Κουνελοχώρα

Η Δημοκρατία του Δακρυγόνου

2012-02-12T10:26:00.000-08:00

Ελάτε κόσμε! Χρήματα δεν έχουμε, παιδεία δεν έχουμε, ελευθερία δεν έχουμε, ισονομία δεν έχουμε, αξιοπρέπεια πλέον δεν έχουμε, έχουμε όμως άφθονα δακρυγόνα για όλους!

Ελάτε μεσήλικα κύριε, ναι σε σας μιλάω, που κατεβήκατε στο Σύνταγμα με την γυναίκα σας. Ελάτε να πάρετε μια γεύση από τα εξελιγμένα χημικά μας. Και σεις καλέ κυρία ηλικιωμένη, ναι σε σας μιλάω που σιγοτραγουδούσατε εκείνο το τραγούδι του Θεοδωράκη που ακουγόταν πριν λίγο απ'τα μεγάφωνα. Βάζω στοίχημα πως δεν είχατε γευτεί τέτοια χημικά στα χρόνια τα παλιά!

Αλλά και αυτός ο εγγονός σας ο αλήτης, αχ τα νιάτα πόσο άμυαλα είναι! Κάπου εκεί στο πλήθος του κόσμου κι αυτός είναι χωμένος, φωνάζει, διαμαρτύρεται. Δείτε τον με πόση αφέλεια παραμένει στο ίδιο σημείο και δεν αποχωρεί. Δείτε πως κραδαίνει σφιχτά το κασκόλ το τυλιγμένο γύρω από το κεφάλι του και προσπαθεί να αναπνεύσει. Ας ρίξουμε μερικά δακρυγόνα ακόμα λοιπόν, που θα πάει, θα μας αδειάσει τη γωνιά.

(Όπως βλέπετε, το Σύνταγμα ήταν γεμάτο από αιμοδιψείς αλήτες, κουκουλοφόρους και αποβράσματα της κοινωνίας - καλά έκαναν και τους έριξαν τα δακρυγόνα!)

Έχουμε άφθονα δακρυγόνα για όλους. Νέους, γέρους, άντρες και γυναίκες, ανεξάρτητα ποιοί είστε, ποιό είναι το παρελθόν σας, τι δουλειά κάνετε, τι ψηφίζετε, που μένετε, τι μουσική ακούτε, ποιό είναι το αγαπημένο σας φαγητό, αν έχετε κατοικίδιο ή όχι, αν πήγατε διακοπές το καλοκαίρι που μας πέρασε ή όχι, αν έχετε καιρό να κάνετε σεξ ή όχι, αν έχετε μεγάλα βυζιά, αν έχετε κάνει ποτέ παρτούζα (ή φαντασιώνεστε μία), αν ήσασταν κρυφά ερωτευμένοι με τον καθηγητή σας, αν περάσατε ή όχι στις πανελλήνιες, αν περάσατε στη σχολή που θέλατε, αν το παιδί σας πέρασε εκεί που ήθελε, αν είχε τελικά κάποιο νόημα που πέρασε στην τάδε σχολή, αν έχει βρει δουλειά ή όχι, αν θεωρεί οτι έχει μέλλον μπροστά του ή όχι.

Εδώ δεν κάνουμε διακρίσεις, εδώ όλοι είναι ίσοι. Όλοι θα τη φάτε στη μάπα και θα καθαρίσετε το πεδίο για να μπορέσουμε να κάνουμε τη δουλειά μας ανενόχλητοι.

Ποιά είναι η δουλειά μας ρωτάτε? Μα, να αποφασίσουμε εμείς για σας, να μιλήσουμε με τη φωνή του λαού. Αυτή είναι η δουλειά μας και σεις την παρεμποδίζετε με το να κάθεστε έτσι χιλιάδες κόσμου εκεί απέξω και να περιμένετε σα βλάκες. Πάρ'τε δρόμο.

Όταν θα κάνει ξαστερία...

