Περί ΕΡΤ ο Λόγος...

~

Σπάνια επιδίδομαι σε αναλύσεις της τρέχουσας κοινωνικής επικαιρότητας στο blog. Έχω κάνει τέτοιες, ωστόσο τις αποφεύγω, καθώς το blog για μένα συνιστά πάνω απ' όλα μια μορφή προσωπικής έκφρασης και μοιράσματος όσων με ενδιαφέρουν και αγαπώ. Και η κοινωνική επικαιρότητα σχεδόν πάντα με πικραίνει.

Ωστόσο κάποιες στιγμές είναι απλά αδύνατο να μην κάνω ένα σχόλιο σχετικά με όσα γίνονται. Προτιμώ να αφήσω τις μεγάλες, βαρύγδουπες κουβέντες στην άκρη. Τα πράγματα είναι απλά, δυο λόγια είναι αρκετά, και όποιος κατάλαβε κατάλαβε. Γιατί σε τελική ανάλυση, η κοινωνική συνείδηση συνιστά πάνω απ' όλα θέμα παιδείας, ανατροφής και ευαισθησίας του καθένα. Σε πείσμα ενός κράτους που κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του, θα λεγε κάποιος, για να εξαλείψει και το τελευταίο ίχνος ενδιαφέροντος και γόνιμης κριτικής πάνω στο κοινωνικό γίγνεσθαι, υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό κόσμου που ασχολείται, που επιθυμεί να συμμετέχει στα κοινά, που αρνείται να λέει σε όλα ναι.

Μια πολύ καλή φίλη μου απολύθηκε χθες από την ΕΡΤ, μαζί με τόσους άλλους. Χρόνια στέλεχος. Πριν λίγο επικοινώνησα μαζί της, προσπάθησα να βάλω τον εαυτό μου στην θέση της, αλλά, ας είμαι ειλικρινής, δεν μπορώ. Αφενώς δεν έχω βιώσει μέχρι σήμερα την αίσθηση της απόλυσης, την αίσθηση να χάνεις την βασική βιοποριστική πηγή σου. Αφετέρου ο χώρος της σύγχρονης τηλεόρασης συνιστά για μένα άγνωστο πεδίο. Δεν παρακολουθώ τηλεόραση. Περιφρονώ την ατελείωτη σαβούρα των ιδιωτικών καναλιών, αδιαφορώ για την κρατική tv. Πιθανό να έχω σκεφτεί ο ίδιος κατά καιρούς πως η κρατική τηλεόραση, στην τωρινή της μορφή, συνιστά περισσότερο βάρος, παρά όφελος. Στην τωρινή της μορφή, ας το επαναλάβω.

Ας προσπεράσουμε τα εμπαθή σχόλια εκείνων που αναφέρονται στους εργαζόμενους ενός κρατικού φορέα ως "βολεμένους", και τα λοιπά. Βολεμένοι υπάρχουν παντού, το ίδιο και σκληρά εργαζόμενοι άνθρωποι. Το να απομονώνουμε μια κατηγορία και να αποδώσουμε σε αυτήν μόνο όλα τα κακά της κοινωνίας φανερώνει πόσο απλοικά αντιμετωπίζουμε τον κόσμο γύρω μας, σε τι μανιχαιστικές αποχρώσεις άσπρου-μαύρου βλέπουμε τα πράγματα. Επιστρέφουμε σε διλήμματα τύπου "ιδιωτικό vs δημόσιο", τείνοντας να εξιδανικεύουμε το ένα και να δαιμονοποιούμε το άλλο, αγνοώντας πως, και στην μία και στην άλλη περίπτωση, έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που εργάζονται και προσπαθούν να βγάλουν τα προς το ζην. Και, ας είμαστε ειλικρινείς, πόσο πια "δημόσιο" έχει απομείνει σήμερα?

Στην σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα κανένας δεν είναι ασφαλής. Τόσο ο ιδιωτικός, όσο και ο δημόσιος τομέας, συνιστούν έρμαια της γενικευμένης οικονομικής υποδούλωσης στην οποία έχει εκπέσει όλος ο πλανήτης. Και εδώ δεν αναφέρομαι μόνο στην οικονομική κρίση, μα και στους μηχανισμούς που δρουν πίσω από αυτήν, στα οικονομικά μονοπώλια, στον ανταγωνισμό του υπερεθνικού κεφαλαίου, στον αγώνα "όλοι εναντίον όλων" και στην αδυσώπητη αναμέτρηση που έχει ωθήσει η κοινωνία τα μέλη της. Ποιός θα πατήσει πάνω σε ποιόν, ποιός θα πάρει τη δουλειά, ποιός θα επιβιώσει μες στη ζούγκλα. Σε τελική ανάλυση, το πρόβλημα δεν είναι απλά η "κακή κυβέρνηση", ή η "κακή Γερμανία", ή η "κακή Τρόικα", ή δεν ξέρω και γω τι άλλο. Το πρόβλημα εδράζεται στην οικονομική πραγματικότητα που κινεί τα νήματα. Και εδώ η οικονομία συμπορεύεται με την πολιτική, και με τις επιλογές όχι μόνο των κυβερνήσεων, μα και του κόσμου που τις επιλέγει για να τον αντιπροσωπεύσουν.

