσο αυθόρμητο, τόσο πηγαίο, τόσο αυθεντικό. Τόσο γνήσια ερωτικό.

Πίσω στην ελληνική πραγματικότητα. Εδώ που τόσες γυναίκες φοβούνται να φλερτάρουν, μη τυχών και «πάρει πολύ θάρρος ο άλλος». Εδώ που παρερμηνεύουν κάθε μορφής προσέγγιση για «πέσιμο». Εδώ που αδυνατούν να διαχωρίσουν το «πάμε για καφέ;» από το «πάμε να πηδηχτούμε;». Εδώ που είναι μονίμως διχασμένες ανάμεσα στις επιταγές της φύσης τους (μια φύση που τις θέλει ελεύθερες στον έρωτα, όπως κάθε πλάσμα στον κόσμο) και στις επιταγές μιας κοινωνίας που βάζει τα πάντα σε καλούπια. Τι θα πουν οι φίλες μου, τι θα πουν οι δικοί μου, τι θα πουν οι γνωστοί και τα λοιπά. Μιας κοινωνίας που μέχρι πριν 40 χρόνια τις παραχωρούσε σαν αντικείμενα προς πώληση, από πατέρα σε σύζυγο, παρέα με την προίκα τους. Και τώρα είναι ελεύθερες – μα η ελευθερία έχει νόημα μόνο αν ξέρεις τι να την κάνεις.

Αρκετές γυναίκες αδυνατούν να χειριστούν το φλερτ. Καταλήγουν να φέρονται απαίσια, υποτιμώντας τους άντρες που τις προσέγγισαν, ξεχνώντας το εξής πολύ σημαντικό: ο άντρας συχνά νιώθει αδύναμος τη στιγμή που κάνει την προσέγγιση. Εκτίθεται. Κόντρα στην παραδοσιακή αντίληψη που θέλει τους άντρες να είναι «κυνηγοί», πολλοί δεν αισθάνονται άνετα με αυτό το ρόλο. Κάτι απολύτως λογικό – σημασία έχει να είσαι ο εαυτός σου, όχι να ακολουθείς τυφλά τις επιταγές και τα πρέπει μιας παράδοσης. Σκεφτείτε λοιπόν πόσο άσχημα νιώθει ένας άντρας που δεν αισθάνεται «κυνηγός», όταν φλερτάρει μια γυναίκα κι εκείνη αποκρούει με αγένεια το φλερτ του. Σκεφτείτε ο ίδιος άντρας να έχει βιώσει το ίδιο αίσθημα απόρριψης πολλές φορές. Με τι θάρρος θα επιδιώξει μετά, για άλλη μια φορά, να προσεγγίσει μια γυναίκα; Πόσες φορές πια να φάει τα μούτρα του;

Μα πολλές γυναίκες αδυνατούν να το κατανοήσουν αυτό. Ξέρουν μόνο να πιπιλάνε τη γνωστή καραμέλα: «δεν υπάρχουν άντρες πια». Ή «οι άντρες δεν μας προσεγγίζουν όπως άλλοτε».

Το φλερτ είναι η φύση η ίδια. Μα η φύση καταλήγει να βιάζεται στα χέρια του γενικευμένου μαζικού κομπλεξισμού. Βλέπω και ακούω συχνά να μιλάνε για το σεξ (να μιλάνε, όχι να το κάνουν), μα ο έρωτας λες και τον κατάπιε ο βούρκος της λήθης. Μα ας αφήσω τον έρωτα – το φλερτ από μόνο του δείχνει να έχει θαφτεί κάτω από ένα συρφετό selfies, like και απρόσωπων γραπτών μηνυμάτων. Δυσκολεύεσαι να εντοπίσεις το γνήσιο από το κάλπικο ανάμεσά τους. Ευκολότερα δύο άνθρωποι θα κάνουν σεξ, παρά θα ερωτοτροπήσουν. Ευκολότερα θα σου «την πέσει» κάποιος, ή εσύ «θα κάτσεις» σε κάποιον, παρά θα φλερτάρετε. Είναι λες και πέφτεις με τα μούτρα στο κύριο γεύμα, δίχως καν να έχεις ζεστάνει το φαγητό πριν. Προφανώς κάθε εποχή μεταμορφώνει το ίδιο το περιεχόμενο των σχέσεων – μα προς ποια κατεύθυνση άραγε.

