Τα όρια της επιθυμίας μας

Ένας από τους δημοφιλέστερους συγγραφείς των τελευταίων 20-30 χρόνων έγινε διάσημος, μεταξύ άλλων, για ένα ρητό που θα το χαρακτήριζα ως μία από τις μεγαλύτερες... απάτες στην ιστορία της λογοτεχνίας. Ο λόγος για τον Πάουλο Κοέλιο και τη ξακουστή εκείνη φράση: «όταν θέλεις πολύ κάτι, όλο το σύμπαν συνωμοτεί για να το κατορθώσεις».

Έτσι έλεγε ο Κοέλιο, πουλώντας εύκολη αισιοδοξία και ελπίδα στον κόσμο. Και ο κόσμος το εκτίμησε δεόντως – ο συγγραφέας έγινε διάσημος κι έμαθε πως να κάνει μακροβούτια στα λεφτ... εε, στα βιβλία, ήθελα να πω.

Ας λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους. Η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν ενδιαφέρονται για γνώση – μόνο για εύκολη παρηγοριά. Όταν μια φορά κι έναν καιρό ο Νίτσε έλεγε πως ο άνθρωπος μετριέται από το βάρος της γνώσης που μπορεί ν’ αντέξει, δεν μιλούσε τυχαία. Στο νιτσεϊκό σύμπαν ο κόσμος συνιστά αέναο πεδίο σύγκρουσης μεταξύ αντίθετων δυνάμεων – δίχως σκοπό ή τελικό προορισμό, δίχως κάποια θεία πρόνοια που επιβλέπει τα πάντα. Μα σ’ ένα σύμπαν όπως εκείνο του Κοέλιο, τα πάντα ρυθμίζονται από μια ανώτερη δύναμη που θέλει το καλό μας – αρκεί να το επιθυμήσουμε πραγματικά και οι ίδιοι.

Ακόμα και αν δεχτούμε πως υπάρχει κάτι βαθύτερο στη φύση που μας περιβάλλει – μια αίσθηση αρμονίας, μια ομορφιά που ξεπερνά εκείνη των αισθήσεων, κάτι που ίσως αδυνατούμε να εκφράσουμε με λόγια – αυτό απέχει πολύ από το να παραδοθούμε οι ίδιοι σε μια μαγική σκέψη και να θεωρήσουμε πως τα πάντα εξαρτώνται από τη βούλησή μας και μόνο. Σκέψεις σαν αυτές θυμίζουν εκείνη την αίσθηση «μαγικής παντοδυναμίας» που οι ψυχαναλυτές απέδωσαν στην πρώιμη παιδική ηλικία – στα πρώτα 1-2 χρόνια της ζωής. Τότε που το μωρό θεωρεί πως ο κόσμος συνιστά προέκταση του εαυτού του και είναι φτιαγμένος σύμφωνα με τις επιθυμίες του και μόνο – αρκεί να κλάψει για να έρθει τρέχοντας η μαμά να το ταΐσει.

Μα μεγαλώνοντας μαθαίνει κάποιος πως ο κόσμος δεν είναι φτιαγμένος μόνο με βάση τις δικές του επιθυμίες... μα με βάση τις επιθυμίες όλων. Επιθυμίες που συχνά μπορεί να έρχονται σε σύγκρουση. Δεν υπάρχει μόνο αυτό που θες εσύ – μα κι εκείνο που θέλουν οι άλλοι.

Όταν για πρώτη φορά το μικρό παιδί ακούει τους γονείς του να του λένε «Όχι», δέχεται ένα μεγάλο πλήγμα στον εγωκεντρισμό του. Εν συνεχεία όμως αυτό το «όχι» μετατρέπεται σε πολύτιμο εφόδιο: μαθαίνοντας να το χρησιμοποιεί, ενσωματώνοντάς το, το παιδί διαφοροποιεί τον εαυτό του απ’ τους άλλους – και συνειδητοποιεί τη μοναδικότητά του. Λέω Όχι – άρα υπάρχω. Μέσα από τη σύγκρουση, προβάλλοντας τη δική του θέληση κόντρα σε εκείνη των άλλων, το παιδί καταλαβαίνει πως η ζωή αποτελεί ένα πεδίο όπου πλήθος θελήσεων πάνε κόντρα η μία στην άλλη. Άλλες συμμαχούν μεταξύ τους... άλλες πάλι βρίσκονται μονίμως σε σύγκρουση.

