Άρωμα Κωνσταντινούπολης - Μέρος ΙΙ

~

Είναι περίεργο τι διαθέσεις μπορεί να βγάλει απο μέσα σου ένα ταξίδι. Ακόμα και ένα μικρό σχετικά ταξίδι σαν αυτό που έκανα έχει αναδείξει μια ατελείωτη τάση εντός μου να πάρω τα βουνά και τα λαγκάδια και να την κάνω για άλλες πολιτείες....



Μια εναλλακτική Ερμού


Λοιπόν, στο θέμα μας. Σήμερα θα μιλήσω ακόμα περισσότερο με εικόνες σε σχέση με την προηγούμενη φορά. Ξεκινώ με τη βόλτα στην πιο "ευρωπαική" περιοχή της Πόλης, το επίκεντρο της οποίας ήταν ένας ατελείωτος πεζόδρομος, που θύμιζε τη δική μας Ερμού, μόνο 10 φορές μεγαλύτερος.











Τα πράγματα εδώ δε διέφεραν και πολύ απο κάποιο πιθανό δικό μας εμπορικό κέντρο. Η γλώσσα και, μερικές φορές, οι άνθρωποι ήταν το μόνο που ξεχώριζαν. Σχεδόν. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα κατάστημα με ρούχα που πέτυχα. Τα πάντα ήταν ίδια, η χαρακτηριστική μουσουλμάνα με το μαντίλι όμως απο τη μία και η τούρκικη τσιφτετελομουσική απο την άλλη έκαναν όμως τη διαφορά.







Τα καταστήματα με ρούχα ωστόσο δεν ανήκαν στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος μου. Όπως είχα γράψει παλιότερα στο blog, τα βιβλιοπωλεία είναι εμένα το στοιχείο μου.

Σε ένα απ' αυτά μου έκανε εντύπωση ένα ολόκληρο ράφι, απο πάνω ως κάτω, αφιερωμένο στον πατέρα των Τούρκων, Κεμάλ. Η σημασία που έχει ο συγκεκριμένος πολιτικός/στρατιωτικός/μεταρυθμιστής για τον λαό της Τουρκίας ξεπερνάει τη σημασία οποιουδήποτε αντίστοιχου δικού μας πολιτικού. Εδώ που τα λέμε, αν δεν είχε υπάρξει ο Κεμάλ η εικόνα της σημερινής Τουρκίας θα ήταν πάρα πολύ διαφορετική....







Όπως και να χει, στο βιβλιοπωλείο ήταν λογικό να τραβήξουν την προσοχή μου συγκεκριμένα ερεθίσματα. Άραγε να σκοπεύουν να μεταγλωτίσουν το Game of Thrones στα τούρκικα? (αν μη τι άλλο είδα τρέιλερ του στην τουρκική τηλεόραση, εξ' ου και η απορία - περισσότερα για την τουρκική tv παρακάτω).







Εκεί εντόπισα και τα Sandman! Εδώ που τα λέμε, το ίδιο περίεργα θα φαινόντουσαν σ'εκείνους οι δικοί μας τίτλοι στα ελληνικά.







To βιβλιοπωλείο (κατ' ανάλογο τρόπο με ό,τι βλέπουμε στα μεγάλα καταστήματα μας) υπήρξε ταυτόχρονα και δισκάδικο. Δείτε ένα βιντεάκι, παρατηρήστε τι μουσική έπαιζε στα ηχεία του καταστήματος.







Βγαίνοντας στον δρόμο έξω πάλι, παρουσίαζαν ενδιαφέρον όχι μόνο τα καταστήματα, μα και ο κόσμος με τα κατοικίδια του.







Ο Χαμουραμπί υπήρξε ο σημαντικότερος ηγέτης της πρώτης Βαβυλωνιακής Αυτοκρατορίας, και ο πρώτος ξεκουστός νομοθέτης. Το όνομα του θα δινόταν μερικές χιλιάδες χρόνια μετά σε αυτό το τουρκικό φαγάδικο.







Μένοντας στην "ευρωπαική" ατμόσφαιρα. Η κάτω φωτογραφία απεικονίζει μια απο τις πολλές εισόδους για το τραμ που διέσχιζε την Πόλη. Κάτι αντίστοιχο με το δικό μας που φεύγει απο Σύνταγμα, με τη διαφορά πως εκεί το τραμ, όπως βλέπετε, έχει μπάρες, απο τις οποίες περνάει κανείς μόνο έχοντας εισιτήριο απο πριν. Ένας αποτελεσματικός τρόπος για να μη μπαίνει ο οποισδήποτε μέσα. Και για μια στιγμή νομίζεις πως βρίσκεσαι σε κάποια χώρα της κεντρικής Ευρώπης ξέρω γω.







Ναι λοιπόν. Το τουρκικό κομμουνιστικό κόμμα. Με γρανάζι στη θέση του δρεπανιού! Και το πελώριο πολυεθνικό σήμα των Virgin να δεσπόζει απο πίσω.







Κάθε κεντρικός δρόμος είναι λειψός χωρίς τα στενά που τον διακλαδώνουν, χωρίς τα οποία θα φαινόταν ξεκρέμαστος απο την καρδιά της πόλης, σαν κορμός χωρίς ρίζες. Σ' αυτά τα στενά πολλές φορές βρίσκεται η αληθινή ομορφιά, όχι στο κέντρο. Εκεί που ο κόσμος μεμιάς λιγοστεύει, οι πολλοί τουρίστες δεν πατούν το πόδι και η διάθεση γίνεται πιο χαλαρή, πιο φευγάτη, πιο μυστήρια.









Η ώρα της δύσης του ηλίου, σε μια ακροθαλασσιά μπροστά, με φόντο τους πύργους της ανατολής είναι σίγουρα απο τις ωραιότερες ώρες της ημέρας. Ακόμα και αν πρόκειται απλά για μια (εξαιρετική ομολογώ) τοιχογραφία. Street Art anyone?







Φεύγοντας απο την εναλλακτική αυτή "Ερμού", αλλά μένοντας στα ίδια μέρη, περάσαμε και απο τον γενουάτικο Πύργο του Γαλατά, ερχόμενος κατευθείαν απο τα χρόνια του Μεσαιώνα.







Η θέα πάνω όλης της Πόλης ήταν πανέμορφη. Ένα απο τα στοιχεία που παρατήρησα στην Κωνσταντινούπολη ήταν το πλήθος των σπιτιών με κεραμύδια. Ακόμα και οι περισσότερες πολυκατοικίες είναι χτισμένες με κεραμίδια στην κορυφή τους. Άλλο ένα στοιχείο στο οποίο ξεχωρίζουν σε σχέση με μας, που έχουμε συνδέσει τα κεραμίδια μόνο με κάτι βίλες στην Εκάλη ξέρω γω, με τα εξοχικά μας, ή με "παλιούς, περασμένους καιρούς". Η δεκαετία του '50 υπήρξε πραγματικά καταστροφική για την Αθήνα απο άποψη οικοδομική (μια που το έκτρωμα του σύγχρονου αθηναικού κέντρου, με τις κακάσχημες πολυκατοικίες και το ανύπαρκτο σχέδιο, λίγο πολύ τότε δημιουργήθηκε).

Αγορές και Χρώματα


Πάνω απ' όλα η Κωνσταντινούπολη είναι μια πόλη που αναπνέει στον αέρα της Ανατολής. Και στην Ανατολή ένα απο τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα υπήρξαν ανέκαθεν οι αγορές της. Όχι οι "ευρωπαικού/αμερικάνικου" τύπου σαν εκείνες που περάσαμε πάνω, μιλάω εδώ για τις αυθεντικές ανατολικές αγορές. Με το πλήθος του κόσμου, τα στενά τους, τα μαγαζιά που εμπορεύονται παραδοσιακά αντικείμενα, την ποικιλία (όσο και το αμφίβολο) της ποιότητας τους (μπορεί να συναντήσεις απο αριστουγήματα ως μαιμούδες - άφθονες απο τις τελευταίες, και όπως είδατε στην φωτογραφία που πόσταρα πάνω, μερικές φορές οι μαιμούδες εμφανίζονται και κυριολεκτικά!).









Πάνω απ' όλα, βασικό γνώρισμα των αγορών αυτού του τύπου είναι το ψήσιμο απο τους μαγαζάτορες. Ο τρόπος που εμπορεύονται την πραγμάτεια τους, το πως σε παρακινούν να αγοράσεις κάτι (ειδικά αν σε κόβουν για τουρίστα), μέχρι απο πίσω σου σε ακολουθούν για να σε πείσουν να το σκεφτείς. Ένας απο κείνους πουλούσε τζιν και του έδειξα πως "φοράω ήδη", άρα δε χρειάζομαι άλλο. Αυτός επέμενε όμως. Μου λέει (στα αγγλικά φυσικά) "δεν είναι καλό αυτό που φοράς!". Αν πίστευε οτι θα με έπειθε έτσι έπεσε εντελώς έξω. :P Του χαμογελάω και του λέω "ούτε αυτό που φοράς εσύ είναι καλό!". Πραγματικά είχε γέλιο η φάση.