Κάποια μέρα όμως κύριοι.... Κάποια μέρα τα αστέρια θα βγουν και θα αστράψει ο ουρανός. Και μεμιάς πλήθος απ'αυτά θα πέσει, θα πέσει σα μετεωρίτες πάνω στη γη, πάνω στο χώμα, πάνω σε σας. Και το σάπιο σύστημα που οικοδομήσατε με τον μόχθο των ανθρώπων, το σύστημα εκείνο που σας συντηρεί και σας κρατεί καλά βολεμένους, το σύστημα αυτό θα γκρεμιστεί.

Τότε θα αποκαλυφθεί η γύμνια πίσω από την ερμηνεία που έχετε δώσει στην λέξη "δημοκρατία", μια λέξη που τόσο ξεδιάντροπα ακόμα και τώρα επικαλείστε. Γιατί δε λέτε επιτέλους την αλήθεια, πως ζούμε σ'ένα ολιγαρχικό καθεστώς, με λίγους να διευθύνουν, λίγους να αποφασίζουν και λίγους εν τέλει να οφελούνται?

Κάποτε θα κάνει ξαστεριά που λέει και το τραγούδι. Αλλά η μέρα αυτή θα αργήσει. Μπορεί να μη την δούμε για γενιές. Αλλά θα έρθει κάποια μέρα, χαρείτε λοιπόν όσο μπορείτε. Είστε τυχεροί. Θα κρατήσετε για κάποιο καιρό ακόμα τις θεσούλες σας, μη φοβάστε. Θα ανταλλάζετε για κάποιο καιρό ακόμα τις πολύτιμες εκείνες χειραψίες σας με τους αλλοεθνείς ομοίους σας, σε κείνες τις αυτοαποκαλούμενες "συγκεντρώσεις αρχηγών", που τόσο σπουδαίους σας κάνουν να νιώθετε. Θα έχετε για καιρό ακόμα την αίσθηση οτι εκπροσωπείτε τον κόσμο με αυτά που λέτε και κάνετε.

Μην αγχώνεστε κύριοι καναλάρχες. Για καιρό ακόμα θα μπορείτε να τρέφεστε με ειδήσεις σχετικές με τα "επεισόδια στο κέντρο". Ο καπνός του δακρυγόνου είναι το οξυγόνο σας, ο κουκουλοφόρος το φετίχ σας. Ηδονή σας η φωτιά.

Η μέρα θα αργήσει. Ο κόσμος ο ίδιος στην πλειοψηφία του δεν είναι ακόμα έτοιμος. Απουσιάζει η συνείδηση, απουσιάζει η παιδεία. Όταν τα περιλάλητα τωρινά γκάλοπ φανερώνουν πως ένα σημαντικό ποσοστό πολιτών εξακολουθεί μετά από όσα έχουν γίνει να επιλέγει ως πρώτο κόμμα τη Νέα Δημοκρατία, εξακολουθεί να διέπεται από αυτή την ανώμαλη λογική "αφού ο πράσινος δεν πέτυχε ψηφίζω τον μπλε για αντίποινα", τότε πραγματικά απορείς για την δυνατότητα στοιχειώδους κριτικής ικανότητας και πολιτικής συνείδησης. Όταν βλέπεις ένα ποσοστό ανθρώπων να αντιδρούν βρίσκοντας αποδιοπομπαίους τράγους στους ξένους, αποφεύγοντας την αυτοκριτική και μονίμως υψώνοντας το δάχτυλο προς κάποιον άλλο, τότε συνειδητοποιείς πως το πρόβλημα δεν εδράζεται μόνο στους 300 της Βουλής...

Η άλλη όψη του κόσμου...

Μέσα στο πλήθος του κόσμου όμως μπορούσες να πάρεις μάτι τον σπόρο της αλλαγής. Ήταν εκεί, γυρόφερνε, ανάμεσα στους χιλιάδες που είχαν συγκεντρωθεί, ελισόταν σαν κύμα ανάμεσα τους. Τον έβλεπες σε κείνη τη γιαγιά που κοιτούσε με πίκρα το κτίριο της Βουλής. Τον έβλεπες σε κείνο το ζευγάρι μεσηλίκων (σίγουρα γονιών) που έλεγε "α τους παλιάνθρωπους" απευθυνόμενο στις αστυνομικές δυνάμεις που είχαν ξεκινήσει να εξαπολύουν τα χημικά τους καταμεσίς του κόσμου στα καλά του καθουμένου - με το που βρήκαν την παραμικρή πρόφαση.

