Γουστάρω να Χαμογελώ. Τρέχει Κάτι;

“Φόβος, Θυμός και Απόγνωση στη χώρα” (με έμφαση στο “απόγνωση”) ανέφερε η κυρία Τρέμη στο δελτίο ειδήσεων και ο ίδιος είχα την ατυχία να την ακούσω, περνώντας μπροστά από μια ανοιχτή τηλεόραση. Ο τόνος της φωνής της ήταν εκείνος ο τόσο γνωστός “αντικειμενικός δημοσιογραφικός” τόνος. Τάχα ουδέτερος, τάχα περιγραφικός. “Εμείς απλά λέμε τις ειδήσεις, παρουσιάζουμε την πραγματικότητα ως έχει”, θα σου πουν. “Οι άνθρωποι είναι απεγνωσμένοι”, θα σου πουν. “Ή μήπως το αρνείσαι;”.

Ε ναι, λοιπόν. Ο ίδιος αισθάνομαι θυμό και μερικές φορές... απόγνωση όταν παρατηρώ τους πολίτες να κρέμονται απ' τα χείλη των συγκεκριμένων Μέσων Μαζικής Τρομοκρατίας. Για τα οποία ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ζαν Μποντριγιάρ έλεγε πως κατασκευάζουν τη δική τους “υπερπραγματικότητα”, παρουσιάζοντας την τάχα ως αντικειμενική.

Δεν αρνούμαι πως υπάρχει πλήθος κόσμου γύρω μας που είναι φοβισμένο. Το βρίσκω εν μέρει λογικό. Μα ο φόβος είναι δίκοπο μαχαίρι. Φοβάται εκείνος που παραμένει κοκαλωμένος στη θέση του, ανίκανος να κάνει ένα βήμα. Φοβάται και εκείνος που τολμά. Και υπάρχουν και κάποιοι που... έχουν ξεπεράσει το φόβο, αναγνωρίζοντας πόσο υποκειμενικός είναι, πόσο βαθιά ριζωμένος στην προσωπική ψυχολογία και ανασφάλεια του καθένα βρίσκεται. Φοβάσαι όταν έχεις να χάσεις κάτι πολύτιμο. Μα είναι υποκεικενικό τι θεωρεί πολύτιμο ο καθένας. Άλλος θεωρεί τα παραπανήσια χρήματα στην τσέπη του. Άλλος τις αξίες του. Άλλος την ασφάλειά του. Άλλος την ακεραιότητά του. Άλλος τα κεκτημένα του. Άλλος την ελπίδα του. Άλλος τους τραπεζικούς λογαριασμούς του. Άλλος τους ανθρώπους που αγαπά και θέλει να τον αγαπούν.

Σέβομαι τη διαφορετική άποψη – τι θα ήμασταν χωρίς εναλλακτικές οπτικές γωνίες. Μεταξύ μας, δεν είμαστε τόσο ελεύθεροι στη διαμόρφωση της γνώμης μας – το κοινωνικό πλαίσιο που ανήκουμε, μα και η ψυχοσύνθεσή μας, μας επηρεάζουν καταλυτικά. Κάποιες φορές “ο χαρακτήρας είναι η μοίρα μας”.

Και έρχεστε εσείς εδώ, αγαπητά μου Μέσα Ενημέρωσης να μου... πουλήσετε τρόμο; Με ποιο δικαίωμα θα πείτε πως “κυριαρχεί παντού απόγνωση”; Με ποιο δικαίωμα θέλετε να διαμορφώσετε την ψυχολογία μου; Δεν ξέρω για σας – μα εγώ χαμογελώ. Όχι γιατί απλώνω σαν πλοκάμια τα χέρια και απαγκιστρώνομαι πάνω από τα πολύτιμα λεφτά μου, νιώθοντας ασφάλεια που τα έχω. Αυτό δεν συνιστά παρά εκδήλωση ανακούφισης.