Πού καταλήγουμε λοιπόν; Στην επικράτηση της «θέλησης του ισχυρότερου»; Ή μήπως στην επικράτηση της «ισχυρότερης θέλησης»; Προσοχή – δεν είναι το ίδιο αυτά τα δύο!

Η σκέψη του Κοέλιο θα λέγαμε πως αρμόζει μάλλον περισσότερο στη δεύτερη εκδοχή: εκεί όπου «αρκεί» να επιθυμείς κάτι πολύ για να το αποκτήσεις. Ένα μεγάλο παραμύθι που μας επαναφέρει στην πολύ πρώιμη παιδική μας ηλικία. Και ποιος δεν θέλει να γίνει ξανά παιδί.

Art by Thomas Subtil

Αν λοιπόν δεν κατορθώσουμε κάτι, είναι επειδή... δεν το «επιθυμήσαμε» αρκετά; Κατά βάθος, φίλε αναγνώστη, δεν... επιθύμησες πολύ εκείνη τη δουλειά που δεν σου έκατσε. Ή εκείνα τα εύκολα θέματα στις εξετάσεις. Ή εκείνο το φλερτ που δεν είχε αίσια εξέλιξη. Ή εκείνη τη σχέση που απέτυχε. Αν τα... ήθελες πραγματικά, αν τα επιθυμούσες πολύ, πάρα πολύ, ΠΑΡΑ πάρα πολύ, τα πράγματα θα είχαν πάει πολύ διαφορετικά! Μα τι να σου κάνω κι εγώ – δεν έχεις μάθει να επιθυμείς σωστά!

Και αν ξυπνήσεις ένα πρωινό, πατήσεις το πόδι έξω απ’ το κρεβάτι σου στο πάτωμα και, ΤΣΟΥΠ, βουτήξεις σε μια σκατούλα που αμόλησε ο σκύλος σου... είναι επειδή δεν επιθυμούσες να πάνε τα πράγματα αλλιώς! Και αν βγεις έξω και φας μια μεγαλοπρεπέστατη γλίστρα στο δρόμο, προσγειώνοντας τον πισινό σου στο σκληρό πεζοδρόμιο, είναι επειδή το σύμπαν γελάει με την ατυχία σου! Να πρόσεχες και να μην ήσουν γεμάτος με τόσο αρνητικές σκέψεις.

Για να μη μιλήσω για όλες εκείνες τις κατηγορίες πληθυσμών στον κόσμο που μαστίζονται από βαριά προβλήματα, που τους χτυπάει η κρίση, ο πόλεμος, και όλα αυτά τα... μικροπράγματα. Νά κάποιοι άνθρωποι που δεν επιθυμούν αληθινά και σε βάθος! Αχ, να ρίχναμε με αεροπλάνα το βιβλίο του Κοέλιο στους πληθυσμούς της Συρίας ή της Αφρικής – τότε θα διαπίστωναν πως είναι όλα θέμα θέλησης και μόνο! Μα δεν ξέρουν, οι κουτοί, γι’ αυτό και υποφέρουν.

Ας μη με κατηγορούν οι φίλοι του συμπαθέστατου, κατά τ’ άλλα, συγγραφέα. Η αλήθεια είναι πως προτιμώ τους αισιόδοξους ανθρώπους σε σχέση με τους μίζερους – οι πρώτοι είναι ευχάριστοι στην παρέα, ενώ οι δεύτεροι δεν χωνεύονται με τίποτα. Μα τόση πια ονειροπόληση δίνει κακό όνομα στα παραμύθια – που, στο βάθος τους, διέπονται από μηνύματα δίχως βολικές απαντήσεις.

Μιλώντας από την ψυχολογική και όχι τη μυθιστορηματική σκοπιά, μπορώ να δώσω μια βάση αλήθειας στο ρητό του Κοέλιο. Γιατί είναι γεγονός πως κάποιες φορές οι επιθυμίες μας καθοδηγούν τα αποτελέσματα των πράξεών μας. Και ορισμένες φορές αν αποτυγχάνουμε, είναι επειδή οι ίδιοι, ασυναίσθητα, καθοδηγήσαμε τη συμπεριφορά μας προς τα κει. Στην Ψυχολογία αυτό ονομάζεται «Αυτοεκπληρούμενη Προφητεία» - εκείνο που θα λέγαμε αλλιώς: «είδες, στο ΕΙΠΑ πως θα αποτύχω!».