(ο παράλληλος στην Ερμού δρόμος)

Έβλεπες τον σπόρο της αλλαγής στους ανθρώπους που αν και στιβαγμένοι σαν ψάρια σε κονσέρβα καταμεσίς της αποχώρησης τους, φρόντιζαν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να μη σπρώχνουν ο ένας τον άλλο. Ήταν εκεί στον τύπο που συγκρατούσε μια κοπέλα, ενώ εκείνη δεν άντεχε άλλο και πήγαινε να λιποθυμίσει. Ήταν εκεί στα άτομα που εξηγούσαν στους άλλους που μπορούν να προμηθευτούν μάσκες. Ήταν εκεί στα απορημένα πρόσωπα που ρωτούσαν πόσο κόσμο έχει πάνω στην πλατεία τώρα, φανερώνοντας γνήσιο ενδιαφέρον για όσα γίνονται, όχι αδιαφορία. Ήταν εκεί στον τύπο μες στο τρένο του γυρισμού, που ρώτησε το στιβαγμένο πλήθος "έχει κανείς ώρα?" και του απάντησε κάποιος άλλος από κει μέσα, χωρίς να τον βλέπει καν. Ήταν εκεί στις αυθόρμητες κουβέντες των ανθρώπων στον δρόμο, αγνώστων μεταξύ τους, που ωστόσο συνομιλούσαν και σχολίαζαν όσα έγιναν. Μια αδιόρατη αίσθηση αλληλεγγύης κυμαινόταν στον αέρα. Κάποιος στο τρένο ύψωσε αυστηρά τη φωνή του λέγοντας "τα εισιτήρια σας παρακαλώ" και όλοι γέλασαν.

Ήταν όμορφο το πλήθος του κόσμου σήμερα.

Αυτό είναι το πλήθος της δημοκρατίας του δακρυγόνου. Ένα πλήθος που ακόμα ψάχνει να βρει ταυτότητα, ακόμα πλάθεται. Είναι όμως εκεί, υπάρχει. Θα'ρθει κάποτε η μέρα που τα παιδιά θα διδάσκονται Ιστορία στο σχολείο και θα ανατρέχουν σε κείνες τις παράξενες μέρες, τότε που οι αποφάσεις των λίγων επιβάλονταν με άφθονες ρίψεις δακρυγόνου πάνω στους πολλούς. Τότε που οι κάθε λογής κουκουλοφόροι ήταν το ιδανικό πρόσχημα για να διαλύουν κάθε μορφής συγκέντρωση. Τότε που οι αστυνομικοί προκαλούσαν φόβο και απέχθεια, όχι αίσθημα ασφάλειας. Και θα τα σχολιάζουν όλα αυτά και θα γράφουν εκθέσεις με θέμα: "Η Ουσία της Δημοκρατίας".

Η μέρα αυτή θα αργήσει να ρθει, αλλά οι σπόροι είναι εδώ, να το ξέρετε.

Τότε και Τώρα: Μια Σύγκριση με την Δεκαετία του '80... Μέρος Δεύτερο

2012-01-18T19:30:00.010-08:00

Επιστροφή στο παρελθόν για άλλη μια φευγάτη ανάρτηση, το δεύτερο μέρος της τιτανομαχίας ανάμεσα στην δεκαετία του '80 και στο σήμερα! Το πρώτο μέρος του αφιερώματος βρήκε τις δύο εποχές ισόπαλες με σκορ 6-6. Αυτό είναι το δεύτερο και τελικό μέρος του αγώνα, τώρα θα ξεκαθαρίσουν τα πράγματα!

Και αν βρίσκεστε εδώ από σπόντα και αναρωτιέστε για ποιό πράγμα μιλάμε, πολύ απλά κάντε κλικ εδώ και θα μεταφερθείτε στο πρώτο μέρος του αφιερώματος.