Όχι, χαμογελώ επειδή έτσι γουστάρω, απλά. Χαμογελώ ακούγοντας τη μουσική μου, βλέποντας τους φίλους μου, κάνοντας μια βόλτα, διαβάζοντας ένα βιβλίο, απολαμβάνοντας τον υπέροχο αυτό καιρό, τον οποίο και διαθέτω δωρεάν – και ξέρω πως τόσος κόσμος, απανταχού της γης, θα ήθελε να βρίσκεται στη θέση μου.

Μα και αν δε γουστάρω να χαμογελώ όλη την ώρα – θα σκυθρωπιάσω, θα στεναχωρηθώ, θα θυμώσω, θα νιώσω όπως θελήσω, πανάθεμά με. Μα θα είναι δική μου η διάθεση και δικό μου το αίσθημα! Δεν θα συνιστώ μέρος ενός “απεγνωσμένου πλήθους”. Δεν θα ενταχτώ στα ρεπορτάζ σας.

Ας επιλέξει ο καθένας στη ζωή του ό,τι νιώθει, ανάλογα με τις επιθυμίες και τις ανάγκες του, δεν με αφορά αυτό. Μα κανένας – κανένας, ούτε δημοσιογράφος, ούτε κανάλια, ούτε κόμματα, ούτε επιχειρήσεις, ούτε ξένος, ούτε Έλληνας – κανένας δεν θα μιλήσει, εξ' ονόματός μου, για το πως αισθάνομαι.

Δεν ξέρω τι θα φέρει το αύριο – ποιος ξέρει, αλήθεια; Μα γνωρίζω καλά πως κανείς ποτέ δεν έκτισε τίποτα χωρίς να το πιστεύει. Δεν χτίζεις με όπλο σου το φόβο. Μονάχα απομένεις, να ζαρώνεις στη γωνιά σου.

Το χαμόγελο δεν παρέχεται εισαγόμενο με δόσεις. Αν θες το έχεις. Αν θες όχι. Κλάψε, φώναξε, οργίσου αν γουστάρεις. Ρίξε ένα χορό, σκάσε ένα φιλί, πες μια καλημέρα – ή μη πεις τίποτα.

Ακόμα και αυτό επιλογή σου είναι. Πάντα έτσι ήταν. Πάντα έτσι θα' ναι.

~

"Δεν προχωράει κανείς, παρά μόνο αν δεν γνωρίζει που πηγαίνει"

"Tommorow", by El-Zeft, Cairo

Είναι λεπτή η γραμμή ανάμεσα στο όνειρο και στην πραγματικότητα, στη ρεαλιστική και στη ρομαντική ματιά. Συνήθως μπλέκουν το ένα με το άλλο, μπολιασμένα με δόσεις αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας, κοκτέιλ με πολλαπλούς χρωματισμούς, η γεύση των οποίων δεν είναι για τα γούστα του καθένα.

Τι θέλω να πω - ας εξηγήσω. Δες, είναι ένα ηλιόλουστο Κυριακάτικο πρωινό. Βγαίνεις έξω και λαμποκοπούν τα πάντα. Απολαμβάνεις κάθε σου βήμα. Κάνεις μια βόλτα στα αγαπημένα σου λημέρια, παρακολουθείς τον κόσμο που εξορμά, που συζητά, που επικοινωνεί. Ο παλμός της πόλης είναι ζωντανός όσο ποτέ. Αυτή είναι η Ελλάδα της κρίσης, που όλος ο κόσμος συζητά;

Το δημοψήφισμα βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε είδησης. Κάποιοι θα σου πουν για τις συνέπειες - για το περίφημο Μετά, που φαντάζει σαν κάποιο Τέρας, ενδεδυμένο με μαύρη χλαμύδα, ένα σφυρί στο χέρι, σαγόνια που χάσκουν ορθάνοιχτα σαν τους βυθούς της Χάρυβδης. "Έρχονται μαύρες μέρες!", θα σου πουν. "Δεν υπάρχει ελπίδα, δεν υπάρχει προοπτική γι' αυτόν τον τόπο! Είμαστε καταδικασμένοι!". Τρόμος, τρόμος, τρόμος. Φύγε, φύγε να σωθείς.

Μα αν τους πεις απαισιόδοξους, θα το αποκρούσουν σθεναρά. "Είμαστε απλά ρεαλιστές", θα απαντήσουν.