Kim Kardashian - Το "πρότυπο" άφθονων γυναικών και αντρών

Μη με παρεξηγήσουν οι γυναίκες αναγνώστριες – η πλειοψηφία των αντρών είναι εξίσου υπεύθυνοι για όσα γίνονται. Όταν τόσοι άντρες συγχέουν το φλερτ και την προσέγγιση με τη χυδαιότητα, τη χοντράδα και τις καγκουριές, πώς να μη βγει κακό όνομα στο φλερτ. Όταν τόσοι άντρες φέρουν ως πρότυπο την Kim Kardashian, πώς να μη χάσουν τα μυαλά τους τα κοριτσάκια των ατελείωτων selfies. Ο ένας πόλος τρέφει τον άλλο και αν οι γυναίκες σήμερα έχουν χάσει τη μπάλα, είναι επειδή οι άντρες δίνουν έμφαση στα λάθος πρότυπα. Όλα αυτά σε μια ναρκισσευόμενη, βαθιά κομπλεξική κοινωνία.

Φυσικά στο τέλος την πληρώνει εκείνη η κατηγορία του κόσμου που δεν φταίει σε τίποτα και που επιζητούν κάτι αυθεντικό επιτέλους στη ζωή τους.

Το κόμπλεξ παίρνει πολλαπλές μορφές. Υπάρχει ο κομπλεξισμός της «αιώνια δύσκολης γυναίκας». Και υπάρχει και το ακριβώς αντίθετό του, ο κομπλεξισμός της υπερβολικά εύκολης. Υπάρχουν εκείνες που κρατούν το πάνω χέρι σε μια επαφή υψώνοντας τείχη, κρατώντας αποστάσεις, αποφεύγοντας ακόμα και το στοιχειώδες φλερτ… και υπάρχουν εκείνες που κρατούν το πάνω χέρι με όπλο τους το σεξ – παραχωρώντας τον εαυτό τους με το παραμικρό. Πολύ φοβάμαι πως καταλήγουμε απλά σε συσχετισμούς δύναμης, και τίποτ’ άλλο… Sex and power.

Κι εδώ επανερχόμαστε στον τίτλο της ανάρτησης. Μπροστά στην ακατανίκητη ομορφιά μοιάζουν να ισοπεδώνονται οι προσωπικότητες, τόσο των υποψηφίων «κυνηγών», όσο και της ίδιας της γυναίκας που τη φέρει. Δεν έχει σημασία αν είσαι χαζός ή έξυπνος, αν έχεις πλούσιο ή ανύπαρκτο πνευματικό υπόβαθρο, αν έχεις καλό χαρακτήρα ή χιούμορ ή τίποτα απ’ αυτά… εν τέλει μπαίνεις στον ίδιο σωρό μαζί με όλους τους άλλους – και η επιλογή, να ξέρεις, δεν είναι δική σου.

Με ποια κριτήρια επιλέγει η γυναίκα; Μακάρι να ήξερα να σου πω.

Μακάρι να ήξερε και η ίδια.

Όσο αφορά την προσωπικότητα της γυναίκας; Κάποια πολύ όμορφη δεν έχει ανάγκη να χτίσει προσωπικότητα, να αναπτύξει απόψεις, να θρέψει το μυαλό ή το χαρακτήρα της. Ο δρόμος της μοιάζει στρωμένος με ροδοπέταλα. Θα σπουδάσει, θα βρει μια δουλειά, θα κάνει οικογένεια. Ποτέ δε θα νιώσει πραγματικά μόνη, γιατί πάντα θα υπάρχουν άφθονοι «επίδοξοι εραστές», ακόμα και στο ενδεχόμενο ενός χωρισμού. Θα περιβάλλεται από άντρες – αν και οι γυναίκες πιθανό να την αντιπαθούν, από ζήλεια και μόνο.

