Keep Walking

Θυμόσαστε το Μύθο του Σίσυφου, φαντάζομαι. Ο Καμύ είχε γράψει ένα από τα σημαντικότερα του δοκίμια βασισμένος σε αυτόν. Η κεντρική ιδέα ήταν αυτή: σπρώχνεις μονίμως έναν βράχο πάνω στο βουνό και ο βράχος κάποιες φορές πέφτει. Και αυτό επαναλαμβάνεται συνέχεια. Οι επιλογές τότε είναι δύο: ή τα παρατάς, έχοντας πια κουραστεί, βλέποντας τη ματαιότητα της πράξης. Ή συνεχίζεις την προσπάθεια.

Πάντα οι επιλογές είναι δύο. Τουλάχιστον δύο. Παντού. Έτσι ήταν – έτσι θα είναι.

Αυτό αν θέλετε είναι ένας μικρός επίλογος στα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας, ιδωμένα από την ψυχολογική τους σκοπιά – όχι την πολιτική. Μιας εβδομάδας που ζήσαμε ένα πρωτοφανές κλίμα επιτηδευμένου τρόμου και επιθετικού αρνητισμού. Και μια μικρή εξομολόγηση: χαίρομαι που συμμετέχουμε ενεργά σε αυτόν εδώ τον κόσμο του Διαδικτύου. Είναι ένας κόσμος αδιαμφισβήτητα περισσότερο προοδευτικός και δημοκρατικός, συγκριτικά με τον κόσμο των παραδοσιακών Μέσων Μαζικής “Ενημέρωσης”.

Τα δεύτερα ανήκουν σε έναν κόσμο που οφείλει να ξεπεραστεί – αργά ή γρήγορα. Το ίδιο και οι αξίες που εξυπηρετούν, η μονόδρομή τους ενημέρωση, τα συμφέροντά τους, η ανύπαρκτη πολιτισμική ταυτότητά τους. Επιστρέψτε μου να γίνω και γω ένας μικρός Νοστράδαμος, μια μικρή Κασσάνδρα (μόνο οι άλλοι θα το κάνουν;) και να προφητέψω πως οι μέρες σας, αγαπητά μου παραδοσιακά ΜΜΕ, είναι μετρημένες. Ίσως να χρειαστούν δεκαετίες... μα γνωρίζουμε καλά πως το μέλλον βρίσκεται εδώ, στο “Παγκόσμιο Χωριό” (όπως το είχε αποκαλέσει ο κοινωνιολόγος Μάρσαλ Μακλούαν) του Διαδικτύου.

Ασφαλώς το Διαδίκτυο θέτει πολλά νέα ερωτήματα με τη σειρά του – σε θέματα ελέγχου, ταυτότητας, μαζικής επιρροής, αμφιλεγόμενης ενημέρωσης, διαφημίσεων και άλλα πολλά. Μα αυτός ο κόσμος που είναι Ένας και στον οποίο όλοι συμμετέχουμε λιγότερο ή περισσότερο ενεργά – αυτός είναι ο κόσμος του αύριο. Δεν υπάρχει πια μονόδρομος πομπός και δέκτης. Είμαστε όλοι πομποί και δέκτες ταυτόχρονα. Όπως αντίστοιχα στην πολιτική, θα έρθει κάποτε η μέρα (ίσως δεκαετίες, ίσως αιώνες μετά) που θα θεωρούμε δεδομένη τη συμμετοχή μας – και όχι απλά ρίχνοντας μια ψήφο. Θα “είμαστε υπεύθυνοι για την ιστορία μας”, όπως έλεγε ο Καστοριάδης. Και θα το θεωρούμε αναφαίρετο δικαίωμά μας να αποφασίζουμε οι ίδιοι για τη μοίρα μας.

Κάποια μέρα. Στο μέλλον. Έχουμε καιρό ακόμα. Μα οι σπόροι έχουν πέσει, να το ξέρετε.

***

Όσο αφορά το υπαρκτό αύριο και την δύσκολη πραγματικότητά του; Εδώ επιτρέψτε μου να αποφύγω τους “κασσανδρισμούς”. Προφήτης δεν γίνομαι. Επιστρέφω απλά στον μύθο του Σίσυφου. Σπρώχνεις τον βράχο... και αν ο βράχος πέσει, για άλλη μια φορά... οι επιλογές σου είναι δύο:

Τα παρατάς. Ή συνεχίζεις. Keep walking, που λένε. Ή, όπως έλεγε ο Καμύ: “Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο”.