Ρεαλισμό το λέτε, ε; Λοιπόν… ας πω κάτι φαινομενικά διαφορετικό.

Καλοκαίρι. Η εποχή της ζέστης και του ήλιου. Η εποχή που ο περισσότερος κόσμος ταυτίζει με το χαμόγελο, τη ζωή και τη διασκέδαση (σε αντίθεση με τον "κακό χειμώνα"). Γνωρίζετε όμως πως το καλοκαίρι σημειώνονται στατιστικά οι περισσότερες αυτοκτονίες;

Άλλο παράδειγμα. Είσαι σε ένα πάρτυ. Γύρω σου οι πάντες διασκεδάζουν. Νιώθεις μόνος. Κανείς δεν σου δίνει σημασία. Σκέψου, δεν θα αισθανόσουν πιο καλά παρέα με ένα-δυο άτομα μόνο, των οποίων εκτιμάς τη συντροφιά; Σε ένα πλαίσιο λιγότερο "διασκεδαστικό"; Κάπου που θα χαμογελάς επειδή το νιώθεις και όχι επειδή το κάνουν όλοι γύρω σου;

Είναι λοιπόν σχετικά κάποια πράγματα ή όχι; Έχεις σκεφτεί πως μπορεί να χορέψεις μες' στις φλόγες;

Ας μιλήσουμε για σχέσεις. Θυμάσαι το αίσθημα της αγωνίας που ένιωθες, πριν εκμυστηρευτείς τα συναισθήματά σου σε εκείνην την κοπέλα; Το άγχος της απόρριψης; Μα αν δε ρισκάρεις, πως θα αποκτήσεις αυτό που επιθυμείς; Και αν δεν βιώσεις μια τυχών απόρριψη, πως θα χαλυβδώσεις το χαρακτήρα σου; Πως θα ωριμάσεις; Εκτός αν θεωρείς πως η εμπειρία αποκτάται μόνο με επιτυχίες.

Τι είναι η πραγματικότητα, αν όχι η οπτική που της ορίζεις; "Δεν είναι μόνο αυτό", θα μου πεις. "Είναι και οι αντικειμενικές συνθήκες". Και θα συμφωνήσω. Μα, εξήγησέ μου, τι θα ήταν οι αντικειμενικές συνθήκες πέρα και έξω από την ΕΡΜΗΝΕΙΑ που τους δίνουμε;

Όχι, αυτό δεν είναι το κείμενο ενός αφελούς ρομαντικού. Μάλλον κυνικό θα με χαρακτήριζα. Γι' αυτό και γελώ όταν κάποιος μου πουλάει αντικειμενικές ερμηνείες της πραγματικότητας, φτάνοντας, σαν άλλη Κασσάνδρα, να προβλέψει και το μέλλον μου. Ίδια στάση θα διατηρούσα απέναντι σε κάποιον που τα βλέπει όλα ρόδινα και υπέροχα. Το μέλλον μου ούτε ο ίδιος δεν το ξέρω - πόσο μάλλον εσείς.

Θα πάνε όλα κατά διαόλου; Θα πάνε όλα καλά; Τι νόημα έχει; Σημασία δεν έχει που "πάνε τα πράγματα" - μα πως επιλέγεις να βαδίσεις. Βήμα, βήμα, κάθε φορά. Γιατί μόνο έτσι γίνεται να βαδίζουμε - όταν ο δρόμος δεν απλώνεται ξεκάθαρος μπροστά μας, μέχρι τα πέρατα του ορίζοντα. Όταν σε κάθε βήμα μας συναντούμε λίγο άγνωστο. Όταν το έδαφος δεν το έχουν περπατήσει χιλιάδες άλλοι πριν από μας.