Μα είναι στις αντιξοότητες εκεί που οικοδομείς, τούβλο προς τούβλο, την προσωπικότητά σου. Όχι στα εύκολα. Η γυναίκα που δεν έχει βιώσει απόρριψη, που δεν γνωρίζει τι σημαίνει μοναξιά, καταλαβαίνει λιγότερα από σχέσεις συγκριτικά με εκείνη που έχει δει και τις δύο όψεις του νομίσματος. Και όταν έρθει η στιγμή, χρόνια μετά, που η ομορφιά της θ’ αρχίσει να φθίνει, ίσως νιώσει πως κάτι της λείπει. Μα δεν θα ξέρει τι – γιατί δεν έχει έρθει ποτέ σε ουσιαστική επαφή με τον εαυτό της, σαν εκείνη που ερχόμαστε όταν είμαστε μόνοι.

Τον καιρό των μεγάλων λογοτεχνικών ηρωίδων, τύπου Άννα Καρένινα ή Έμμα Μποβαρύ, η ομορφιά συχνά συμπλήρωνε την προσωπικότητα. Κάποιες φορές έφτανε ως το βάθος της ψυχής – εδώ φυσικά αναφερόταν ο Ντοστογιέφσκι όταν έλεγε πως «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Όχι στα κάλπικα χαμόγελα του ίντερνετ ή στα εξώφυλλα των περιοδικών του lifestyle.

Αν ο Ντα Βίντσι ζωγράφιζε τη Μόνα Λίζα σήμερα, θα ήταν κάπως έτσι

Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο

Αισθάνεσαι μόνη σου; Σου φέρθηκε άσχημα ο φίλος σου; Διαπίστωσες πως πήρες 2 κιλά παραπάνω; Κανένα πρόβλημα! Πάρε μια μοιραία πόζα, ανέβασέ τη στο Facebook ή το Instagram, μάζεψε μερικές εκατοντάδες like και μερικές δεκάδες αιτήματα φιλίας από επίδοξους εραστές (τους οποίους φυσικά θα απορρίψεις) – και η ζωή είναι ωραία.

Γιατί λοιπόν να χαραμίζεις το χρόνο σου αναπτύσσοντας απόψεις – άχρηστες οι τελευταίες. Φόρα απλά την άποψη που φοριέται περισσότερο, σαν τα καπέλα, και είσαι καλυμμένη.

Κάνε μου μια χάρη μόνο. Μη μου λες πως «κατά βάθος» αναζητάς κάτι ουσιώδες στη ζωή σου, πως «σε ενδιαφέρουν άντρες με προσωπικότητα», πως «γυρεύεις την επικοινωνία» κι άλλες τέτοιες κουταμάρες. Γιατί οι πράξεις σου, σε καθημερινή βάση, λένε το αντίθετο. Το ίδιο και οι επιλογές σου.

Κρύβεσαι πίσω από μια μάσκα, όπως τόσες. Απλά η δική σου μάσκα τυχαίνει να είναι από τις όμορφες. Μα πίσω από αυτήν, λυπάμαι που το λέω… δεν υπάρχει τίποτα.

Δεν σε κατηγορώ. Μέρος ενός συστήματος είσαι κι εσύ, που προτιμά την εικόνα απ’ τη σκέψη και το λόγο. Ενός συστήματος που θα κατέρρεε αν δινόταν έμφαση στην ουσία, όχι στην επιφάνεια. Γιατί τότε θα συνειδητοποιούσαμε πως δεν έχουν αξία οι βαθμοί στις εξετάσεις… και δεν έχουν νόημα οι διαφημίσεις στην τηλεόραση... και δεν υπάρχει περιεχόμενο στις διασημότητες του Lifestyle… και δεν είναι ανώτερα τα ακριβά ρούχα ή τα πολυτελή αμάξια.

Να ξέρεις, αγαπώ την ομορφιά. Την αγαπώ βαθιά και με προσελκύει ως τον πυρήνα της φύσης μου. Να είσαι βέβαιη πως θα στρέψω τα μάτια μου σε μια όμορφη γυναίκα, αν τη δω στο δρόμο. Το κείμενο αυτό είναι ένας ύμνος στην ομορφιά, όχι το αντίθετό του – αν σου δίνει άλλη εντύπωση, μάλλον δεν διάβασες ανάμεσα στις γραμμές.