Υπάρχουν περιστάσεις που μπορεί να μην πιστεύεις στις προοπτικές της επιτυχίας σου. Για παράδειγμα να βγαίνεις με μια κοπέλα, μα να μην πιστεύεις στις δυνατότητές σου – ή να δίνεις συνέντευξη για μια δουλειά, μα να μην θεωρείς κατά βάθος άξιο τον εαυτό σου. Μπορεί τότε να «καθοδηγήσεις» πλάγια τα γεγονότα, ώστε να καταλήξουν στην αποτυχία που εξαρχής περίμενες: με την κοπέλα θα είσαι υπερβολικά αμήχανος ή άγαρμπος και στη συνέντευξη θα μεταδίδεις μειωμένη αυτοπεποίθηση. Εν τέλει αποτυγχάνεις και αυτό, εν μέρει, οφείλεται σε σένα τον ίδιο που ουδέποτε πίστεψες στις δυνατότητές σου. Όλα για να επιβεβαιώσεις στον εαυτό σου την κοσμοθεωρία που έχεις διαμορφώσει, ακόμα και αν αυτή είναι σε βάρος σου.

Μα σε περιπτώσεις σαν αυτές είναι παραπλανητικό να μιλάμε για «μειωμένη επιθυμία». Σωστότερο είναι να μιλάμε για περιορισμένη αυτοπεποίθηση, ή έλλειψη πίστης στο σκοπό σου. Ίσως πάλι συνιστά ζήτημα προσωπικής ταυτότητας: κάποιος προτιμά να επιβεβαιώνει μια αρνητική ταυτότητα που έχει χτίσει για τον εαυτό του (εκείνη του «αποτυχημένου», για παράδειγμα), παρά να μην έχει καμία απολύτως ταυτότητα.

Rene Magritte, "La tentative de'impossible", 1928

Ισχύει απόλυτα πως αν κάποιες φορές δεν φτάσαμε στ’ αστέρια, είναι επειδή θεωρήσαμε πως είναι αδύνατο να φτάσουμε σ’ αυτά. Μα το ίδιο έλεγαν κάποτε και για το φεγγάρι – και νά που τα κατάφερε ο άνθρωπος. Ναι, κύριοι – κάποια πράγματα είναι όντως θέμα θέλησης. Μα όχι μόνο – είναι επίσης θέμα στόχου, αγώνα, επιμονής, προσπάθειας – και φυσικά τύχης!

Γιατί κάποιες φορές δεν αρκεί να επιθυμείς – μα πρέπει να αγωνιστείς, να κοπιάσεις, να επιμείνεις... και δεν αποκλείεται στο τέλος να δεις το βράχο σου να κατρακυλάει απ’ το βουνό, κι εσύ, σαν άλλος Σίσυφος, να πρέπει να τον σπρώξεις πάλι απ’ την αρχή...

Και κάποιες άλλες φορές δεν φταις εσύ που δεν παίρνεις την κοπέλα – μα τα γούστα της, που είναι τόσο διαφορετικά απ’ τα δικά σου. Και δεν φταις εσύ που δεν παίρνεις τη δουλειά – μα τα μυαλά του εργοδότη σου και οι απαιτήσεις της αγοράς. Και δεν φταις εσύ αν ξεσπά πόλεμος ή κάποια βαριά κρίση – μα ένα ολόκληρο κοινωνικό σύστημα που τρέφεται έξω και πέρα από σένα και δεν λογαριάζει καθόλου τις προσωπικές επιθυμίες σου.

Και δεν φταις εσύ αν, ΤΣΟΥΠ, πάτησες μες στη σκατούλα πρωινιάτικα! Απλά έτυχε, αδερφέ μου! Απλά έτυχε!

Τό να συνειδητοποιούμε πως αρκετά πράγματα βρίσκονται πέρα και έξω από το φάσμα των επιθυμιών μας συνιστά ένδειξη ωρίμανσης. Γιατί αναγνωρίζουμε πως υπάρχουν πολλαπλές θελήσεις στον κόσμο, όχι μόνο η δική μας. Αν εσύ θέλεις κάτι πολύ... μπορεί κάποιος άλλος να θέλει το ακριβώς αντίθετο, το ίδιο πολύ με σένα. Δεν αρκεί να θες κάτι. Δεν είσαι μόνος σου στον κόσμο. Επιτέλους πια – δεν είσαι μωρό παιδί.