Στον Ιστό

Το ίντερνετ. Ένας συρφετός από πληροφορίες και λόγια, γράμματα που παρελαύνουν τρελαμένα στην οθόνη σου, μπρος, πίσω, πέρα, δόθε, σελίδες που βιάζονται να διαδεχτούν η μια την άλλη, λεπτά που τρέχουν ασταμάτητα σε ένα πλαίσιο άχρονο, κλικ και κλακ σε ρυθμούς πυροβόλου όπλου, μυριάδες απανωτά πατήματα κουμπιών από εκατομμύρια χρήστες, κάθε λεπτό, κάθε στιγμή, συνέχεια, ένα εργοστάσιο που δουλεύει, δουλεύει και καπνίζει, κυκλώπεια φουγάρα, αφήνοντας να ξεχυθούν σύννεφα γραμμάτων σε έναν άυλο ουρανό.

Φωτεινές ανακοινώσεις σε μορφή παραθύρων, σαν άλλες πινακίδες που φεγγοβολούν στην νυχτερινή καρδιά της πόλης, πόρτες μισάνοιχτες που σε καλούν να τις διαβείς. "Έλα μαζί μας, είναι ωραία εδώ". Κόσμος που μιλάει ασταμάτητα χωρίς να ανοίγει μια φορά το στόμα του, μια αχανής καφετέρια, ένα υποχθόνιο μπαρ σε τόνους πορφυρούς, σκουροπράσινους και μπλε, τοίχοι πασαλειμμένοι με γράμματα, προτάσεις, κείμενα και λέξεις. Τόσο πολλά, τόσο πολλά. Άνθρωποι, άνθρωποι παντού, γνωστοί σου, άγνωστοι, φίλοι, αδιάφοροι, ενδιαφέροντες, ενοχλητικοί, κρυμμένοι πίσω από σύμβολα, λέξεις και εικόνες, μασκοφόροι μιας ατελείωτης επίδειξης.

Ένα ομαδικό όργιο, η σύγχρονη μετουσίωση της αρχέγονης συλλογικής επιθυμίας, το τεχνολογικό ισοδύναμο της θρησκευτικής ένωσης με το Απόλυτο. Μια πανάγαθη μητέρα που αγαπάει όλα τα παιδιά της, μια πόρνη που ικανοποιεί κάθε φαντασίωση. Οι πάντες χωράνε εδώ, κανείς δεν μένει έξω, ένα κλικ και ο κόσμος εισβάλλει στον προσωπικό σου χώρο - ένα κλικ και συ πετάς, γίνεσαι ορειβάτης σε βουνά από αριθμούς, δύτης σε μια άβυσσο από δεδομένα. Μια πανδαισία από επίπεδα τοπία, σχέδια, πρόσωπα, σχήματα, ξεχύνοντας κωδικούς που αποκτούν μορφή στα μάτια σου. Ένα λουλούδι, ένα τοπίο, μια γυναίκα. Δεν υπάρχει μέρα, δεν υπάρχει νύχτα, κανένα πέρασμα των εποχών, κι όμως τα πάντα τρέχουν, μεταβάλλονται διαρκώς, ο Ηράκλειτος τα βρίσκει με τον Παρμενίδη και τσουγκρίζουν το ποτήρι.

Δες, είσαι λέφτερος! Μπορείς να εκφραστείς όπως θέλεις, να μιλήσεις όπου θέλεις, να φλερτάρεις όπως θέλεις, να μάθεις ό,τι θέλεις, να την παίξεις όποτε θέλεις!

Κοίτα, βρίσκεσαι σε μια καρέκλα πάνω. Σε ένα δωμάτιο. Μπροστά σε μια οθόνη. Κλικ κλικ κλικ. Το δεξί σου χέρι στο ποντίκι, το αριστερό στο πληκτρολόγιο. Και οι μέρες περνάνε, η μία μετά την άλλη. Μπροστά στην οθόνη. Κλικ, κλικ.

Είσαι λέφτερος!