Ίσως σου φανεί παράξενο – μα αγαπώ και τις selfies, όταν είναι καλού γούστου! Η ιστορία της τέχνης ξεχειλίζει με ατομικά πορτραίτα - και μου αρέσει να βλέπω το ωραίο. Μα κάπου μεταξύ των χιλιάδων selfies, της κενότητας των επαφών, της αδυναμίας στο φλερτ, των επιφανειακών σχέσεων και της γενικότερης μοναξιάς – θα συμφωνήσεις μαζί μου πως κάπου χάθηκε η μπάλα.

Και αυτές οι άσχημες συμπεριφορές... εξήγησέ μου, για ποιο λόγο να υπάρχουν. Γιατί να δημιουργείς περιττές στενοχώριες εκεί που δεν χρειάζονται. Και αυτό το αδικαιολόγητο ψώνιο - χάθηκε λίγη απλότητα λοιπόν; Λίγη γαμημένη απλότητα.

Στην πραγματικότητα το πρόβλημα ποτέ δεν ήταν η ομορφιά. Είναι η ανασφάλεια. Την οποία προσπαθούμε να καλύψουμε, βάζοντας όμορφα χαλιά πάνω σε σκονισμένα πατώματα.

Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο – αρκεί να τεθεί ξανά στις σωστές βάσεις της. Αρκεί να διώξει τα υποκατάστατα και να θυμηθεί πως είναι να φλερτάρει, να ερωτοτροπεί, να ξεχωρίζει το γνήσιο από το κάλπικο. Να βάλει στην άκρη τους κομπλεξισμούς και τα συμπλέγματα εξουσίας και να αφεθεί στη φύση της – απλή και ελεύθερη.

Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο – όταν γίνει ξανά όμορφη.

Ως τότε, ας προσπαθήσουμε να δίνουμε αξία μόνο εκεί που πρέπει... και να κάνουμε υπομονή! Κλείνω με ένα παλιό μου σκίτσο.

Η Βαβέλ των βιωμάτων μας

«Πφ! Ποιο το νόημα να εξηγείς τι σημαίνει απογοήτευση σε κάποιον που δεν έχασε ποτέ τίποτα στη ζωή του».

Τα λόγια και η εικόνα προέρχονται από την ιστορία του Καρλ Μπαρκς “Salmon Derby”, του 1954. Κι εδώ μπορούμε να συμφωνήσουμε με τον Ντόναλντ και να επεκτείνουμε τη σκέψη του:

Δεν μπορείς να εξηγήσεις τι σημαίνει μοναξιά σε κάποιον που ποτέ δεν ένιωσε μόνος. Ή τι σημαίνει έρωτας σε κάποιον που δεν ερωτεύτηκε ποτέ.

Μερικές φορές χρειάζεται να γνωρίζεις το αντίθετο μιας λέξης, για να καταλάβεις τη λέξη την ίδια: πρέπει να έχεις υπάρξει δειλός, για να νιώσεις τι σημαίνει θάρρος. Και να έχεις γνωρίσει την αποτυχία για να εκτιμήσεις πιο καλά την επιτυχία όταν έρθει. Και να έχεις υπάρξει λογικός, για να γνωρίζεις τι σημαίνει η άφεση στην τρέλα του αισθήματος. Και να έχεις υπάρξει τρελός για να κατανοήσεις πιο καλά τη λογική.

Νομίζω το πρόβλημα με μας τους ανθρώπους είναι πως είμαστε ή το ένα ή το άλλο συνήθως… μα όχι όλα μαζί. Τα βιώματά μας περιορίζουν στενά τον ορίζοντα της σκέψης μας – με την ίδια λογική που ένας βεδουίνος που ζει πάντα στην έρημο αδυνατεί να καταλάβει τι σημαίνει η λέξη «χιόνι». Αν δεν έχεις ζήσει ο ίδιος κάτι, σου είναι αδύνατο να το φανταστείς – άρα και να το κατανοήσεις. Μοιάζει σαν μια ξένη γλώσσα.