Μπαίνουμε λοιπόν για άλλη μια φορά στη μηχανή του χρόνου, πληκτρολογούμε μια τυχαία χρονιά (ας πούμε "1985") και φεύγουμε!

Τομέας VI - Κινηματογράφος - Τηλεόραση - Βίντεο

Η εμφάνιση της τηλεόρασης σε κάθε σπίτι ήδη από τη δεκαετία του '60 (στη χώρα μας από τη δεκαετία του '70 περισσότερο) είχε πλήξει σε μεγάλο βαθμό το κύρος και τη δημοτικότητα του κινηματογράφου, ο τελευταίος ωστόσο έθεσε τα πράγματα σε μια νέα βάση κατά τα 80s. "Σπίτι εσείς? Θέαμα εγώ!", φαινόταν να βροντοφωνάζει. Και πιστέψτε με, το εννοούσε! Ο "Πόλεμος των Άστρων" του 1977 επανέφερε μια κινηματογραφική λογική που είχαμε να δούμε από τα πέτρινα χρόνια του Hollywood των υπερπαραγωγών της δεκαετίας του '50. Εκείνη του show, του εφέ, του άφθονου ποπ κορν που συνοδεύει στιγμές καταιγιστικής δράσης, της δυνατής μουσικής και του ξέφρενου ρυθμού. Tα 80s ανέπνεαν πάνω απ' όλα στον αέρα του Hollywood και του εξωπραγματικού, και, καλώς ή κακώς, με τον αέρα αυτόν μεγαλώσαμε σε μεγάλο βαθμό.

Να αναφέρω ορισμένους ενδεικτικούς τίτλους ταινιών της εποχής. Blade Runner (παραμένει ένα από τα κορυφαία sci-fi films όλων των εποχών), Brazil (του μοναδικού Terry Gilliam), τα δύο τελευταία μέρη της πρώτης τριλογίας των Star Wars, το τρίπτυχο των Indiana Jones (με τον Indy να μετατρέπεται σε πρότυπο για χιλιάδες παιδιά όπως εγώ που θέλαμε να μεγαλώσουμε και να γίνουμε όπως αυτός!), Platoon, Full Metal Jacket, Scarface, η τριλογία Back to The Future (διαχρονική μου αδυναμία), Gremlins (αξεπέραστο το πρώτο φιλμ), Goonies (λίγο πολύ όλα τα παιδιά της εποχής το είχαμε δει, και μάλιστα ουκ ολίγες φορές!), Α Fish Called Wanda (ατελείωτο γέλιο, τότε και τώρα), Ε.Τ. ο Εξωγήινος (η πιο πετυχημένη εμπορικά ταινία της δεκαετίας), Aliens (το δεύτερο καταιγιστικό μέρος της σειράς, σκηνοθετημένο από τον James Cameron, γεμάτο με δράση, επικές μάχες, βαριά όπλα και πληρωμένες ατάκες - "Leave her alone, you BITCH!"), Die Hard, Terminator, Κόναν ο Βάρβαρος (με το επικότερο soundtrack που έχει γραφτεί ποτέ για ταινία), Tootsie, Who Framed Roger Rabbit (α ρε Jessica, ποτέ άλλοτε καρτούν δε στιγμάτισε τόσο ένα κουνέλι όπως ο γράφων), Batman (του Tim Burton, με τον Τζακ Νίκολσον, έτος 1989), The Shining (μια που μιλάμε για τον Νίκολσον, στις αρχές της δεκαετίας αυτό), Ghostbusters, η σειρά Nightmare on Elm Street και η κόντρα της με την έτερη σειρά τρόμου Friday the 13th (Φρέντυ Κρούγκερ vs Jason και τα λόγια είναι περιττά), Excalibur (τα έχω ξαναπεί παλιότερα, ίσως ό,τι καλύτερο έχει δώσει ο επικός κινηματογράφος), και για να θυμηθούμε λίγο ακόμα τα καλτ sword & sorcery/fantasy films της εποχής, τι θα λέγατε για ένα Krull, ένα Legend, ένα The Sword & The Sorcecer ή ένα Labyrinth (David Bowie και μαριονέτες anyone?).....