Όπως είχε πει ο Γκαίτε:

"Δεν προχωράει κανείς, παρά μόνο αν δεν γνωρίζει που πηγαίνει".

artwork: zap51.com

Το Δημοψήφισμα και οι Ουρές στα ATM - αποκλειστικό

Σε αποκλειστική ανταπόκριση μια φωτογραφία από το αθηναϊκό κέντρο, αυτή τη στιγμή - και ενώ ορδές πολιτών περιμένουν στην ουρά του ATM. Μεταξύ εκείνων, αν είστε παρατηρητικοί, θα διακρίνετε και μένα. Απεγνωσμένα προσπαθώντας να τρυπώσω κάπως μέσα από τα κάγκελα, μη βρίσκοντας τον τρόπο, αγωνιώντας για την τύχη των επενδύσεών μου. Εν ανάγκη ίσως δαγκώσω κάποιον, μπας και χωθώ πρώτος και σώσω τα λεφτά μου, που απειλούνται.

Ασφαλώς τα κανάλια πρόσφεραν μεγάλα ποσά για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων της αποκλειστικής αυτής φωτογραφίας, μπας και τη μοιραστούν με τους τηλεθεατές και σκορπίσουν ακόμα καλύτερα τον πανικό. Έρχεται, βλέπετε, η Συντέλεια του Κόσμου. Εκείνη που πρόβλεψαν πριν τόσους αιώνες, προφήτες και προφήτες. Αρνήθηκα όμως. Όλα κι όλα, έχω το δικαίωμα να σκορπίζω μόνος μου τον πανικό σε όσους διαβάζουν τη σελίδα μου.

Δημοψήφισμα; Δεν ντρέπεστε, κύριοι; Καλά δε καθόμουν στη φωλιά μου; Άνετος μέσα στο λαγούμι μου; Και τώρα με αναγκάζετε να έχω και ευθύνες από πάνω; Με αναγκάζετε να έχω και διλήμματα; Είστε σοβαροί; Πως θα σας βρίζω μετά, λέγοντας πως φταίτε εσείς για όλα - ενώ η γούνα μου είναι πάντα καθαρή ασφαλώς. Με φέρνετε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, να ξέρετε.

Ίσως προλάβω να σώσω τα λεφτά μου... και να αποδημήσω για κάποια άλλη χώρα, σκάβοντας ένα πελώριο λαγούμι. Εκεί που θα αποφασίζουν πάντα άλλοι για μένα, όσο εγώ έχω την ησυχία μου. Όπως όταν ήμουν παιδί. Τι καλά που ήταν τότε. Πάντα οι άλλοι έπαιρναν τις αποφάσεις. Εγώ δεν είχα λόγο να ανησυχώ για τίποτα, όσο εκείνοι φρόντιζαν για μένα.

Μα είναι πια αργά. Νομίζω πως μεγάλωσα. Έτσι μου λένε, δηλαδή. Κατάρα.

***

Υστερόγραφο: Η καταφυγή στο χιούμορ είναι αναγκαία κάποιες φορές. Σε περίπτωση που κάποιος τυχόν ψάρωσε, να προσθέσω πως η φωτογραφία είναι ψεύτικη.

Η πραγματικότητα τρέχει και μας αναγκάζει (ναι, λέω, "μας αναγκάζει") να τρέξουμε μαζί της. Δεν είναι κακό απαραίτητα. Ας ξεμουδιάσουμε και λίγο. Ανεξαρτήτως των συνεπειών του δημοψηφίσματος, η ατελείωτη αυτή κοινωνική ζύμωση που παρατηρείται (και θα συνεχιστεί τις επόμενες μέρες), τα άφθονα σχόλια, οι συζητήσεις, οι διαλεκτικές συγκρούσεις και η συμμετοχή... αυτά αποπνέουν δημοκρατία. Μια ιδέα δημοκρατίας, έστω. Και αυτό είναι καλό.

Επαναλαμβάνω - ανεξαρτήτως του διλήμματος και των συνεπειών του δημοψηφίσματος. Συνέπειες τις οποίες κανείς δεν μπορεί να ξέρει από πριν. Γνωρίζουμε μόνο το παρόν, κάθε φορά. Με βάση αυτό λοιπόν και τις εκτιμήσεις που κάνουμε, πορευόμαστε, λίγο βλέποντας, λίγο περπατώντας στα τυφλά...

Τουλάχιστον δεν μας κρατάει κανένας απ’ το χέρι.