Να γιατί η επικοινωνία ανάμεσά μας είναι τόσο δύσκολη κάποιες φορές. Δεν είναι μόνο πως λέει ο καθένας τα δικά του – είναι και πως ερμηνεύει ο καθένας τα λόγια του άλλου μόνο με βάση τα προσωπικά του βιώματα. «Μπες στη θέση μου», λένε. Μα για να μπω στη θέση σου πρέπει να έχω ζήσει κάποιες ανάλογες εμπειρίες με σένα.

Να γιατί τα κοινά βιώματα μπορούν να μας φέρουν πιο κοντά, ή αντίθετα, να μας αποξενώσουν όταν δεν τα έχουμε. Το βίωμα είναι η πρώτη κοινή γλώσσα της ανθρωπότητας.

Ωστόσο θα κλείσω με μια απορία: όταν ΕΧΟΥΜΕ κοινά βιώματα και παρόλ’ αυτά ζούμε απομονωμένοι, ο καθένας στη φωλιά του, και δεν ερχόμαστε ποτέ κοντά… Τι φταίει τότε;

Εκείνη η μικρή σου λεπτομέρεια

Art by Dave McKean

Φαντάζομαι ξέρεις πως είναι. Να παίρνεις στο δρόμο μαζί σου εκατό τραγούδια και να ακούς, ξανά και ξανά, στο repeat, ένα μόνο. Να διαβάζεις ένα βιβλίο και να πιάνεις τον εαυτό σου να συλλογίζεται μια και μόνο φράση του – μία πρόταση μέσα σε χιλιάδες. Να έχει καρφωθεί στη μνήμη σου όχι η γενικότερη πλοκή ενός έργου – μα μια στιγμή, μια ατάκα. Εκεί που κράτησες για λίγο την ανάσα σου.

Θυμάμαι ένα πολύ παλιό ελληνικό τραγούδι – από τα χρόνια της δεκαετίας του 30. Ο στιχουργός εκθειάζει την ελιά της κοπέλας που αγαπάει. Μια ελιά, ένα απλό σημάδι – εκείνη η λεπτομέρεια που την καθιστά διαφορετική από κάθε άλλη γυναίκα. Εκείνη η λεπτομέρεια που άλλοι πιθανό να προσπερνούσαν.

Η αντικειμενική ομορφιά ομοιογενοποιεί τους ανθρώπους. Είναι σαν τον Παράδεισο – υπέροχη, μα προκατασκευασμένη. Δεν την έχεις δει ποτέ, μα ήδη την γνωρίζεις. Και πόσο ίδιοι μοιάζουν οι άγγελοι, ο ένας με τον άλλον!

Κάθε εποχή γεννά τα πρότυπά της, καλλιεργεί τις μόδες της... στήνει τον πήχη της εκεί ψηλά, κι εσύ αποπειράσαι να τον φτάσεις. Να γίνεις εκείνη ακριβώς η Ιδέα της ομορφιάς ή της επιτυχίας που κάθε εποχή φέρει μέσα της. Να γίνεις το πρόσωπο που κοσμεί τα εξώφυλλα των περιοδικών, η πρωταγωνίστρια των έργων. Ο πετυχημένος τύπος με το αμάξι και την ακαταμάχητη γοητεία. Ή εκείνος που φορά σα ρούχο του το status – ένα υψηλό αξίωμα, ή ένα επάγγελμα με κύρος. Ένα αδιάκοπο κυνήγι με σκοπό την τελειότητα.

Μα κάποιες φορές είναι η ατέλειά σου εκείνη που θα τραβήξει το βλέμμα μου. Η στιγμή εκείνη που θα χάσεις τα λόγια σου και θα ραγίσει το κέλυφος της επίπλαστης αυτοπεποίθησής σου. Όταν θα χαμογελάσεις αμήχανα, γνωρίζοντας πως ξέμεινες από ατάκες. Κάποιες φορές κάνει τη διαφορά πάνω σου το σημείο εκείνο που ξέχασες να καλύψεις με μέικ απ. Εκείνο που μόνο εγώ διακρίνω. Εκείνο που σε καθιστά ξεχωριστή στα μάτια μου. Η πρόταση μέσα στις χιλιάδες του βιβλίου, που μου έκανε εντύπωση. Σε μένα και μόνο – σε κανέναν άλλον.