(όχι, δεν είναι απο το Μοναστηράκι η πάνω φωτογραφία!)


Πολύ χρώμα στις αγορές εκεί. Το χρώμα υπήρξε απο τα βασικά χαρακτηριστικά της Πόλης τώρα που το σκέφτομαι.







Και μπαχαρικά φυσικά. Τα οποία και τιμήσαμε. Μα δείτε χρώματα, δείτε ποικιλία!








Και φυσικά γλυκά. Όχι ακριβώς του δικού μου γούστου, δεν ήμουν ποτέ φαν γλυκών τύπου "κανταίφι", "μπακλαβάς" κλπ (προτιμώ σοκολατίνες), αλλά όπως και να το κάνουμε, για τον κόσμο που δεν έχει πρόβλημα με γλυκά τέτοιου τύπου (τον περισσότερο κόσμο δηλαδή), η Τουρκία είναι παράδεισος. Και φυσικά μη ξεχνάμε τα άφθονα τουρκικά λουκουμ!









Το δικό μας Μοναστηράκι έχει αρκετές επιρροές απο την ανατολή, και αυτό το συμπέρανα συγκρίνοντας με τα τουρκικά. Τα μικρά μαγαζάκια, η πραγμάτεια στημένη έξω, τα στενά που διακλαδώνονται και οι μαγαζάτορες που σε ψήνουν να πάρεις κάτι, ακόμα και αν απλά περνάς απο τον δρόμο, όλα αυτά είναι κατάλοιπα αιώνων, μπορεί και χιλιετιών, χαμένα στα βάθη του χρόνου... Είναι η αρχέγονη αγορά, το αρχέτυπο της. Κάπως έτσι μπορεί να έδειχναν και οι αγορές αρχαίων λαών όπως οι Βαβυλώνιοι ή οι Σουμέριοι, ο ίδιος θόρυβος, το ίδιο στήσιμο, οι ίδιες απόπειρες ψησίματος...









(ποιό θα διαλέγατε απο τα πάνω λοιπόν?)



Ένα ταξίδι σε οποιαδήποτε ανατολίτικη πόλη δεν είναι ολοκληρωμένο αν δεν επισκεφτεί κανείς τις αγορές της, αυτό είναι το μόνο βέβαιο.



Φαγητό, Γεύσεις και Συνήθειες


Τελικά, πόσα πράγματα έχουμε πάρει απο την ανατολή? Πιστέψτε με, είναι πολλά. Μόνο να σκεφτούμε πόσες λέξεις που χρησιμοποιούμε για φαγητά μας είναι τουρκικές. Κεφτές (kofte). Μεζές (meze). Τσουρέκι (cörek). Μπουρέκι (börek). Ντολμάς (dolma). Πιλάφι (pilav). Κασέρι (kayseri). Σουτζούκι (sucuk). Παστουρμάς. (pasturma). Εκμέκ (ekmek). Ντομάτες (κι όμως, domates!). Καιμάκι (kaymak). Σαλάτα (salatasi). Γιαούρτι (yogurt). Τζατζίκι (cacik - υποθέτω προφέρεται "κατσίκ"). Λουκούμι (lokum). Ιμάμ Μπαιλντί (ε είναι εμφανές πιστεύω). Χαλβάς (helva). Κουραμπιές (kurabiye). Κάποιες απο τις λέξεις αυτές με τη σειρά τους χρωστάνε την καταγωγή τους σε άλλες ονομασίες, ακόμα πιο ανατολικής προέλευσης, αραβικής και περσικής για παράδειγμα.






Πάρ'τε το χαμπάρι Ελληνάρες μου. Οι αρχαίοι Έλληνες μπορεί να έδωσαν τα φώτα τους για να αναπτυχθεί ο δυτικός πολιτισμός, οι σύγχρονοι Έλληνες όμως έχουν πολύ περισσότερα κοινά με τα ξαδέρφια τους εξ' ανατολών. Και όχι μόνο στο φαγητό. Σε όλα. Θέλετε μουσική? Θέλετε εμφάνιση? (μίλησα ήδη για το πως έμοιαζαν πολλές τουρκάλες με ελληνίδες, πλην εκείνων που ντύνονταν παραδοσιακά). Θέλετε διασκέδαση? Και μην επηρεάζεστε απο την προπαγάνδα που μιλάει συνέχεια για τις "τουρκικές προκλήσεις" - τα ίδια λένε κατ' αντίστοιχο τρόπο και σ' αυτούς..... Δυστυχώς οι λαοί είναι ένα θέμα, και η πολιτική/στρατιωτική/οικονομική ελίτ άλλο - είναι κρίμα πως τελικά η τελευταία αφήνει συχνά να περάσει το δικό της πάνω στις συνειδήσεις του κόσμου.





Μέχρι και ο περίφημος "ελληνικός καφές", μάλλον υπερβολικό είναι το όνομα του. "Τούρκικος" είναι η σωστή του ονομασία, ή έστω, περισσότερο σωστή, πιστέψτε με, μιλάμε για τον ίδιο καφέ ακριβώς. Σε κάποια φάση η αδερφή μου ζήτησε απο ένα μαγαζί αν έχουν "ελληνικό καφέ" και ο μαγαζάτορας τη διόρθωσε: τούρκικο καφέ. Εξάλλου "τούρκικος" συνήθως ονομαζόταν και στη χώρα μας, μέχρι τα γεγονότα με την εισβολή στην Κύπρο, το 1974. Οι Κύπριοι με τη σειρά τους τον καφέ τώρα τον αποκαλούν "κυπριακό". Ό,τι ναναι. Έχουμε μπλέξει τα μπούτια μας, η (δικαιολογημένη) οργή για την εισβολή σε πάτρια εδάφη μεταφράζεται σε απόπειρα να οικειοποιηθούν οι γεύσεις και να αλλάξουν οι λέξεις, λες και αυτό θα είχε την οποιαδήποτε επίπτωση στην καταγωγή τους.

Στην πραγματικότητα ο ίδιος καφές (που πέρασε στους Έλληνες μέσω των Τούρκων απο την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) έχει ακόμα ανατολικότερες (και αυτός) ρίζες. Όπως και πολλά απο τα τουρκικά φαγητά. Λέγεται οτι ο χαρακτηριστικός τρόπος παρασκευής του προέρχεται απο τους βεδουίνους της Μέσης Ανατολής. Έτσι είναι τα πράγματα με τις παραδόσεις και τα έθιμα, ο ένας λαός επηρεάζει τον άλλο, και να προσπαθούμε να παγώσουμε αυτή τη διαδικασία αμοιβαίου μοιράσματος και να απομονώσουμε μια στιγμή της μόνο, τοποθετώντας την πάνω απο τις άλλες, σα να ήταν η μοναδική "γνήσια", είναι τουλάχιστον ανούσιο και (συνδεόμενο με πάσης μορφής εθνικιστικό ντελίριο) καταντάει επικίνδυνο.








Κατ' αντίστοιχο τρόπο με τα εμπορεύματα που κατέκλυζαν τις αγορές τους, τα γυαλικά, τα υφαντά και τα χαλιά, τα φαγητά της Πόλης ξεχείλιζαν επίσης απο χρώμα.

Και φυσικά είδαμε και γύρους, άφθονους γύρους, στην τουρκική τους εκδοχή όμως. Εκ πρώτης όψεως δείχνουν ίδιοι με τους δικούς μας.







Είχαν όμως διαφορές, όπως και το περίφημο κεμπάπ της Πόλης, το οποίο ομολογώ δεν έκανε τη δουλειά του για μένα. Στους μουσουλμάνους το χοιρινό θεωρείται ακάθαρτο κρέας και απαγορεύεται. Γι' αυτό το κεμπάπ και ο γύρος φτιάχνονται με κρέας αρνιού ή, πιο αραιά, βοδινού. Όπως καταλαβαίνετε η όλη αίσθηση είναι πολύ βαρύτερη σε σχέση με το δικό μας. Δε με ξετρέλανε και αντί αυτών, κατέληξα τελικά να τρώω κοτόπουλο, σουβλάκι και γύρο, απο το οποίο ευτυχώς είχαν άφθονο, και ήταν μάλιστα εξαιρετικό.





(προσέχτε τη μερίδα - όλα είναι διαχωρισμένα, με απόσταση μεταξύ τους)


Πιτόγυρα δεν είδα στους δρόμους, δεν είδα κόσμο να περπατάει κρατώντας σουβλάκια στο χέρι. Ούτε είδα πουθενά τυροπιτοειδή και τα σχετικά. Είχε όμως σάντουιτς με γύρο (και λέγοντας "σάντουιτς", όντας μη θεσσαλονικιός, να ξεκαθαρίσω οτι εννοώ ΨΩΜΑΚΙΑ, όχι πίτες!), και ακόμα περισσότερο, απο δω κι απο κει κυκλοφορούσαν καλαμπόκια, δεκάδες stands με καλαμπόκια! Η κατεξοχήν τροφή που έβλεπες να μασουλάνε προχωρώντας οι τουρίστες. Πρέπει να έφαγα 4-5 όσο ήμουν εκεί.