Τι όμορφη φωτογραφία στο facebook! Ας πατήσουμε like και ας μεταβούμε στην επόμενη. Σταθμοί ενός τρένου σε κάποιο άγνωστο τοπίο, και συ ως τουρίστας κατεβαίνεις σε κάθε στάση, τραβάς δυο φωτογραφίες και επιβιβάζεσαι, έτοιμος για την επόμενη. Στο τέλος θα συγκεντρώσεις κάθε μια φωτογραφία, θα τις προσθέσεις σ' ένα άλμπουμ και θα καυχιέσαι για τον πλούτο όσων έζησες, όσων μπόρεσες να μάθεις. Γνώση που εξαντλείται στο γύρισμα μιας σελίδας - στο πάτημα ενός κουμπιού.

Πόσο ωραίο video στο youtube! Ας το μοιραστούμε. Τι όμορφο ρητό! Ας το πούμε παραπέρα. Τι καλός που φαίνεται αυτός ο φίλος πίσω απ' την οθόνη! Ας πολλαπλασιάσουμε τους διαδικτυακούς μας φίλους, ας χτίσουμε ένα δίκτυο φίλων και γνωστών, ας γίνουμε όλοι φίλοι μεταξύ μας χωρίς να έχουμε ιδωθεί ποτέ - και χωρίς να επιδιώκουμε κάτι τέτοιο. Μυριάδες αποτυπώματα μυριάδων χρηστών, το ένα πάνω στ' άλλο, ένα παλιρροϊκό κύμα μιμητισμού, μια αχανής έκταση λεπτή σαν κρούστα, στο βάθος της οποίας υπάρχει η ίδια πάλι επιφάνεια.

Για κάποιους εξερευνητές όμως εμφανίζονται τα σπήλαια και τα δάση, ντυμένα στην ψηφιακή μορφή τους. Πέρα απ' τις κοσμογυρισμένες τις κοιλάδες, μακριά απ'τα θορυβώδη και πυκνοκατοικημένα μέρη.

Ένα τέτοιο δάσος συνιστά για μένα ο χώρος μου, το λημέρι μου. Εδώ ποτέ δεν θα μαζεύει κόσμο. Θα συχνάζουν πάντα λίγοι. Δεν απευθύνομαι σε όλους. Ακόμα και όταν δίνω την αίσθηση πως αναφέρομαι στους πάντες (καλώντας τον κόσμο για παράδειγμα να επισκεφτεί το τάδε λινκ, ή να διαβάσει το δείνα κείμενο που έγραψα), γνωρίζω καλά πως θα το κάνουν λίγοι, ελάχιστοι. Και το βρίσκω απόλυτα λογικό. Στο διαδίκτυο επικρατούν οι γρήγοροι ρυθμοί, οι ταχύτητες, τα απανωτά κλικ, η επιλογή καταμεσής εκατοντάδων δεδομένων. Μεγάλα σε έκταση κείμενα? Αφιερώματα για καλλιτεχνικά θέματα? Προσωπική έκφραση? Δώσε μας κάτι εύπεπτο και εύκολο, κάτι να καταναλώσουμε, κάτι να μας χαλαρώσει, και άσε τις πολυλογίες!

"Μόνο για Λίγους - Μόνο για Τρελούς". Αυτή η ένδειξη υπήρχε στην πινακίδα έξω από ένα περίφημο στέκι που επισκέφτηκε ο ήρωας του βιβλίου του Χέρμαν Έσσε "Ο Λύκος της Στέπας". Η επίσκεψη του εκεί στάθηκε κομβική για την εξέλιξη του έργου.

Κλικ, κλικ, κλικ. Ο ήχος των δαχτύλων μου στα πλήκτρα. Λέξεις που εσύ κοιτάζεις τώρα στην οθόνη σου. Γραπτή φωνή που αντηχεί μέσα σου, διαμεσολαβημένη από ένα αχανές, παγκόσμιο δίκτυο με καλώδια, συνδέσεις, σύρματα, εξαπλωμένα όλα σαν ιστός αράχνης. Και μεις να χοροπηδάμε στον ιστό σαν τραμπολίνο, σκορπίζοντας εμότικονς χαράς.

Σκέψου λοιπόν. Έφτασες ως εδώ. Στο τέλος του κειμένου. Και μαζί με σένα, έφτασε στ' αυτιά σου το ψιθύρισμα μου. Δεν είναι όμορφο που το μοιράστηκα μαζί σου?

Και ως απάντηση μένω να κοιτάζω την οθόνη. Περιμένοντας τις λέξεις. Τα likes. Τα σχόλια.

Μόνο για λίγους. Μόνο για τρελούς.