Μα αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορείς να επηρεάσεις κάποια πράγματα με τη θέλησή σου. Η τελευταία πάντα παίζει το ρόλο της – και αν μάλιστα ενώσει τη φωνή της με πολλές άλλες σαν αυτήν, τότε θα τη δεις να δυναμώνει, ν’ αποκτά σάρκα και οστά! Έτσι προχωρά ο κόσμος. Όχι, δεν πρόκειται απλά για μια αέναη τάση «επιβίωσης του ισχυρότερου» - γιατί εκείνο που ονομάζουμε «δύναμη» ποικίλλει, ανάλογα με τις ερμηνείες... Κάποιοι για παράδειγμα βρίσκουν δύναμη στον ατομικισμό... άλλοι στην αλληλεγγύη. Κάποιοι στο συναίσθημα... και άλλοι στη λογική. Κάποιοι στη γνώση... και άλλοι στην άγνοια.

Ίσως τελικά το λάθος του Κοέλιο ήταν πως απλοποίησε υπερβολικά μια σύνθετη πραγματικότητα. Δεν είπε ψέματα – απλά μίλησε πολύ απλοϊκά, απευθυνόμενος σε όλους εκείνους που βαριούνταν να ψάξουν και πολύ τα πράγματα.

Κλείνοντας, θα σας εκμυστηρευτώ ένα μυστικό: είναι ωραίο που δεν γίνονται τα πράγματα πάντα όπως τα θες! Γιατί θα βαριόσουν υπερβολικά γρήγορα έτσι – πίστεψέ με. Σκέψου πόσο ομορφότερο είναι όταν πραγματοποιείται μια επιθυμία σου, ενώ τόσες άλλες είχαν αποτύχει... σκέψου πόσο περισσότερο την απολαμβάνεις! Σκέψου πόσο λιγότερη χαρά θ’ αντλούσες αν έβρισκες ικανοποίηση σε όλες!

Γιατί μέσα από την απώλεια και την έλλειψη μαθαίνουμε να εκτιμούμε καλύτερα εκείνα που, εν τέλει, αποκτούμε... Εκείνα που αποκτούμε μέσα από την τύχη, την προσπάθεια, την επιμονή και... κάποιες φορές, απλά και μόνο γιατί το επιθυμούμε βαθιά.

Γουστάρω να Χαμογελώ. Τρέχει Κάτι;

“Φόβος, Θυμός και Απόγνωση στη χώρα” (με έμφαση στο “απόγνωση”) ανέφερε η κυρία Τρέμη στο δελτίο ειδήσεων και ο ίδιος είχα την ατυχία να την ακούσω, περνώντας μπροστά από μια ανοιχτή τηλεόραση. Ο τόνος της φωνής της ήταν εκείνος ο τόσο γνωστός “αντικειμενικός δημοσιογραφικός” τόνος. Τάχα ουδέτερος, τάχα περιγραφικός. “Εμείς απλά λέμε τις ειδήσεις, παρουσιάζουμε την πραγματικότητα ως έχει”, θα σου πουν. “Οι άνθρωποι είναι απεγνωσμένοι”, θα σου πουν. “Ή μήπως το αρνείσαι;”.

Ε ναι, λοιπόν. Ο ίδιος αισθάνομαι θυμό και μερικές φορές... απόγνωση όταν παρατηρώ τους πολίτες να κρέμονται απ' τα χείλη των συγκεκριμένων Μέσων Μαζικής Τρομοκρατίας. Για τα οποία ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ζαν Μποντριγιάρ έλεγε πως κατασκευάζουν τη δική τους “υπερπραγματικότητα”, παρουσιάζοντας την τάχα ως αντικειμενική.