(μάγκας!)


Εννοείται βέβαια στα ψιλικατζίδικα έβρισκες τροφή αντίστοιχη με αυτά που έχουμε εμείς (σοκολάτες, μπισκότα κλπ) και φυσικά σε περιοχές όπως η "ευρωπαική" που περιέγραψα πάνω συναντάς γνωστά καταστήματα και φαγάδικα σαν αυτά που υπάρχουν παντού πλέον (mcdonalds κλπ).

Κατα τ' άλλα άφθονες και οι σαλάτες τους, μου έκανε εντύπωση η πληθωρική παρουσία λαχανικών όπως τα μπρόκολα ας πούμε σ' αυτές (κάτι που δε με χαροποίησε μπορώ να πω). Γενικά δεν θα έλεγα πως πειραματίστηκα πάντως. Κακά τα ψέματα, στον τομέα της σαλάτας, σαν τη δική μας χωριάτικη δεν έχει (ναι, εδώ μπορούμε να μιλάμε για "δική μας", μια που το λάδι είναι κατεξοχήν μεσογειακό προιόν και έπειτα, δεν είχε χωριάτικες στην Τουρκία).

Σε γενικές γραμμές οι μέρες ήταν λίγες για να πάρω μια εκτενή γεύση της τουρκικής κουζίνας. Απο τα σχόλια των δικών μου πάντως και απο τα φαγητά που οι ίδιοι δοκίμασαν, έμειναν πολύ ικανοποιημένοι.



Τηλεόραση, Μουσική


Δε τα έβαλα τυχαία αυτά μαζί. Η τουρκική τηλεόραση, μετά απο 6 βράδια ζάπινγκ (κάτι που είναι αδύνατον ομολογώ να κάνω εδώ!) κατέληξα στο συμπέρασμα πως συνιστά μια εναλλακτική πίστα, σε μικρότερες διαστάσεις, ίσα για να χωράει στο σπίτι του καθένα. Πάρα πολύ μουσική, πάρα πολύ τραγούδι, στα μισά και βάλε κανάλια. Η μουσική ήταν εξίσου βαριά με τις γεύσεις των φαγητών, πάρτε τα ελληνικά σκυλοτράγουδα, αλλάξτε τους τις λέξεις και βάλτε τουρκικά στη θέση των ελληνικών, και το αποτέλεσμα το έχετε μπροστά σας.





Όχι πως δεν άκουσα εδώ κι εκεί πιο "ποιοτική" τουρκική μουσική, κάτι αντίστοιχο με το δικό μας "έντεχνο" υποθέτω. Ωστόσο το σκυλοτράγουδο και η "λαική ποπ" δίνουν και παίρνουν. Η διαφορά με μας είναι πως εκεί τουλάχιστον σου δίνει μια αίσθηση αυθεντικού, μια μυρωδιά γνήσια. Λες οτι ταιριάζει με το μέρος αυτό, μια που εδώ είναι η καταγωγή του. Σε μας πάλι απλά σου προκαλεί αηδία.

Αυτά είναι γούστα βέβαια. Ένας νεοέλληνας ή μια σύγχρονη ελληνίδα που τη βρίσκουν με μπουζούκια, ακριβά τραπέζια και λουλούδια, μια χαρά θα καλοπερνούσαν με την τουρκική μουσική. Θα ένιωθαν ακριβώς μες στο στοιχείο τους.

Ανάμεσα σε άλλα είχε ενδιαφέρον να βλέπεις στην τουρκική τηλεόραση μεγάλα ποδοσφαιρικά ματς.






'Οπως είχε ενδιαφέρον να παίρνεις μάτι και λίγο απο τις τουρκικές κωμικές σειρές.

Όταν πάντως ρωτήσαμε τα παιδιά εκείνα που γνωρίσαμε (και ανέφερα στην προηγούμενη ανάρτηση) για τα "τούρκικα σήριαλ", τα γνωστά, που έχουν κατακλύσει την ελληνική τηλεόραση, μας είπαν πως δεν τα γνώριζαν. Ναι!







Κατα τ' άλλα τα κοινά άφθονα και δω. Τα ίδια στυλ σήριαλ, οι ίδιες ψυχαγωγικές εκπομπές, οι ίδιοι "διαγωνισμοί ταλέντων". Σε αντίθεση με την αντίστοιχη τηλεόραση σε ξενοδοχεία της Γαλλίας ή της Αυστρίας που είχα επισκεφτεί τα προηγούμενα χρόνια πάντως, στην τουρκική τηλεόραση δεν έπεσα πάνω σε οτιδήποτε το ερωτικό, με την έννοια της τσόντας. Για softcore καταστάσεις αναφέρομαι, δε λέω για τίποτα ακραίο. Ωστόσο δεν πέτυχα κάποιο κανάλι, έστω και αργά, που να προβάλλει οτιδήποτε σχετικό. Ενδεχομένως να έτυχε. Όχι οτι τα δικά μας κανάλια ξεχειλίζουν εδώ που τα λέμε. Όπως και να χει, υποθέτω η καλωδιακή τηλεόραση απο τη μία, και το ίντερνετ απο την άλλη, κάνουν μια χαρά τη δουλειά τους στη γειτόνισσα χώρα.

Το αποκορύφωμα πάντως για μένα ήταν που πέτυχα South Park! Πραγματικά δεν το περίμενα, το χάρηκα πολύ. Κρίμα που δεν το είχαν μεταγλωτίσει όμως, θα έπεφτε τρελό γέλιο! Τι θα έλεγαν άραγε οι Τούρκοι για τα επεισόδια του South Park με τον Μωάμεθ? (τα οποία και λογοκρίθηκαν παγκοσμίως).







Η Δύναμη της Γάτας



Κι όμως, αξίζει τη δική της υποενότητα. Μιλάμε για πολλές γάτες, δεκάδες, εκατοντάδες γάτες! Και πάρα πολύ ήμερες κιόλας, πολύ περισσότερο συγκριτικά με τις δικές μας. Οι γάτες ήταν παντού, σε όλους τους δημόσιους και μη χώρους, άραζαν και απολάμβαναν τη ζέστη και την προσοχή του κόσμου, καλοπερνούσαν. Μόνο ναργιλέ δεν τις είδαμε να κάνουν.











Μέχρι και στο μπαλκόνι στο ξενοδοχείο είδαμε να εμφανίζεται ξαφνικά μια γατα, έχοντας σκαρφαλώσει ως εκεί. Νιαούριζε και τριβόταν με νόημα.










Κατ' αντίστοιχο τρόπο, ήταν επίσης άφθονα τα αναμνηστικά που σχετίζονταν με γάτες στα καταστήματα και στις αγορές. Δε μπόρεσα παρά να σκεφτώ πως η Γάτα έχει κι αυτή τη δική της παράδοση στις χώρες της ανατολής, όπως και στην Αίγυπτο, όπου και είχε ανυψωθεί ως το στάτους της θεότητας. Ομολογώ πως στον τρόπο που έβλεπες την αρχετυπική Γάτα να αράζει πάνω στο τουρκικό χαλί υπήρχε μια μυρωδιά αιωνιότητας.








Η Θέα απο το Βόσπορο


Κάναμε και μια μικρή κρουαζιέρα στον Βόσπορο, ξεκινώντας απο τη Θάλασσα του Μαρμαρά. Δε θα πω πολλά εδώ. Οι φωτογραφίες μιλάνε απο μόνες τους. Απο τα ωραιότερα μέρη της Πόλης, αναμφισβήτητα, τα κλικ κλακ στις φωτογραφικές μηχανές των τουριστών πλάι μου, πάνω στο καράβι, έδιναν και έπαιρναν, ασταμάτητα.

























Πολύ θα ήθελα να ζω στο σπίτι που βλέπετε στην φωτογραφία πάνω!



Ο Χορός των Δερβίσηδων



Οι μέρες που πήγαμε στην Πόλη ήταν μέρες εορτής. Γιόρταζαν το Ραμαζάνι (Ραμαζάν ή Ραμαντάν, σε διαφορετικές διαλέκτους), απο τις μεγαλύτερες μουσουλμανικές γιορτές. Στην κεντρική πλατεία του Ιπποδρόμου, λίγο πέρα απο την Αγια Σοφια και το Σουλτάν Αχμέτ, εξελίσονταν διάφορες εκδηλώσεις, ανάμεσα στις οποίες μια παρουσίαση των δερβίσηδων, των μυστικιστών αυτών του Ισλάμ. Πραγματικά απορούσα βλέποντας τους να γυρνάνε γύρω, γύρω, συνέχεια, ασταμάτητα, και να μη ζαλίζονται. Όλα συνιστούν μέρος της φιλοσοφίας και των πεποιθήσεων τους. Η αδιάκοπη περιστροφή συμβολίζει την κυκλικότητα και την ασταμάτητη κίνηση της ίδιας της ζωής.









Μέσα σ'όλα είδαμε και Καραγκιόζη! Και πολλά παιδάκια γύρω που έβλεπαν με το στόμα ανοιχτό και χαίρονταν. Άλλη μια παράδοση που ήρθε σε μας και χάνεται στα βάθη της ανατολής...