Κανένας δεν είναι ασφαλής. Γι' αυτό είναι σημαντική η αίσθηση της αλληλεγγύης. Όχι επειδή μας εκφράζει απαραίτητα η δημόσια τηλεόραση, ή ο μηχανισμός της τηλεόρασης στην τωρινή του μορφή εν τέλει. Αλλά γιατί, στο τέλος, ο πολίτης δεν έχει λόγο για όσα γίνονται. Δεν του δίνουν την δυνατότητα να συμμετέχει. Θέλεις κρατική τηλεόραση? Θα σου την δώσουμε έτσι κι αλλιώς. Αν όμως δούμε ότι δεν μας συμφέρει πλέον, θα την κλείσουμε. Και οι εργαζόμενοι, ε, νούμερα είναι κι αυτοί σε μια λίστα προυπολογισμού, τίποτα περισσότερο. Αποφασίζουμε και διατάζουμε, και στο τέλος, εσύ, ο πολίτης, δεν έχεις τον παραμικρό λόγο σε όσα διαδραματίζονται γύρω σου.

Δεν έχει να κάνει με την άποψη μας περί κρατικής τηλεόρασης λοιπόν, ούτε καν με το δίλημμα "δημόσιο εναντίον ιδιωτικού". Μα με την αίσθηση πως δεν έχουμε τον παραμικρό λόγο για όσα διαδραματίζονται γύρω μας. Τίθεται θέμα επαναπροσδιορισμού της έννοιας του πολίτη, της ιδέας της συμμετοχής στα κοινά, και της σφαιρικότερης αντίληψης μας περί δημοκρατίας: πως θα όφειλε να λειτουργεί ένα δημοκρατικό καθεστώς, όχι μόνο κατ' όνομα, μα στην ουσία του.

~

Η Δημοκρατία του Δακρυγόνου

~

Ελάτε κόσμε! Χρήματα δεν έχουμε, παιδεία δεν έχουμε, ελευθερία δεν έχουμε, ισονομία δεν έχουμε, αξιοπρέπεια πλέον δεν έχουμε, έχουμε όμως άφθονα δακρυγόνα για όλους!

Ελάτε μεσήλικα κύριε, ναι σε σας μιλάω, που κατεβήκατε στο Σύνταγμα με την γυναίκα σας. Ελάτε να πάρετε μια γεύση από τα εξελιγμένα χημικά μας. Και σεις καλέ κυρία ηλικιωμένη, ναι σε σας μιλάω που σιγοτραγουδούσατε εκείνο το τραγούδι του Θεοδωράκη που ακουγόταν πριν λίγο απ'τα μεγάφωνα. Βάζω στοίχημα πως δεν είχατε γευτεί τέτοια χημικά στα χρόνια τα παλιά!

Αλλά και αυτός ο εγγονός σας ο αλήτης, αχ τα νιάτα πόσο άμυαλα είναι! Κάπου εκεί στο πλήθος του κόσμου κι αυτός είναι χωμένος, φωνάζει, διαμαρτύρεται. Δείτε τον με πόση αφέλεια παραμένει στο ίδιο σημείο και δεν αποχωρεί. Δείτε πως κραδαίνει σφιχτά το κασκόλ το τυλιγμένο γύρω από το κεφάλι του και προσπαθεί να αναπνεύσει. Ας ρίξουμε μερικά δακρυγόνα ακόμα λοιπόν, που θα πάει, θα μας αδειάσει τη γωνιά.

(Όπως βλέπετε, το Σύνταγμα ήταν γεμάτο από αιμοδιψείς αλήτες, κουκουλοφόρους και αποβράσματα της κοινωνίας - καλά έκαναν και τους έριξαν τα δακρυγόνα!)