Δεν αρνούμαι πως υπάρχει πλήθος κόσμου γύρω μας που είναι φοβισμένο. Το βρίσκω εν μέρει λογικό. Μα ο φόβος είναι δίκοπο μαχαίρι. Φοβάται εκείνος που παραμένει κοκαλωμένος στη θέση του, ανίκανος να κάνει ένα βήμα. Φοβάται και εκείνος που τολμά. Και υπάρχουν και κάποιοι που... έχουν ξεπεράσει το φόβο, αναγνωρίζοντας πόσο υποκειμενικός είναι, πόσο βαθιά ριζωμένος στην προσωπική ψυχολογία και ανασφάλεια του καθένα βρίσκεται. Φοβάσαι όταν έχεις να χάσεις κάτι πολύτιμο. Μα είναι υποκεικενικό τι θεωρεί πολύτιμο ο καθένας. Άλλος θεωρεί τα παραπανήσια χρήματα στην τσέπη του. Άλλος τις αξίες του. Άλλος την ασφάλειά του. Άλλος την ακεραιότητά του. Άλλος τα κεκτημένα του. Άλλος την ελπίδα του. Άλλος τους τραπεζικούς λογαριασμούς του. Άλλος τους ανθρώπους που αγαπά και θέλει να τον αγαπούν.

Σέβομαι τη διαφορετική άποψη – τι θα ήμασταν χωρίς εναλλακτικές οπτικές γωνίες. Μεταξύ μας, δεν είμαστε τόσο ελεύθεροι στη διαμόρφωση της γνώμης μας – το κοινωνικό πλαίσιο που ανήκουμε, μα και η ψυχοσύνθεσή μας, μας επηρεάζουν καταλυτικά. Κάποιες φορές “ο χαρακτήρας είναι η μοίρα μας”.

Και έρχεστε εσείς εδώ, αγαπητά μου Μέσα Ενημέρωσης να μου... πουλήσετε τρόμο; Με ποιο δικαίωμα θα πείτε πως “κυριαρχεί παντού απόγνωση”; Με ποιο δικαίωμα θέλετε να διαμορφώσετε την ψυχολογία μου; Δεν ξέρω για σας – μα εγώ χαμογελώ. Όχι γιατί απλώνω σαν πλοκάμια τα χέρια και απαγκιστρώνομαι πάνω από τα πολύτιμα λεφτά μου, νιώθοντας ασφάλεια που τα έχω. Αυτό δεν συνιστά παρά εκδήλωση ανακούφισης.

Όχι, χαμογελώ επειδή έτσι γουστάρω, απλά. Χαμογελώ ακούγοντας τη μουσική μου, βλέποντας τους φίλους μου, κάνοντας μια βόλτα, διαβάζοντας ένα βιβλίο, απολαμβάνοντας τον υπέροχο αυτό καιρό, τον οποίο και διαθέτω δωρεάν – και ξέρω πως τόσος κόσμος, απανταχού της γης, θα ήθελε να βρίσκεται στη θέση μου.

Μα και αν δε γουστάρω να χαμογελώ όλη την ώρα – θα σκυθρωπιάσω, θα στεναχωρηθώ, θα θυμώσω, θα νιώσω όπως θελήσω, πανάθεμά με. Μα θα είναι δική μου η διάθεση και δικό μου το αίσθημα! Δεν θα συνιστώ μέρος ενός “απεγνωσμένου πλήθους”. Δεν θα ενταχτώ στα ρεπορτάζ σας.

Ας επιλέξει ο καθένας στη ζωή του ό,τι νιώθει, ανάλογα με τις επιθυμίες και τις ανάγκες του, δεν με αφορά αυτό. Μα κανένας – κανένας, ούτε δημοσιογράφος, ούτε κανάλια, ούτε κόμματα, ούτε επιχειρήσεις, ούτε ξένος, ούτε Έλληνας – κανένας δεν θα μιλήσει, εξ' ονόματός μου, για το πως αισθάνομαι.

Δεν ξέρω τι θα φέρει το αύριο – ποιος ξέρει, αλήθεια; Μα γνωρίζω καλά πως κανείς ποτέ δεν έκτισε τίποτα χωρίς να το πιστεύει. Δεν χτίζεις με όπλο σου το φόβο. Μονάχα απομένεις, να ζαρώνεις στη γωνιά σου.

Το χαμόγελο δεν παρέχεται εισαγόμενο με δόσεις. Αν θες το έχεις. Αν θες όχι. Κλάψε, φώναξε, οργίσου αν γουστάρεις. Ρίξε ένα χορό, σκάσε ένα φιλί, πες μια καλημέρα – ή μη πεις τίποτα.

Ακόμα και αυτό επιλογή σου είναι. Πάντα έτσι ήταν. Πάντα έτσι θα' ναι.