Πολλά και Διάφορα



Μερικές ακόμα εικόνες και τοποθεσίες, που δεν ταίριαζαν με την ως τώρα παρουσίαση...Για παράδειγμα ο μεγάλος οβελίσκος στο κέντρο της πλατείας του Ιπποδρόμου, ερχόμενος κατευθείαν απο την Αίγυπτο στα βυζαντινά χρόνια, χιλιάδων χρόνων.






Ή το εσωτερικό του βυζαντινού Υδραγωγείου, απο την εποχή του Ιουστινιανού, με εκατοντάδες ψάρια να γυροφέρνουν στα νερά του, καταμεσίς λαμπρών νομισμάτων, και με την κολώνα με το ανάποδο πρόσωπο της μυθικής Μέδουσας στο βάθος του.









Ο δρόμος προς το Τοπ Καπί, το περίφημο ανάκτορο των σουλτάνων, είχε τη δική του ομορφιά.







Δείτε το κάτω σπίτι. Δεν παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον?







Τμήμα εσωτερικού του Τοπ Καπί. Το συγκεκριμένο μάλιστα υπήρξε το δωμάτιο όπου, χμ, "δημιουργούσαν" την τάξη των ευνούχων! Οι οποίοι συνήθως υπήρξαν άσχημοι σαν άντρες, τους οποίους επιπρόσθετα φρόντιζαν να ευνουχίζουν, έτσι ώστε να μην συνιστούν την παραμικρή απειλή για καμία απο τις πολλαπλές γυναίκες του Σουλτάνου.









Η κάτω φωτογταφία δυστυχώς επιβεβαιώνει το στερεότυπο. Ναι, οι Τούρκοι είναι σκληροί, βάρβαροι και απολίτιστοι! Μα δείτε τι κάνουν στα καημένα τα μωρά.







Αυτό λέγεται black humour φίλε αναγνώστη! Κατα τ' άλλα δείτε την πινακίδα της τουαλέτας κάτω. Διαβάστε τι λέει.














"Τράβα κατούρα και α σιχτίρ" ένα πράγμα. Ωστόσο, για να πω κάτι σοβαρό τώρα, μου έκανε εντύπωση περνώντας απο ένα σχολείο της Πόλης αυτό που βλέπουμε στη φωτό.

Συρματοπλέγματα στα σχολεία (στα οποία όπως μας είπε η ξεναγός μας, οι μαθητές ντύνονται με στολές). Σκοπός να μεταδοθεί η απαραίτητη πειθαρχία. Το φοβερό ήταν πως η ξεναγός (η οποία ανήκε στην ελληνική μειονότητα της Πόλης) φαινόταν να συμμερίζεται αυτή την άποψη. "Καλύτερα απο το χάος των ελληνικών σχολείων", είπε. Το αφήνω ασχολίαστο. Ανάμεσα στο χάος και την καταναγκαστική τάξη θέλω να πιστεύω οτι μπορεί να υπάρχουν κι άλλες επιλογές...

Το κάτω είναι όψη ενός μαγαζιού με χαλιά. Δείτε όμως (αν κάνετε κλικ και μεγενθύνετε), το μάτι πάνω απο την πόρτα! Ναι, φαίνεται είναι αρκετά προληπτικοί οι γείτονες.







Το αρχαιολογικό μουσείο είχε την τιμητική του την τελευταία μέρα του ταξιδιού. Ανάμεσα στα χιλιάδες εκθέματα του, τα διακοσμητικά λιοντάρια απο την περίφημη Πύλη της Ιστάρ στην Βαβυλώνα ήταν απο τα πιο εντυπωσιακά.







Το ίδιο και το ακόλουθο μυθικό πλάσμα, με την ονομασία "μουσούσου". Μια επιμειξία φιδιού, λιονταριού και αετού ή γερακιού. Ίσως και πρόδρομος των δράκων.







Πλάκα με την σφηνοειδή γραφή των λαών της Μεσοποταμίας. Νομίζω ασσυριακή.







Υπήρξε και αιγυπτιακό κομμάτι στο μουσείο, χαρακτηριστικά του οποίου ήταν τα κάτω εκθέματα... Σαρκοφάγοι, μούμιες, γλυπτά, αλλά και η θεά Μπαστέτ, η αιγύπτια θεά Γάτα.











Ένα μεγάλο μέρος του μουσείου ήταν αφιερωμένο σε έργα παρμένα απο όλη την περιοχή της Μικράς Ασίας, κατά τη διάρκεια των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαικών χρόνων. Ανάμεσα στα οποία εντυπωσιακά αγάλματα όπως τα κάτω, τα οποία απεικονίζουν θέματα απο την μυθολογία και το ελληνορωμαικό πάνθεον...











H σαρκοφάγος του μεγάλου Αλεξάνδρου, η οποία απεικονίζει σκηνές απο τις εκστρατείες του, υπήρξε απο τα γνωστότερα εκθέματα του μουσείου.









Πολλές οι σαρκοφάγοι γενικώς, με εντυπωσιακά χαραγμένα ανάγλυφα πάνω τους.







Να και μια πανοραμική εικόνα/αναπαράσταση της Κωνσταντινούπολης απο τα βυζαντινά χρόνια.






Πέραν των αρχαίων εκθεμάτων, το μουσείο είχε και μια πτέρυγα με έργα της ισλαμικής τέχνης. Εδώ δεν υπάρχουν απεικονίσεις και αναπαραστάσεις ανθρώπινων φιγούρων. Η καλλιγραφία και οι φυσικοί εναρμονιζομενοι σχεδιασμοί συνιστούν την ουσία της τέχνης αυτής.








Νυχτερινός Επίλογος



Αυτά λοιπόν και με το μουσείο. Κλείνω με κάποιες ήσυχες, νυχτερινές εικόνες. Διακρίνεται κάτω η ακροθαλασσιά το βράδυ....







Να μια στοιχειωμένη, μες στη θολούρα της, φωτογραφία!







Και μια εικόνα ενός δρόμου, εκεί που οι τουρίστες έχουν φύγει, οι κάτοικοι κοιμούνται κι ονειρεύονται και επικρατεί παντού ηρεμία, προάγγελος για μια ακόμα μέρα που' ρχεται....








Αυτά τα ολίγα λοιπόν! Ελπίζω να χαρήκατε το ταξίδι σας μαζί μου.... Μέχρι την επόμενη φορά λοιπόν, υψώνω το κουνελοπόδαρο και σας χαιρετώ!



Ps - Thanks to Sevgi for all the valuable information, about the women in Turkey and about the differences between Sunnis and Alevis!





~

Άρωμα Κωνσταντινούπολης, Μέρος Ι

~





Πήγαμε και ήρθαμε απο Κωνσταντινούπολη λοιπόν, και αν με ρώταγε κάποιος: "και τι άρωμα έχει λοιπόν η Πόλη?", θα απαντούσα: "Βαρύ".

Βαριά ντυσίματα στις γυναίκες, βαριά τα φαγητά τους, βαριά τα τούρκικα σαν γλώσσα, βαριά η μουσική τους, η κίνηση στους δρόμους, οι θόρυβοι της πόλης, οι φωνές τους, οι εκπομπές τους στην τηλεόραση, τα πομπώδη παλάτια και τζαμιά, τα χαλιά τους, τα παραδοσιακά τους αντικείμενα, η τέχνη τους. Όλα εξέπεμπαν την ίδια αίσθηση. Μια μυρωδιά Μέσης Ανατολής, και ας είναι εν μέρει και ευρωπαική πόλη η Κωνσταντινούπολη.





(η παλιά Πόλη και τα Τείχη)


Υπήρχαν όμως και στιγμές κάποια μεσημέρια, σε απόμερες γωνιές του δρόμου και σε σκιερά σοκάκια, που η Πόλη κοιμόταν. Εκεί που δεν έφτανε το τουριστικό μάτι. Ο κόσμος άραζε έξω απο τα μαγαζιά του, κάποιοι ως και ξάπλωναν πλάι σε πολύχρωμα μαξιλάρια, άνθρωποι και γάτες μαζί έκαναν σιέστα. Η μυρωδιά του ναργιλέ μπορούσε να σε υπνωτίσει, να σε παρασύρει στο νεφελώδες διάβα της. Η άλλη όψη της Πόλης ήταν ήσυχη, χαλαρή. Μια πόλη στην οποία διέκρινα ατελείωτη κοσμοσυρροή απο τη μία πλευρά, αλλά και μεγάλη ηρεμία ανάμεσα στους ανθρώπους της απο την άλλη. Εκατοντάδες τα αυτοκίνητα στους δρόμους, χωρίς να επιδεικνύουν εκείνη τη φινετσάτη συμπεριφορά πολλών Ευρωπαίων (που σταματάνε για να περάσει ο πεζός), ωστόσο δεν είδα να ξεσπάνε καυγάδες, ούτε να βρίζονται ο κόσμος μεταξύ τους.