Έχουμε άφθονα δακρυγόνα για όλους. Νέους, γέρους, άντρες και γυναίκες, ανεξάρτητα ποιοί είστε, ποιό είναι το παρελθόν σας, τι δουλειά κάνετε, τι ψηφίζετε, που μένετε, τι μουσική ακούτε, ποιό είναι το αγαπημένο σας φαγητό, αν έχετε κατοικίδιο ή όχι, αν πήγατε διακοπές το καλοκαίρι που μας πέρασε ή όχι, αν έχετε καιρό να κάνετε σεξ ή όχι, αν έχετε μεγάλα βυζιά, αν έχετε κάνει ποτέ παρτούζα (ή φαντασιώνεστε μία), αν ήσασταν κρυφά ερωτευμένοι με τον καθηγητή σας, αν περάσατε ή όχι στις πανελλήνιες, αν περάσατε στη σχολή που θέλατε, αν το παιδί σας πέρασε εκεί που ήθελε, αν είχε τελικά κάποιο νόημα που πέρασε στην τάδε σχολή, αν έχει βρει δουλειά ή όχι, αν θεωρεί οτι έχει μέλλον μπροστά του ή όχι.

Εδώ δεν κάνουμε διακρίσεις, εδώ όλοι είναι ίσοι. Όλοι θα τη φάτε στη μάπα και θα καθαρίσετε το πεδίο για να μπορέσουμε να κάνουμε τη δουλειά μας ανενόχλητοι.

Ποιά είναι η δουλειά μας ρωτάτε? Μα, να αποφασίσουμε εμείς για σας, να μιλήσουμε με τη φωνή του λαού. Αυτή είναι η δουλειά μας και σεις την παρεμποδίζετε με το να κάθεστε έτσι χιλιάδες κόσμου εκεί απέξω και να περιμένετε σα βλάκες. Πάρ'τε δρόμο.

Όταν θα κάνει ξαστερία...

Κάποια μέρα όμως κύριοι.... Κάποια μέρα τα αστέρια θα βγουν και θα αστράψει ο ουρανός. Και μεμιάς πλήθος απ'αυτά θα πέσει, θα πέσει σα μετεωρίτες πάνω στη γη, πάνω στο χώμα, πάνω σε σας. Και το σάπιο σύστημα που οικοδομήσατε με τον μόχθο των ανθρώπων, το σύστημα εκείνο που σας συντηρεί και σας κρατεί καλά βολεμένους, το σύστημα αυτό θα γκρεμιστεί.

Τότε θα αποκαλυφθεί η γύμνια πίσω από την ερμηνεία που έχετε δώσει στην λέξη "δημοκρατία", μια λέξη που τόσο ξεδιάντροπα ακόμα και τώρα επικαλείστε. Γιατί δε λέτε επιτέλους την αλήθεια, πως ζούμε σ'ένα ολιγαρχικό καθεστώς, με λίγους να διευθύνουν, λίγους να αποφασίζουν και λίγους εν τέλει να οφελούνται?

Κάποτε θα κάνει ξαστεριά που λέει και το τραγούδι. Αλλά η μέρα αυτή θα αργήσει. Μπορεί να μη την δούμε για γενιές. Αλλά θα έρθει κάποια μέρα, χαρείτε λοιπόν όσο μπορείτε. Είστε τυχεροί. Θα κρατήσετε για κάποιο καιρό ακόμα τις θεσούλες σας, μη φοβάστε. Θα ανταλλάζετε για κάποιο καιρό ακόμα τις πολύτιμες εκείνες χειραψίες σας με τους αλλοεθνείς ομοίους σας, σε κείνες τις αυτοαποκαλούμενες "συγκεντρώσεις αρχηγών", που τόσο σπουδαίους σας κάνουν να νιώθετε. Θα έχετε για καιρό ακόμα την αίσθηση οτι εκπροσωπείτε τον κόσμο με αυτά που λέτε και κάνετε.

Μην αγχώνεστε κύριοι καναλάρχες. Για καιρό ακόμα θα μπορείτε να τρέφεστε με ειδήσεις σχετικές με τα "επεισόδια στο κέντρο". Ο καπνός του δακρυγόνου είναι το οξυγόνο σας, ο κουκουλοφόρος το φετίχ σας. Ηδονή σας η φωτιά.