Προσπαθούμε υπερβολικά να είμαστε ίδιοι, ο ένας με τον άλλον. Πόσο κρίμα είναι. Γιατί είναι στη λεπτομέρεια που αναβλύζει η διαφορετικότητα. Γιατί είναι στη λεπτομέρεια εκεί που γνωρίζουμε πραγματικά τον άλλο.

Artwork: Dave McKean

Συνάντηση

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει κατορθώνω να μιλήσω στη γλώσσα του. Και όπως ξέρουμε, υπάρχουν τόσες γλώσσες όσοι και άνθρωποι. Ο μύθος του Πύργου της Βαβέλ είναι πάντα επίκαιρος.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει πως γίνομαι αυτιά και όχι μόνο στόμα. Πόσες φορές δεν βαπτίστηκε διάλογος η εναλλαγή μονολόγων; Ίσα κάτι να σπάει τη σιωπή. Μα αν χρειάζεται διαρκώς να σπας τον πάγο, σκέφτηκες, άραγε, να μετακόμιζες σε θερμότερα κλίματα; Εκεί που δεν υπάρχουν πάγοι;

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει δεν φορτώνω τα προβλήματά μου πάνω του. Δεν είναι όλοι γαϊδούρια ή άγιοι να κουβαλάνε βάρη ή σταυρούς. Συνάντηση δεν σημαίνει αμοιβαία ανταλλαγή βαρών – μα το αντίθετο. Σημαίνει πέταγμα, σημαίνει ανταλλαγή φτερών.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει ανακαλύπτω αυτό που είναι. Και αυτό που είναι κάποιος δεν είναι εκείνο που θα θέλαμε να είναι, ή εκείνο που θα έπρεπε να είναι, ή εκείνο που είναι όλοι οι υπόλοιποι. Συνιστά κάτι δικό του, ολόδικό του – μόνο που πολύς κόσμος δεν το ξέρει. Και έτσι ποτέ δεν είναι ο εαυτός τους – δεν είναι παρά σκιές των γύρω τους. Ένας καθρέπτης. Μα να είσαι ο εαυτός σου δεν είναι καθόλου δεδομένο. «Γίνε αυτός που είσαι», έλεγε ο Νίτσε.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει πως βλέπω στη δύση, αν εκείνος βλέπει δύση, και στην ανατολή, αν εκείνος βλέπει ανατολή. Σημαίνει πως Δώδεκα στο ρολόι μου σημαίνει μεσημέρι και στο δικό του πάλι μεσημέρι – όχι μεσάνυχτα.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει δεν προσπαθώ να τον διορθώσω, εκτός αν το ζητήσει. Χώρες είμαστε οι άνθρωποι σε αναζήτηση εξερευνητών. Μα αν κάποιος επιδιώξει να διορθώσει μια χώρα – τότε αρχίζει η κατάκτηση και η λεηλασία.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει πως καταλαβαίνω γιατί τον συγκινεί ένα τραγούδι – ή γιατί του αρέσει ένα βιβλίο – ή γιατί αγαπάει το παγωτό φράουλα περισσότερο από τη σοκολάτα. Καταλαβαίνω – ακόμα και αν δεν ταυτίζομαι μαζί του.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει αναγνωρίζω πως δεν είναι μόνο μυαλό ή πνεύμα – μα και σώμα. Και μιλώ στη γλώσσα του σώματος μαζί του το ίδιο αποτελεσματικά. Γιατί συχνά οι ωραιότερες συναντήσεις δεν εμπεριέχουν λόγια.

Συναντώ έναν άνθρωπο σημαίνει πως βαδίζω μαζί του σε κοινό δρόμο. Ακόμα και αν γνωρίζω, στο βάθος, πως οι δρόμοι μας ίσως κάποτε χωρίσουν.

Μα δεν έχει σημασία – αρκεί να συναντηθούν κάποια στιγμή. Να γίνουν δύο πόδια σ’ ένα σώμα. Και να περπατήσουνε παρέα.

Αλλιώς, φίλε μου... ίσως είναι καλύτερα να περπατάς μονάχος.