Η Κωνσταντινούπολη και οι άνθρωποι της σίγουρα διέφεραν πολύ απο την καθημερινή εμπειρία της Αθήνας.

Ας τα πάρω ένα ένα όμως.





Εν Αρχή


Σίγουρα είναι καλύτερο να φεύγεις για ένα ταξίδι με κακή διάθεση και να φτιάχνει στην πορεία παρά το αντίστροφο - να αποχωρείς δηλαδή μες στο τσακίρ κέφι (έχω επηρεαστεί απο το μέρος που ήμουν, εξ' ού και η γλώσσα) και στην πορεία να ξεφουσκώνεις σαν τρύπιο μπαλόνι. Με μένα συνέβη το πρώτο ευτυχώς. Δεν είχα και την καλύτερη διάθεση φεύγοντας, οι πρώτες δύο μέρες της παραμονής μου μάλιστα ήταν φάση: άντε να γυρίσω πίσω, δε την παλεύω άλλο! Σταδιακά όμως η διάθεση ανέβηκε και έφτασα να φχαριστιέμαι την παραμονή μου εκεί (κάτι που αποδεικνύει για άλλη μια φορά πως ο παράγοντας της προσαρμογής είναι καθοριστικός για το αν περνάς καλά κάπου).

Κάτω βλέπετε μια όψη του δρόμου στον οποίο μέναμε. Πολή ανηφόρα, σωστά. Κάτι αναμενόμενο απο μια πόλη που είναι χτισμένη πάνω σε λόφους.






Αυτό ήταν το σπίτι μας. Λίγο παλιό, αλλά δε μπορείτε να πείτε, έχει μια γραφικότητα.







Εμάς δε μας νοιάζουν οι ανέσεις. Βολευόμασταν όπως ναναι, αρκεί να είχαμε τα βασικά. Κάτω βλέπετε μια όψη της αυλής. Η τουαλέτα ήταν υπαίθρια, κάτι που μας έφερνε πιο κοντά στο φυσικό στοιχείο.






Οκ, αφήνοντας τις βλακείες, μέναμε σε ένα όμορφο μικρό ξενοδοχείο. Το διαλυμένο σπίτι που είδατε πάνω ήταν ένα απο τα πολλά που έβλεπε κανείς τριγυρνώντας στα στενά της πόλης. Κάποια λένε ανήκαν σε Έλληνες, απο κείνους που εγκατέλειψαν τη χώρα κατά την περίοδο των διωγμών της δεκαετίας του '50, ή και νωρίτερα, με τις ανταλλαγές των πληθυσμών και όλα.



Δυο κατηγορίες ταξιδιωτών


Υπάρχουν δύο ακραίες κατηγορίες ταξιδιωτών, με αρκετά ενδιάμεσα. Στο ένα άκρο ανήκουν εκείνοι για τους οποίους "ταξίδι στο εξωτερικό" σημαίνει συσσώρευση όσο δυνατόν μεγαλύτερης γνώσης, επίσκεψη σε πλήθος τοποθεσιών, εμβάθυνση στην ιστορία, τις συνήθειες και τα έθιμα ενός τόπου, κλπ. Αυτοί είναι εκείνοι που βάζουν την περιπέτεια πάνω απο τη χαλάρωση και για τους οποίους το ταξίδι μοιάζει με μια μεγάλη εγκυκλοπαίδεια. Το ξεφυλλίζεις αχόρταγα και ρουφάς τον πλούτο του. Μπορεί να κουραστούν κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού απο το πολύ πήγαινελα, αλλά δε τους νοιάζει, "η διάδρομη έχει μεγαλύτερη σημασία απο τον προορισμό".

Η άλλη κατηγορία είναι εκείνοι για τους οποίους "ταξίδι στο εξωτερικό" πάνω απο όλα ισοδυναμεί με μια συναισθηματικής τάξεως αλλαγή. Επαφές με ανθρώπους και χαλάρωση. Δε τους ενδιαφέρει η ιστορία και η επίσκεψη σε ένα κάρο μέρη, προτιμούν να κάνουν τη βόλτα τους και να ακολουθήσουν τους δικούς τους ρυθμούς. Το ταξίδι γι' αυτούς μοιάζει περισσότερο με μια εικόνα απο βιβλίο, ή μια φωτογραφία. Δε θέλουν να κουραστούν και μερικές φορές μπορεί να επιδιώξουν για την διασκέδαση τους συνήθειες ίδιες ακριβώς με κείνες που είχαν στα μέρη τους - δε θα επισκεφτούν το εξωτικό Τζαμί ας πούμε, αλλά θα προτιμήσουν το δυτικού τύπου Κλαμπ ή Καφέ, ακόμα και αν είναι ίδιο με εκείνο που έχουν στα μέρη τους.





Οι μεν είναι αδύνατο να ακολουθήσουν τους ρυθμούς των δε. Και έχοντας πάει αυτό το ταξιδάκι όχι μόνος, αλλά με οικογένεια, μπορώ να πω πως υπήρχε ποικιλία και απο τους δύο "τύπους" στην ομάδα... Προσωπικά θα έλεγα πως ανήκω κάπου στη μέση ανάμεσα στις κατηγορίες αυτές, και χαίρομαι γι'αυτό, μια που μπορώ να συνυπάρξω και με τους μεν και με τους δε, ως ένα σημείο όμως. Είναι καλό να γνωρίζουμε που "ανήκουμε" σε αυτόν τον τομέα. Πολλές φορές μπορεί να προκύψει ταξιδάκι με παρέα και να υπάρξουν πολλά προβλήματα για τον λόγο οτι ο μεν ανήκει στη μία "κατηγορία" και ο δε στην άλλη....


Κωνσταντινούπολη: Χριστιανισμός και Ισλάμ


Η Αγία Σοφία και το Βυζάντιο απο τη μία, το Σουλτάν Αχμέτ ή Μπλέ Τζαμί απο την άλλη. Αντίκρυ το ένα στο άλλο, η σημαντικότερη χριστιανική εκκλησία απο τη μία, και ένα απο τα πιο εντυπωσιακά μουσουλμανικά τζαμιά απο την άλλη, το οποίο προσπάθησε με την αρχιτεκτονική του να υπερβεί την Αγία Σοφία, κατορθώνοντας να αναδείξει εν τέλει το μεγαλείο της. Οι έξι μιναρέδες του το καθιστούν μοναδικό στην ιστορία του Ισλάμ.






(το Σουλτάν Αχμέτ στην πρώτη φωτογραφία, η Αγία Σοφία στη δεύτερη)


Το ισλάμ ουσιαστικά βάδισε παραπέρα στον ίδιο δρόμο απο τον οποίο ξεκίνησαν οι μονοθειστικές θρησκείες, πίνει νερό απο την ίδια πηγή απο την οποία ξεφύτρωσε το δέντρο του ιουδαισμού πρώτα και του χριστιανισμού έπειτα. Και αυτή η συνέχεια, ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις θρησκείες αυτές (και όχι οι διαφορές τους που συνέχεια επιδιώκουν κάποιοι να τονίζουν), γινόταν ολοφάνερη στην Πόλη, και ειδικά στα δύο αυτά μεγαλοπρεπή κτίσματα. Η μεγάλη Εκκλησία, αφιερωμένη στη Σοφία του Θεού που έγινε Τζαμί, και το μεγάλο Τζαμί που προσπάθησε να ξεπεράσει την εκκλησία υμνώντας έτσι τη δόξα του Αλλάχ.




(απο το εσωτερικό του Σουλτάν Αχμέτ)


Αυτός ο θρησκευτικός βαρύς αέρας ήταν διάχυτος καθ'όλη τη διάρκεια της παραμονής μου στην Πόλη. Η Τουρκία (όπως και όλη η μέση ανατολή) ζει και αναπνέει απο τον αέρα της θρησκείας, και εδώ είναι που το Ισλάμ ξεχωρίζει σαφέστατα απο τον χριστιανισμό. Σε επίπεδο εκκοσμίκευσης, εμπλοκής της θρησκείας με την καθημερινότητα και τις συνήθειες των ανθρώπων. Το Ισλάμ δεν είναι μόνο θρησκευτικό σύστημα και μορφή πίστης, αλλά και κοινωνική πρακτική, που διαφέρει απο τον πολύ περισσότερο εξατομικευμένο χριστιανισμό (ακόμα και απο την πιο "κοσμική" του πτυχή, τον καθολικισμό). Πέντε φορές τη μέρα οι πιστοί μουσουλμάνοι σε όλο τον κόσμο προσεύχονται γονατισμένοι με κατεύθυνση προς τη Μέκκα, και η προσευχή απο τα τζαμιά ακούγεται δημόσια στην Πόλη, σε δρόμους και πλατείες, μέσα απο τηλεβόες που τους βλέπεις υψωμένους σε πλήθος κτιρίων, εδώ κι εκεί. Όπου και αν βρίσκεσαι στην Πόλη, την προσευχή θα την ακούσεις.