Η μέρα θα αργήσει. Ο κόσμος ο ίδιος στην πλειοψηφία του δεν είναι ακόμα έτοιμος. Απουσιάζει η συνείδηση, απουσιάζει η παιδεία. Όταν τα περιλάλητα τωρινά γκάλοπ φανερώνουν πως ένα σημαντικό ποσοστό πολιτών εξακολουθεί μετά από όσα έχουν γίνει να επιλέγει ως πρώτο κόμμα τη Νέα Δημοκρατία, εξακολουθεί να διέπεται από αυτή την ανώμαλη λογική "αφού ο πράσινος δεν πέτυχε ψηφίζω τον μπλε για αντίποινα", τότε πραγματικά απορείς για την δυνατότητα στοιχειώδους κριτικής ικανότητας και πολιτικής συνείδησης. Όταν βλέπεις ένα ποσοστό ανθρώπων να αντιδρούν βρίσκοντας αποδιοπομπαίους τράγους στους ξένους, αποφεύγοντας την αυτοκριτική και μονίμως υψώνοντας το δάχτυλο προς κάποιον άλλο, τότε συνειδητοποιείς πως το πρόβλημα δεν εδράζεται μόνο στους 300 της Βουλής...

Η άλλη όψη του κόσμου...

Μέσα στο πλήθος του κόσμου όμως μπορούσες να πάρεις μάτι τον σπόρο της αλλαγής. Ήταν εκεί, γυρόφερνε, ανάμεσα στους χιλιάδες που είχαν συγκεντρωθεί, ελισόταν σαν κύμα ανάμεσα τους. Τον έβλεπες σε κείνη τη γιαγιά που κοιτούσε με πίκρα το κτίριο της Βουλής. Τον έβλεπες σε κείνο το ζευγάρι μεσηλίκων (σίγουρα γονιών) που έλεγε "α τους παλιάνθρωπους" απευθυνόμενο στις αστυνομικές δυνάμεις που είχαν ξεκινήσει να εξαπολύουν τα χημικά τους καταμεσίς του κόσμου στα καλά του καθουμένου - με το που βρήκαν την παραμικρή πρόφαση.

(ο παράλληλος στην Ερμού δρόμος)

Έβλεπες τον σπόρο της αλλαγής στους ανθρώπους που αν και στιβαγμένοι σαν ψάρια σε κονσέρβα καταμεσίς της αποχώρησης τους, φρόντιζαν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να μη σπρώχνουν ο ένας τον άλλο. Ήταν εκεί στον τύπο που συγκρατούσε μια κοπέλα, ενώ εκείνη δεν άντεχε άλλο και πήγαινε να λιποθυμίσει. Ήταν εκεί στα άτομα που εξηγούσαν στους άλλους που μπορούν να προμηθευτούν μάσκες. Ήταν εκεί στα απορημένα πρόσωπα που ρωτούσαν πόσο κόσμο έχει πάνω στην πλατεία τώρα, φανερώνοντας γνήσιο ενδιαφέρον για όσα γίνονται, όχι αδιαφορία. Ήταν εκεί στον τύπο μες στο τρένο του γυρισμού, που ρώτησε το στιβαγμένο πλήθος "έχει κανείς ώρα?" και του απάντησε κάποιος άλλος από κει μέσα, χωρίς να τον βλέπει καν. Ήταν εκεί στις αυθόρμητες κουβέντες των ανθρώπων στον δρόμο, αγνώστων μεταξύ τους, που ωστόσο συνομιλούσαν και σχολίαζαν όσα έγιναν. Μια αδιόρατη αίσθηση αλληλεγγύης κυμαινόταν στον αέρα. Κάποιος στο τρένο ύψωσε αυστηρά τη φωνή του λέγοντας "τα εισιτήρια σας παρακαλώ" και όλοι γέλασαν.

Ήταν όμορφο το πλήθος του κόσμου σήμερα.

Αυτό είναι το πλήθος της δημοκρατίας του δακρυγόνου. Ένα πλήθος που ακόμα ψάχνει να βρει ταυτότητα, ακόμα πλάθεται. Είναι όμως εκεί, υπάρχει. Θα'ρθει κάποτε η μέρα που τα παιδιά θα διδάσκονται Ιστορία στο σχολείο και θα ανατρέχουν σε κείνες τις παράξενες μέρες, τότε που οι αποφάσεις των λίγων επιβάλονταν με άφθονες ρίψεις δακρυγόνου πάνω στους πολλούς. Τότε που οι κάθε λογής κουκουλοφόροι ήταν το ιδανικό πρόσχημα για να διαλύουν κάθε μορφής συγκέντρωση. Τότε που οι αστυνομικοί προκαλούσαν φόβο και απέχθεια, όχι αίσθημα ασφάλειας. Και θα τα σχολιάζουν όλα αυτά και θα γράφουν εκθέσεις με θέμα: "Η Ουσία της Δημοκρατίας".

Η μέρα αυτή θα αργήσει να ρθει, αλλά οι σπόροι είναι εδώ, να το ξέρετε.

~