~

ΠΡΟΣΟΧΗ. ΈΡΧΟΝΤΑΙ ΤΑ ΤΕΡΑΤΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

EKTAKTO ANAKOINΩΘΕΝ. ΕΚΤΑΚΤΟ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ

Προσοχή - Επίκειται εισβολή πλασμάτων από μια άλλη διάσταση - Πλησιάζουν με ιλιγγιώδεις ταχύτητες - με ιλιγγιώδεις ταχύτητες.

Έχουν πελώρια σαγόνια, γαμψά νύχια και τσουχτερά πλοκάμια. Ένα βλέμμα τους αρκεί να σε πετρώσει. Ένας ήχος τους να σε αφήσει κόκαλο.

Είναι τα ΤΕΡΑΤΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ. Έχουν πολλά ονόματα: Η ΕΞΟΔΟΣ με τα μάτια που πετάνε αστραπές. Η ΠΤΩΧΕΥΣΗ με τα θανατερά της λέιζερ. Η ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΑΣΤΑΘΕΙΑ με τις πελώριες δαγκάνες. Έρχονται. Και θα χτυπήσουν ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΠΟΡΤΑ.

Τα τέρατα είναι αμείλικτα – δεν γνωρίζουν οίκτο. Να φοβάσαι! Να φοβάσαι! Μόνο έτσι ίσως σωθείς. Να φοβάσαι! Ίσως τότε τη γλιτώσεις.

Γιατί αν φοβάσαι δε θα βγεις από το σπίτι σου. Αν φοβάσαι θα δεχτείς κάθε υποχώρηση. Αν φοβάσαι θα κάνεις εκείνο που σου λέμε – και θα μας πεις και ευχαριστώ.

Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα: γεμάτη θηρία και τέρατα.

Πρόσεχε λοιπόν – και άφησε τις διεκδικήσεις σου στην άκρη. Η ιστορία έναν δρόμο έχει και μοναδικό πλέον. Ορθώνεται ξεκάθαρος μπροστά σου. Ακολούθησέ τον λοιπόν. Και κοίτα να μη σηκώνεις το κεφάλι – γιατί τα Τέρατα είναι εκεί, παραφυλούν.

***

…Βέβαια υπάρχει και μια ακόμα επιλογή… Πολύ απλά, να κλείσεις την τηλεόραση. Γιατί αυτή η ταινία με τα τέρατα που άρχισες να βλέπεις είναι μάλλον κακή. Υπερβολικό δράμα, παρατραβηγμένες ερμηνείες, πρόχειρα εφέ, προκατασκευασμένες ατάκες, κακοφτιαγμένο σενάριο. Και αυτά τα τέρατα… δεν είναι και τόσο πειστικά.

Κλείσε την τηλεόραση λοιπόν… και κάνε μία βόλτα. Έχει ωραίο αέρα απόψε, δε συμφωνείς; 

"Δεν προχωράει κανείς, παρά μόνο αν δεν γνωρίζει που πηγαίνει"

"Tommorow", by El-Zeft, Cairo

Είναι λεπτή η γραμμή ανάμεσα στο όνειρο και στην πραγματικότητα, στη ρεαλιστική και στη ρομαντική ματιά. Συνήθως μπλέκουν το ένα με το άλλο, μπολιασμένα με δόσεις αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας, κοκτέιλ με πολλαπλούς χρωματισμούς, η γεύση των οποίων δεν είναι για τα γούστα του καθένα.

Τι θέλω να πω - ας εξηγήσω. Δες, είναι ένα ηλιόλουστο Κυριακάτικο πρωινό. Βγαίνεις έξω και λαμποκοπούν τα πάντα. Απολαμβάνεις κάθε σου βήμα. Κάνεις μια βόλτα στα αγαπημένα σου λημέρια, παρακολουθείς τον κόσμο που εξορμά, που συζητά, που επικοινωνεί. Ο παλμός της πόλης είναι ζωντανός όσο ποτέ. Αυτή είναι η Ελλάδα της κρίσης, που όλος ο κόσμος συζητά;

Το δημοψήφισμα βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε είδησης. Κάποιοι θα σου πουν για τις συνέπειες - για το περίφημο Μετά, που φαντάζει σαν κάποιο Τέρας, ενδεδυμένο με μαύρη χλαμύδα, ένα σφυρί στο χέρι, σαγόνια που χάσκουν ορθάνοιχτα σαν τους βυθούς της Χάρυβδης. "Έρχονται μαύρες μέρες!", θα σου πουν. "Δεν υπάρχει ελπίδα, δεν υπάρχει προοπτική γι' αυτόν τον τόπο! Είμαστε καταδικασμένοι!". Τρόμος, τρόμος, τρόμος. Φύγε, φύγε να σωθείς.