(τηλεβόας - υπήρχαν παντού, ώστε να ακούγεται η προσευχή όπου και αν βρίσκεσαι)


Σε όλα τα τζαμιά φυσικά ο κόσμος δεν επιτρέπεται να φοράει τα παπούτσια του, τα οποία και τοποθετεί σε σακούλες πριν μπει. Οι μουσουλμάνοι δίνουν τεράστια σημασία στο θέμα της καθαριότητας (μια αντίληψη που σίγουρα έχει πολύ αρχαίες ρίζες, ήδη απο τις μέρες των αρχαίων Περσών και της δικής τους θρησκείας, του ζωροαστρισμού, ίσως και πιο πριν ακόμα), γι' αυτό και οι πιστοί πλένονται σε ειδικές κρήνες πριν εισέλθουν στο Ιερό.






(φωτό απο το εσωτερικό του τζαμιού - διακρίνονται και τα κουνελοπόδαρα!)


Έχει ενδιαφέρον το γεγονός πως ο χριστιανισμός απο την άλλη δεν έδινε ιδιαίτερη σημασία κατά την ιστορία στο ζήτημα της καθαριότητας, κάθε άλλο. Το σώμα και η ύλη είναι ακάθαρτα κατά τους παραδοσιακούς χριστιανούς, μόνο η ψυχή έχει σημασία, γι'αυτό βρωμίστε όσο θέλετε.

Ακολουθούν φωτογραφίες απο την Αγία Σοφία. Ένα ομολογουμένως εντυπωσιακό, μεγαλειώδες κτίριο, του οποίου δε χόρταινα να φωτογραφίζω το εσωτερικό. Στην πρώτη φωτό βλέπουμε και μια φωτό της χτιστής κολυμπήθρας, που θεωρείται η μεγαλύτερη της εποχής του Βυζαντίου - και πως να μην είναι μεγάλη, τη στιγμή που ο κόσμος βαπτιζόταν σε μεγάλη ηλικία μέσα της και όχι μόνο μωρά όπως μας κάνουν τώρα. Παρατηρώντας τη μου ήρθαν διάφορες περίεργες σκέψεις σύγχρονων ομαδικών "βαπτισίων" πλήθους ενηλίκων, αντρών και γυναικών, όλων μαζί, μέσα στην κολυμπήθρα. Είστε για ένα βαπτισάκι? ;)

















Οι ορθόδοξες χριστιανικές Εκκλησίες δεν έλειψαν φυσικά στην Πόλη. Μία απο αυτές, η Μονή της Ζωοδόχου Πηγής, χαρακτηριζόταν απο το έδαφος της αυλής που ήταν κατασκευασμένο ουσιαστικά απο τα μνήματα διάφορων νεκρών. Κάποια απο τα λόγια στις πλάκες ήταν γραμμένα σε καραμανλίδικα, και αν απορείτε απο που και ως που το πρώην σόι πρωθυπουργών έδωσαν όνομα σε ολόκληρη μορφή γραφής τη στιγμή που δε μπόρεσαν να δώσουν κυβέρνηση της προκοπής, να σας καθησυχάσω λέγοντας πως οι ίδιοι δεν έκαναν τίποτα γι' αυτό. Το όνομα "καραμανλής" έχει ρίζες αιώνων ("καράς" σημαίνει μαύρος), και τα "καραμανλίδικα" είναι η γραφή με ελληνικούς χαρακτήρες τουρκικών ουσιαστικά λέξεων. Σαν αυτό που βλέπετε στην φωτογραφία κάτω (αν κάνετε κλικ και την δείτε μεγενθυμένη ώστε να φανούν τα γράμματα).





Η Μονή της Ζωοδόχου Πηγής, πέραν της πηγής με το καθαγιασμένο νερό της, είχε επίσης και διάφορους τάφους πατριαρχών. Διακρίνεται το γνωστό σύμβολο του Δικέφαλου Αετού, σύμβολο της διττής ρωμαικής αυτοκρατορίας της εποχής... (υπάρχει ακόμα κόσμος που αγνοεί το οτι η βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν διάδοχος της ρωμαικής, το παρακλάδι της στα ανατολικά, το ένα απο τα δύο σκέλη του αετού, μέχρι που αποσκίρτησε και ακολούθησε δικό της δρόμο - και οτι ο "ελληνισμός" υπήρξε μέρος της αυτοκρατορίας αυτής, όπως υπήρξε μέρος και της ρωμαικής. Μέρος, σα να λέμε ένα κομμάτι απο το Όλο, ένα δέντρο απο το δάσος, όχι το δάσος ολόκληρο. Το Βυζάντιο υπήρξε απο την αρχή ως το τέλος πολυεθνικό και αυτά να τα ακούνε κάποιοι ελληνάρες που νομίζουν πως όλα τους ανήκουν).





Ιεροί τάφοι, ιερά νερά, ως και ιερά... ψάρια είχε μέσα η μονή (βαριέμαι να αφηγηθώ την ιστορία με τα μισοτηγανισμένα ψάρια τώρα, έχει πλάκα όμως, ψάχτε την), έξω όμως οι μπίζνες μπίζνες. Ουκ ολίγα χριστιανικότατα μπιχλιμπίδια σε καλή τιμή. Όπως είχε πει και ο George Carlin, GOD NEEDS MONEY!!!






Σειρά είχε και η Παναγία των Βλαχερνών η λεγόμενη, συνδεδεμένη με την δημιουργία του περίφημου Ακάθιστου Ύμνου.






Εκεί ήταν και η εικόνα της Παναγίας με το Βρέφος (το αντίγραφο, έστω) που λένε πως μετέφεραν στα τείχη της Πόλης κατά τη διάρκεια της πολιορκίας απο τους Αβάρους, για να εμψυχώσει τους πολιορκημένους, οι οποίοι και κατάφεραν τελικά να λύσουν την πολιορκία.... Άραγε σήμερα αν μετέφεραν την ίδια εικόνα γύρω απο καμιά πόλη τι θα εμψύψωνε περισσότερο τον κόσμο? Η Παναγία ή τα άφθονα χαρτονομίσματα που διακρίνουμε στο κάτω μέρος της?....





Η Μονή της Χώρας ήταν η τελευταία απο τις χριστιανικές (ή πρώην χριστιανικές) εκκλησίες που είδαμε, και εδώ το ενδιαφέρον ήταν περισσότερο καλλιτεχνικό. Αν μη τι άλλο η τέχνη, είτε μιλάμε για εικαστικά, είτε για μουσική, είτε για αρχιτεκτονική, έχει προσδώσει μια άλλη διάσταση στις θρησκείες του κόσμου, οι οποίες πραγματικά δεν ξέρω τι θα έκαναν χωρίς αυτή. Η Μονή της Χώρας ήταν γεμάτη με πανέμορφα ψηφιδωτά, τα οποία κάλυπταν τοίχους, τρούλους και οροφές. Μία ξεναγός παραπέρα εξιστορούσε με λεπτομέρειες την ιστορία πίσω απο κάθε ψηφιδωτό, τη ζωή της Παναγίας, του τάδε αγγέλου και του δείνα αγίου. Επειδή όμως πήρα αρκετή δόση απο καταναγκαστική θρησκευτική κατήχηση στο σχολείο, προτιμούσα να παρατηρώ το εικαστικό κομμάτι, τις μικροσκοπικές ψηφίδες απο κοντά κοντά, πως ενώνονταν η μία με την άλλη, πως εναρμονίζονταν μεταξύ τους, πως σχημάτιζαν τις αυστηρές μορφές και τα πλούσια χρώματα τους....








Κωνσταντινούπολη: Οι άνθρωποι


Η ιστορία και τα μνημεία αφορούν το παρελθόν και την επίδραση του πάνω στις τωρινές συνήθειες και αντιλήψεις του κόσμου. Η πραγματικότητα μιας πόλης όμως δεν βρίσκεται μόνο στα αλλοτινά κειμήλια, αλλά στο ζωντανό παρόν της, την κίνηση της, τις συνήθειες της. Πάνω απ' όλα, στους ανθρώπους της.




(το δοχείο περιελάμβανε νερό νομίζω)




(ανατολίτες, ενώ ρεμβάζουν)


Ήταν εξίσου ενδιαφέρον για μένα να παρατηρώ τον κόσμο που κατά χιλιάδες διέβαιναν τους πολυσύχναστους, ασφυκτικά γεμάτους δρόμους της Κωνσταντινούπολης, με το να μελετώ αξιοθέατα και την ιστορία της... Μιλάμε για μια πόλη ο πληθυσμός της οποίας είναι σχεδόν ισοδύναμος με το σύνολο του πληθυσμού της Ελλάδας! Το κέντρο ειδικά έσφυζε απο κόσμο και κίνηση, αδιάκοπη οχλαβοή, οι οδηγοί αγνοούσαν τι θα πει "προτεραιότητα για τον πεζό" (κάτι που ισχύει και για τους δικούς μας οδηγούς), παντού πλήθη και κίνηση, κίνηση συνέχεια. Τούρκοι, τουρίστες, Μεσανατολίτες, Ευρωπαίοι, Αμερικάνοι, Έλληνες, τα πάντα συναντούσες.