Ήταν επίσης η εποχή των cult "teen comedies", ξέρετε τώρα, αμερικάνικου τύπου σχολεία, νέοι με μεγάλα αμάξια και ακόμα μεγαλύτερες καύλες, μπανιστήρι σε cheerleaders ενώ γδύνονται στα αποδυτήρια, κλπ, κλπ. Ταινίες με περιεχόμενο και άποψη, ιδανικές για να εμπλουτίσουν τη φαντασία, τις ονειρώξεις (και την παλάμη) των εφήβων της εποχής, για παράδειγμα το "Porky's", "Η εκδίκηση των Nerds", "Fast Times at Ridgmont High", η μεταγλωττισμένη και καλτ όσο δε πάει άλλο σειρά "Γρανίτα από Λεμόνι" και όλα τα σχετικά. Ταινίες οι οποίες μας έμαθαν ορισμένα πολύτιμα μαθήματα γύρω από τη ζωή: 1) Πρώτον, οι τυχαίες μα βολικές τρύπες σε τοίχους δωματίων τα οποία κατακλύζονται από πανέμορφες γυναίκες, που όλες μαζί ανέμελες κάνουν το ντους τους, ανήκουν στη σφαίρα του φανταστικού, περισσότερο και από τον Άη Βασίλη. 2) Δεύτερον, απορείς γιατί έχουμε εισάγει τα πάντα από την Αμερική, ταινίες, φαγητά, κουλτούρα, κλπ, κλπ, αλλά όχι και τις cheerleaders στα Λύκεια. 3) Τρίτον, το να είσαι nerd μερικές φορές αποδίδει ρε γαμώτο! Απλά θα χρειαστεί αρκετό καιρό, περισσότερο από τις δύο ώρες που κρατάει μια ταινία... :P

Να προσθέση πως η τάση αυτών των ταινιών είχε ήδη ξεκινήσει από την δεκαετία του '70, απλά κατά τα eighties καθιερώθηκε και απέκτησε τη μεγαλύτερη δημοτικότητα της. Και φυσικά βρήκε τους κατάλληλους εγχώριους μιμητές στη χώρα μας. Τολμώ να πω πως απ' όλα τα είδη ταινιών, μόνο σ'αυτό ειδικά ο ελληνικός κινηματογράφος διέπρεψε κατά την συγκεκριμένη δεκαετία, κοντράροντας στα ίσια (αν όχι ξεπερνώντας) τα εισαγώμενα προιόντα... Περισσότερα γι' αυτό παρακάτω.

("The Blues Brothers", μια ταινία που άφησε εποχή και σύστησε σε μεγάλο μέρος του λευκού κοινού την μαύρη μουσική - η αλησμόνητη ελληνική μετάφραση της ήταν "Οι Ατσίδες Με τα Μπλε", άνετα στις πιο άκυρες μεταφράσεις όλων των εποχών)

Σε επίπεδο κωμωδίας η δεκαετία του '80 μας έδωσε και αρκετά άλλα διαχρονικά διαμάντια, ταινίες τις οποίες και σήμερα θεωρώ από τις πιο ξεκαρδιστικές που έχουν γίνει ποτέ. Αναφέρομαι σε κείνες τις ανεπανάληπτες gag παρωδίες/φαρσοκωμωδίες/ό,τι ναναι ταινίες τύπου "Airplane!" ("Μια Απίθανη Πτήση" ο ελληνικός τίτλος αν θυμάμαι καλά), "Top Secret" ("Άκρως Τρελό και Απόρρητο") και "Τρελές Σφαίρες", όλες από το ίδιο team δημιουργών, που αν μη τι άλλο είναι υπεύθυνες για ορισμένα από τα ποσοστά εγκεφαλικής δυσλειτουργίας που αντιμετωπίζουμε ως σήμερα. Τις ευχαριστούμε γι' αυτό.