Μα αν τους πεις απαισιόδοξους, θα το αποκρούσουν σθεναρά. "Είμαστε απλά ρεαλιστές", θα απαντήσουν.

Ρεαλισμό το λέτε, ε; Λοιπόν… ας πω κάτι φαινομενικά διαφορετικό.

Καλοκαίρι. Η εποχή της ζέστης και του ήλιου. Η εποχή που ο περισσότερος κόσμος ταυτίζει με το χαμόγελο, τη ζωή και τη διασκέδαση (σε αντίθεση με τον "κακό χειμώνα"). Γνωρίζετε όμως πως το καλοκαίρι σημειώνονται στατιστικά οι περισσότερες αυτοκτονίες;

Άλλο παράδειγμα. Είσαι σε ένα πάρτυ. Γύρω σου οι πάντες διασκεδάζουν. Νιώθεις μόνος. Κανείς δεν σου δίνει σημασία. Σκέψου, δεν θα αισθανόσουν πιο καλά παρέα με ένα-δυο άτομα μόνο, των οποίων εκτιμάς τη συντροφιά; Σε ένα πλαίσιο λιγότερο "διασκεδαστικό"; Κάπου που θα χαμογελάς επειδή το νιώθεις και όχι επειδή το κάνουν όλοι γύρω σου;

Είναι λοιπόν σχετικά κάποια πράγματα ή όχι; Έχεις σκεφτεί πως μπορεί να χορέψεις μες' στις φλόγες;

Ας μιλήσουμε για σχέσεις. Θυμάσαι το αίσθημα της αγωνίας που ένιωθες, πριν εκμυστηρευτείς τα συναισθήματά σου σε εκείνην την κοπέλα; Το άγχος της απόρριψης; Μα αν δε ρισκάρεις, πως θα αποκτήσεις αυτό που επιθυμείς; Και αν δεν βιώσεις μια τυχών απόρριψη, πως θα χαλυβδώσεις το χαρακτήρα σου; Πως θα ωριμάσεις; Εκτός αν θεωρείς πως η εμπειρία αποκτάται μόνο με επιτυχίες.

Τι είναι η πραγματικότητα, αν όχι η οπτική που της ορίζεις; "Δεν είναι μόνο αυτό", θα μου πεις. "Είναι και οι αντικειμενικές συνθήκες". Και θα συμφωνήσω. Μα, εξήγησέ μου, τι θα ήταν οι αντικειμενικές συνθήκες πέρα και έξω από την ΕΡΜΗΝΕΙΑ που τους δίνουμε;

Όχι, αυτό δεν είναι το κείμενο ενός αφελούς ρομαντικού. Μάλλον κυνικό θα με χαρακτήριζα. Γι' αυτό και γελώ όταν κάποιος μου πουλάει αντικειμενικές ερμηνείες της πραγματικότητας, φτάνοντας, σαν άλλη Κασσάνδρα, να προβλέψει και το μέλλον μου. Ίδια στάση θα διατηρούσα απέναντι σε κάποιον που τα βλέπει όλα ρόδινα και υπέροχα. Το μέλλον μου ούτε ο ίδιος δεν το ξέρω - πόσο μάλλον εσείς.

Θα πάνε όλα κατά διαόλου; Θα πάνε όλα καλά; Τι νόημα έχει; Σημασία δεν έχει που "πάνε τα πράγματα" - μα πως επιλέγεις να βαδίσεις. Βήμα, βήμα, κάθε φορά. Γιατί μόνο έτσι γίνεται να βαδίζουμε - όταν ο δρόμος δεν απλώνεται ξεκάθαρος μπροστά μας, μέχρι τα πέρατα του ορίζοντα. Όταν σε κάθε βήμα μας συναντούμε λίγο άγνωστο. Όταν το έδαφος δεν το έχουν περπατήσει χιλιάδες άλλοι πριν από μας.

Όπως είχε πει ο Γκαίτε:

"Δεν προχωράει κανείς, παρά μόνο αν δεν γνωρίζει που πηγαίνει".

artwork: zap51.com