(οκ, δεν ήταν ΠΑΝΤΟΥ όπως στην πάνω φωτογραφία - ευτυχώς!)


...Αλλά ενώ κάτι τέτοιο θα παρέμπεμπε κάποιον στην ιδέα του χάους, για κάποιον λόγο, η εντύπωση που μου δόθηκε απο την Πόλη κάθε άλλο παρά χαοτική ήταν. Δεν εντόπισα πουθενά κάποια σύγκρουση, κάποια μορφή αψιμαχίας, δεν άκουσα βρισίδια μεταξύ πεζών ή ατελείωτα κορναρίσματα αυτοκινήτων. Ο κόσμος δεν είχε αυτή την υπερένταση που συνιστά καθημερινό φαινόμενο στα μέρη μας, ή τουλάχιστον δεν διέκρινα κάτι τέτοιο όσο παρέμεινα εκεί.




(αναπαράσταση γενίτσαρου - νομίζω - απο το παλάτι του Τοπ Καπί)


Ένα απο τα χαρακτηριστικά που μου τράβηξαν την προσοχή και έγινε θέμα συζήτησης ήταν το πλήθος των οικογενειών και των παιδιών. Ο γεροντισμός δε συνιστά φαίνεται τακτικό κοινωνικό φαινόμενο στην Τουρκία, καθώς για κάθε υπερήλικα συναντάς και ένα παιδί. Το κέντρο τα βράδια έσφυζε απο οικογένειες, μανάδες, μπαμπάδες και τα βλαστάρια τους. Κειμήλιο μιας αλλότινης εποχής για μας? Η σύγκριση του κέντρου της Κωνσταντινούπολης με το αντίστοιχο κέντρο της Αθήνας ήταν αναπόφευκτη. Σε δικά μας κεντρικά μέρη όπως το Σύνταγμα και τις γύρω περιοχές μπορεί να υπάρχει μεγάλη κινητικότητα μεν, οικογένειες και παιδιά όμως δεν συναντάς, ή έστω, δεν είναι ο κανόνας. Που και που και αν. Στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης όμως, στις πλατείες, στους κεντρικούς δρόμους με τα μαγαζιά και γύρω απο τους μεγάλους ναούς, οι οικογένειες και τα παιδιά ήταν ο κανόνας.




(πολλές οι οικογένειες, εδώ κι εκεί, σε καθημερινή βάση)




(ομορφιά και στυλ - στην κοπέλα αναφέρομαι)


Και πολλά επίσης νεαρά ζευγάρια. Δε μπόρεσα να το επιβεβαιώσω, αλλά ενδεχομένως το πολύ γνωστό μας και ενδιαφέρον φαινόμενο της "συνεχούς μπακουροκατάστασης" ενδεχομένως να μην συναντάται στον ίδιο βαθμό στους Τούρκους. Υποθετικά αυτό, δεν έκανα και στατιστική ανάλυση του πληθυσμού για να συγκρίνω. Είναι πάντως γεγονός πως οι οικογενειακοί δεσμοί είναι πιο σφικτοί στα εκεί μέρη. Αυτό παρά το γεγονός πως στη χώρα μας η οικογένεια παραμένει ισχυρός θεσμός, σε σχέση με άλλες, περισσότερο δυτικές κοινωνίες, όπου και επικρατεί ένας ατελείωτος ατομικισμός.

Αυτά τα αναφέρω χωρίς να κάνω κάποια αξιολογική κρίση. Δε θα κρίνω τώρα αν είναι "καλύτερο" το οικογενειακό κλίμα ή όχι. Είναι γεγονός πάντως πως το πλήθος των μικρών παιδιών της Κωνσταντινούπολης μου έκανε θετική εντύπωση. Είναι το μέλλον μιας χώρας όπως και να το κάνουμε και είναι πάντα ευχάριστο να βλέπεις παντού γύρω σου παιδιά.






(νεαρές μητέρες και τα παιδιά τους - απο τις φωτογραφίες που χαίρομαι πολύ που μπόρεσα και τράβηξα)


Ένα ακόμα χαρακτηριστικό του κόσμου εκεί ήταν η επαφή του με το έδαφος και το γρασίδι. μπορεί να ακούγεται απλό, αλλά αν το καλοσκεφτείτε, πόσο συχνά βλέπετε κόσμο στην Αθήνα για παράδειγμα να απλώνει ένα τραπεζομάντιλο στο γρασίδι και να κάνει πικ νικ, καταμεσίς του πλήθους και των κτιρίων της πόλης? Ποτέ. Στην Κωνσταντινούπολη απο την άλλη το παρατηρούσα παντού, δεκάδες παρέες και οικογένειες να έχουν αράξει στο γρασίδι και να περνάνε την ώρα τους, όχι μόνο σε πάρκα αλλά και σε πλατείες και οπουδήποτε είχε χώρο.








Η οικογένεια ως θεσμός έχει τα θετικά και τα αρνητικά της. Απο τη μία έχουμε το θετικό της σύσφιξης των σχέσεων, της παροχής αρωγής εφόσον υπάρξει η ανάγκη για κάποιο απο τα μέλη της οικογένειας, τη διατήρηση ενός αισθήματος "συνέχειας" ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον και φυσικά την εξασφάλιση απογόνων που συνιστούν και τη ραχοκοκαλιά ενός έθνους... Απο την άλλη όμως ένα στενά οικογενειοκρατούμενο κλίμα μπορεί να παρεμποδίσει την ελευθερία και την πλήρη εξέλιξη του ατόμου. Αυτό τουλάχιστον ισχύει για τις παραδοσιακές πατριαρχικές οικογένειες και τη θέση της γυναίκας σε αυτές.

Δε χρειάζεται να μπω σε λεπτομέρειες για τον ρόλο της γυναίκας στο Ισλάμ και την μετατροπή της σε άνθρωπο β' διαλογής, κατάλληλο μόνο για να περιποιείται τον άντρα και να τεκνοποιεί. Ο ρουχισμός στις μουσουλμάνες της Τουρκίας ήταν ο χαρακτηριστικός, με τα ρούχα να καλύπτουν όλες τις γυμνές περιοχές του σώματος και με το μαντίλι στο κεφάλι. Αυτό δεν τις καθιστούσε λιγότερο όμορφες ή ενδιάφερουσες βέβαια, κάθε άλλο. Διέκρινα πολλά τέτοια ενδυματολογικά στυλ , κάποια απο τα οποία ήταν ιδιαίτερα κομψά, ωστόσο η σύγκριση με τις περισσότερο ελεύθερα ντυμένες κοπέλες που βάδιζαν παραπέρα στον ίδιο δρόμο σε έβαζε σε σκέψεις. Η σωστή μουσουλμάνα οφείλει να εξυπηρετεί τον άντρα και να μην προκαλεί, γι'αυτό και στα τζαμιά οι τουρίστριες έπρεπε να καλύψουν τα γυμνά σημεία του σώματος τους (πχ τους ώμους) με μαντίλια, αλλιώς δεν τους επιτρεπόταν η είσοδος. Μέσα στα σπίτια τους και με τον άντρα τους οι μουσουλμάνες μπορούν να οργιάσουν όσο θέλουν, αλλά έξω οφείλουν να είναι σεμνές.

Όπως και να χει, δε θέλω να εισχωρήσω περαιτέρω σε αυτόν τον τομέα - μόνο οι ίδιες οι μουσουλμάνες γυναίκες πιστεύω μπορούν να αξιολογήσουν αν τελικά τις ικανοποιεί αυτός ο ρόλος ή όχι, είναι εύκολο να κρίνουμε κάτι βλέποντας το απέξω. Επίσης να αναφέρω εδώ πως το Ισλάμ υπήρξε η λογική (και ακραία ίσως) κατάληξη μιας πορείας που είχε ήδη αρχίσει με τις προγενέστερες μονοθειστικές πατριαρχικές θρησκείες, οι οποίες ήδη είχαν υποβιβάσει σε δεύτερο ρόλο τη γυναίκα.





Αυτά που λέω πάντως δεν ίσχυαν για όλες τις Τουρκάλες. Ειδικά στην Κωνσταντινούπολη συναντάει κανείς πολλές "εκδυτικισμένες", οι οποίες δε διαφέρουν και ιδιαίτερα απο τις Ελληνίδες, τόσο σε εμφάνιση όσο και σε συνήθειες. Τα ίδια κορίτσια που θα συναντήσεις εδώ να κάνουνε κλάμπινγκ και να σερφάρουν στο διαδίκτυο. Τα ποσοστά των γυναικών του "δυτικού στυλ" και του "μουσουλμανικού" ήταν σχεδόν 50-50, τουλάχιστον κρίνοντας απο αυτό που έβλεπα. Ειδικά στο "ευρωπαικό" κομμάτι της Κωνσταντινούπολης (περισσότερα γι' αυτό στην επόμενη ανάρτηση) η ατμόσφαιρα στους δρόμους δε διαφέρει και ιδιαίτερα απο μια βόλτα στο Σύνταγμα και στην Ερμού. Ο κόσμος λίγο πολύ ο ίδιος. Όσο προχωράει όμως κανείς ανατολικότερα, στα ενδότερα της Τουρκίας, τόσο η ζυγαριά αυτή γέρνει σε βάρος του δυτικού στυλ φυσικά.