(σκηνή από το "Airplane!" του 1980)

Δύο ταινίες της δεκαετίας θέλω να ξεχωρίσω. Το ένα ήταν το "Stand By Me", βασισμένο στο βιβλίο του Stephen King "The Body". Το άλλο ήταν το "Karate Kid". H πρώτη ταινία ανέδειξε μια νοσταλγία για μια εποχή που χάθηκε και πιστεύω σημαίνει πολλά για όσους από μας είχαμε την τύχη να τη δούμε τότε, μικροί κατά την δεκαετία του '80, που είχε προβληθεί για πρώτη φορά.

Για το Καράτε Κιντ πάλι τα λόγια είναι περιττά. Πιστεύω πως αντιπροσωπεύει όσο καμία άλλη το πνεύμα των '80ς. Ο ήρωας του είναι ένας μέσος (με όλη τη σημασία της λέξης) νέος της εποχής, ο οποίος αντισταθμίζει τις δυσκολίες που του προέκυψαν και τις προσωπικές του ανασφάλειες με το να κατορθώσει να κερδίσει ύστερα από προσωπικό αγώνα όλους τους αντιπάλους του, μαζί και το κορίτσι στο τέλος. Το πλέον αντιπροσωπευτικό φιλμ για μια εποχή που κήρυττε: "ξεπέρασε τις δυσκολίες, πίστεψε στον εαυτό σου, γίνε ο καλύτερος!".

Ο μέσος αυτός νέος ο οποίος κατορθώνει το (φαινομενικά) ακατόρθωτο και πετυχαίνει τους σκοπούς του, θα παραχωρήσει στην πορεία τη θέση του στον superstar, τον εξωπραγματικό, τον τέλειο. Βλέπετε, τον ρόλο του Καράτε Κιντ στα '80ς τον υποδυόταν ένας άγνωστος ως τότε ηθοποιός. Η ίδια ταινία αν γυριζόταν τη δεκαετία του '90 σίγουρα θα χάριζε τον βασικό ρόλο σε κάποιο μεγάλο και πιασάρικο όνομα. Εξώκοσμοι stars βέβαια υπήρχαν ήδη από γεννησιμιού του Hollywood, από την δεκαετία του '20, αλλά τότε δεν είχαμε τα σκάνδαλα και τους παπαράτσι και τη γενικότερη παρακμή, και στην τελική, μιλάμε για ιερά τέρατα του κινηματογράφου.

Μια ταινία όπως το "Καράτε Κιντ" λοιπόν, με την απλή αισιοδοξία της, το αγόρι της διπλανής πόρτας ως πρωταγωνιστή, και το ελπιδοφόρο μήνυμα της (και τη μουσική των Bananarama από πίσω) θεωρώ πως χαρακτηρίζει πλήρως τη δεκαετία του '80.

(αυτή η σκηνή από το "Καράτε Κιντ" είναι απλά αλησμόνητη για όλους όσους μεγαλώσαμε μ'αυτήν την ταινία)

Ο μέσος άνθρωπος έμελλε να κάνει πάλι την εμφάνιση του στην οθόνη στις μέρες μας, μόνο που τώρα θα πρωταγωνιστούσε στα τηλεοπτικά reality. Τα eighties ήθελαν να αναδείξουν τον υπεράνθρωπο μέσα από τον απλό, μέσο άνθρωπο, μέσα από αφελή μεν, αισιόδοξα δε σενάρια κινηματογραφικών ταινιών. Σήμερα το κύριο προϊόν που αναδεικνύεται, προβάλλεται και επιδεικνύεται είναι η μετριότητα του κάθε μαλάκα (ή η μαλακία του κάθε μέτριου, πάρτε το όπως θέλετε), ο οποίος μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή της οθόνης, απλά και μόνο γιατί παρουσιάζεται όπως είναι ακριβώς, μπροστά σε μια κάμερα. Δεν υπάρχει σενάριο, δεν υπάρχει θέμα, δεν υπάρχει ιστορία. Μόνο εσύ, μια κάμερα, και ο κόσμος που σε βλέπει.

Τελικά η κάμερα και όχι το πρόσωπο είναι ο βασικός πρωταγωνιστής του σήμερα.

Eighties - Σήμερα: 7-6

(Michael Jackson & E.T. Ναι, ήταν πιο "αθώα" τότε.)