(χαρακτηριστικές Τουρκάλες)


Υποθέτω είναι θέμα οικογένειας και περιοχής στην οποία ανατράφηκε μια κοπέλα, για το αν θα ακολουθήσει μεγαλώνοντας την μουσουλμανική παράδοση ή αν θα εισέλθει σε πιο δυτικούς ρυθμούς. Και όπως έμαθα επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο η θρησκεία και οι διαφορές ανάμεσα σε Σουνίτες μουσουλμάνους, Σιίτες και Αλεβίτες (οι τελευταίοι είναι και οι πιο "εκδυτικισμένοι"). Κωνσταντινούπολη πάντως είναι με διαφορά η πιο "εκδυτικσμένη" απο όλες τις πόλεις του Ισλάμ. Η Δαμασκός στη Συρία (που είχα επισκεφτεί πριν μερικά χρόνια) έχει επίσης μια ποικιλία κόσμου, ωστόσο η υπόλοιπη Μέση Ανατολή μένει πιστή στις αυστηρές παραδόσεις της. Ή τουλάχιστον αυτή την εντύπωση δίνει.




(η εικόνα αυτή μου προκαλεί ευχάριστους συνειρμούς, ξυπνάει διάφορες φαντασιώσεις σχετικές με χαρέμια μέσα μου, οι οποίες δεν ξέρω αν αρμόζουν τώρα που συζητάμε τον ρόλο της γυναίκας :P)


Ανάμεσα στις γυναίκες που διέκρινα στην Πόλη ήταν και αρκετές καλλυμένες πέρα ως πέρα, μαυροφορούσες σα κοράκια και αφήνοντας μόνο τα μάτια (άντε, και το πρόσωπο ορισμένες) ακάλυπτα. Έμοιαζαν με μαύρα φαντάσματα. Μου έκανε εντύπωση μια συντροφιά με 3-4 τέτοιες γυναίκες και 1-2 άντρες σε ένα εστιατόριο που είχαμε αράξει για να φάμε. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του φαγητού παρέμεναν με το κεφάλι καλυμμένο, ίσα που σήκωναν το πέπλο διακριτικά για να βάλουν τροφή απο κάτω, στο στόμα τους.




(μαυροφορούσες μουσουλμάνες, η φωτογραφία απο απόσταση φυσικά, μην έρθει κανένας και μου πάρει το κεφάλι :P)


Έχω πάντως την αίσθηση πως οι γυναίκες αυτού του τύπου δεν ήταν ντόπιες. Σίγουρα δεν ήταν Κωνσταντινουπολίτισσες πάντως. Μάλλον τουρίστριες απο ανατολικότερες περιοχές της Μέσης Ανατολής, όπου και οι παραδόσεις είναι ακόμα πιο αυστηρές. Hardcore muslims. Ενδεχομένως απο μέρη όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, ή και περιοχές της Βόρειας Αφρικής. Γυναίκες να φοράνε τη μπούρκα πάντως δεν διέκρινα. Η μπούρκα ως γνωστόν καλύπτει τα πάντα, δε φαίνονται ούτε μάτια, ούτε τίποτα. Τη συναντάς στις περιοχές του Αφγανιστάν.

Οι τουρκάλες πάντως ήταν αρκετά ενδιαφέρουσες, σαν γυναίκες. Διέκρινα ορισμένα εντυπωσιακά ομολογουμένως κομμάτια, εδώ κι εκεί. Συνολικά πάντως τις τοποθετώ λίγο πιο χαμηλά σε σχέση με τις Ελληνίδες, μιλώντας απο άποψη ποσοτική και μόνο. Σε γενικές γραμμές συναντάς περισσότερες εντυπωσιακές Ελληνίδες στον δρόμο, σε σχέση με τις Τουρκάλες που εντόπισα. Οι όμορφες όμως Τουρκάλες ήταν πραγματικά το κάτι άλλο. Πάνω απ' όλα όμως μου άρεσε η ποικιλία. Απο την μαυροφορούσα μεσανατολίτισσα, στην στυλάτη τύπισσα με το μαντίλι, και απο την εξευρωπαισμένη τσαχπίνικη Τουρκάλα (ίδια με μια μελαχροινή ελληνίδα), στην ευρωπαία ή αμερικανίδα τουρίστρια. Ναι, είχε άφθονες απο τις τελευταίες. Όπως καταλαβαίνετε έπεσε πολύ... κοινωνιολογική ανάλυση.






(πραγματικά όμορφη θέα)




(αυτές τις δύο τις κόβω για εκδυτικισμένες Τουρκάλες)


Σε γενικές γραμμές ο κόσμος ήταν ευγενικός. Με έναν πιο χύμα, ανατολίτικο τρόπο, όχι με εκείνον της ευρωπαικής λεπτότητας. Μπορούσαν να έρθουν στο εστιατόριο και να σου σκαρώσουν πλάκα, οτι τάχα τους ξέφυγε το φλυτζάνι με το τσάι την ώρα που πάνε να στο σερβίρουν. Μα την αλήθεια, το έκαναν σε μας!

Πρέπει να άκουσα τουλάχιστον δέκα φορές την προσφώνηση "μπατζανάκης". Είναι το όνομα με το οποίο αποκαλούν τους Έλληνες τουρίστες. "Αααα, ελλάδα, μπατζανάκης!", λένε χαμογελώντας.






Οι παραδοσιακοί παγωτατζίδες παρούσιαζαν μεγάλο ενδιαφέρον, μπορώ να πω πως ήταν ένα απο τα αξιοσημείωτα του τόπου. Ντυμένοι χαρακτηριστικά πίσω απο τους πάγκους τους, δεν περιορίζονταν μόνο στο να σου δώσουν ένα χωνάκι με παγωτό, αλλά έκαναν ολόκληρο σόου. Γύρω μαζεύονταν οι τουρίστες και έβγαζαν φωτογραφίες. Το κάτω βίντεο είναι χαρακτηριστικό, και εγώ ήμουν το "θύμα"!







Σε κάποια φάση γνωρίσαμε και μια παρέα Τούρκων, 7-8 παιδιά μεταξύ 25 και 30 πάνω κάτω. Συννενοούμασταν με δυσκολία μεταξύ μας μια που μόλις 2 κοπέλες ανάμεσα τους γνώριζαν κάποια αγγλικά... 'Ηταν άλλο ένα ενδιαφέρον στοιχείο της Τουρκίας, ακόμα και στην Κωνσταντινούπολη οι νέοι δεν ξέρουν αγγλικά στον βαθμό που γνωρίζουμε εμείς, που τα διδασκόμαστε ήδη απο μικροί. Ωστόσο αυτό δεν στάθηκε ιδιαίτερο εμπόδιο στο να πέσει άφθονο γέλιο και να περάσουμε πολύ όμορφα. Ορίστε η παρέα κάτω, ήθελα πραγματικά να τους καταχωρήσω στο κουνελοblog, όπως βλέπετε είναι όλοι τους ένας κι ένας! Η σύντομη επαφή μας με τα παιδιά αυτά ήταν πραγματικά απο τις ωραιότερες στιγμές του ταξιδιού.




(cheers!)


Ένας καλοσυνάτος γεράκος, πωλητής έξω απο τη Μονή της Χώρας, υπήρξε το κερασάκι στην τούρτα. Άκουγε έναν σταθμό που μετέδιδε ξένα τραγούδια σε ένα ραδιοφωνάκι, και βλέποντας την αδερφή μου (που καθόταν απέναντι σε ένα πεζούλι) να απολαμβάνει τη μουσική, τη δυνάμωσε. Εκείνη του χαμογέλασε και εκείνος πήγε προς το μέρος της και της έκανε δώρο κάτι υγρά μαντιλάκια. Απλές χειρονομίες, που λένε τόσα, και για τις οποίες ποτέ δε θα διαβάσουμε σε εκείνα τα βιβλία που τονίζουν συνεχώς τις υποτιθέμενες έχθρες των λαών.





(ένας πραγματικά ωραίος τύπος)


Στο κάτω βίντεο ο γεράκος ακούει Μάικλ Τζάκσον και στο τέλος του βίντεο έρχεται προς το μέρος μου, για να δώσει και σε μένα μαντιλάκια. Εγώ αιφνιδιάστικα και σταμάτησα τη λήψη όπως θα δείτε. Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη.







Αυτά τα ολίγα λοιπόν για σήμερα. Θα κάνω και μια δεύτερη ανάρτηση-συνέχεια, με εντυπώσεις γύρω απο θέματα όπως το φαγητό, τα μαγαζιά, οι αγορές, μια μίνι κρουαζιέρα γύρω απο τον Βόσπορο που κάναμε, οι ΓΑΤΕΣ (ναι, οι γάτες), η τουρκική τηλεόραση, ο Καραγκιόζης, το αρχαιολογικό μουσείο, και ό,τι περισσέψει. Τα λέμε πάλι λοιπόν. ;)





~