Μουσικές Στιγμές '80s: Footloose

Κατά τη δεκαετία του '80 είχαν σημειώσει μεγάλη επιτυχία νεανικές ταινίες με μουσικοχορευτικό περιεχόμενο, για παράδειγμα το Flashdance και το Dirty Dancing, οι οποίες φυσικά συνοδεύονταν και από το αντίστοιχο soundtrack! Όλη η αισιοδοξία και το πνεύμα της εποχής είναι εμποτισμένο μέσα τους! Μία από τις ταινίες της εποχής που πολλοί απο μας θυμόμαστε ήταν το Footloose. To τραγούδι είναι του Kenny Loggins και είναι τόσο eighties, όσο και διαχρονικό. Και φυσικά σε ξεσηκώνει και σε κάνει να θες να χορέψεις!

Και οι Ελληνικές Ταινίες της Εποχής?

Καλός ελληνικός κινηματογράφος υπήρχε και τότε, και - ευτυχώς - υπάρχει και τώρα. Όχι σε μαζική κλίμακα μεν, ωστόσο, όπως και με τη μουσική και με τις τέχνες γενικότερα, πάντα υπάρχουν οι δημιουργοί εκείνοι που κάνουν τη διαφορά.

Ωστόσο εδώ θα σταθώ σε μια συγκεκριμένη πλευρά του ελληνικού κινηματογράφου της εποχής. Αν αναφέρομαι σε σύγχρονη μετριότητα που προβάλλεται συνειδητά και σκόπιμα από τα Μέσα, τι θα έπρεπε να πω για την αποθέωση του κιτς που υπήρξε πλήθος ελληνικών παραγωγών της εποχής? Η δεκαετία του '80 ήταν η εποχή του "Ρόδα, Τσάντα και Κοπάνα", του Ψάλτη, του Μιχαλόπουλου, του Γαρδέλη, του Ταμτάκου, των "Τσακαλιών", των "Χούλιγκανς" και του "Φυλακές Ανηλίκων".

Περισσότερο και από τον παρηκμασμένο στη χώρα μας κινηματογράφο της δεκαετίας του '80, τα φιλμ αυτά συνέδεσαν το όνομα τους με την εμφάνιση και καθιέρωση του βίντεο. Υπό άλλες συνθήκες δε θα έπρεπε καν να ασχοληθούμε μαζί τους, ωστόσο ταινίες σαν αυτές και οι όμοιες τους έχουν ξεπεράσει πλέον τα όρια του πρώτου κ (κιτς) και έχουν πλέον συνδέσει το όνομα τους με το έτερο κ (το καλτ - τελικά συγγενεύουν πολύ τα δύο αυτά "κ" μεταξύ τους). Θα ήταν υπερβολή εκ μέρους μου να τις χαρακτηρίσω ως "αριστουργήματα ρεαλιστικής τέχνης", ωστόσο η αλήθεια δεν απέχει και πολύ! Πόσο απόλυτα χαρακτηριστικές της εποχής τους υπήρξαν? Και πάλι το ίδιο ανέμελο, ξέφρενο πνεύμα των '80s, δοσμένο με μια ελληνική "τεντυμπόικη" βούλα αυτή τη φορά.

(ο περίφημος "Δράκουλας των Εξαρχείων", εκεί όπου η ροκ κουλτούρα των ελληνικών 80s συνάντησε το καλτ, με αποτέλεσμα μια από τις διαχρονικότερες ταινίες της εποχής)

Φυσικά η επιρροή των αντίστοιχων αμερικάνικων νεανικών φαρσοκωμωδιών είναι εμφανής. Οι ελληνικές όμως υπήρξαν πολύ πιο "ωμές" ρεαλιστικά. Είτε μιλάμε για τη γλώσσα τους, είτε για το στυλ τους, είτε για το χιούμορ τους (ειδικά στις περιπτώσεις που προσπαθούσαν να το παίξουν σοβαρές), είτε για την απεικόνιση της κοινωνίας της εποχής, οι ταινίες αυτές ήταν πολύ μπροστά. Να τονίσουμε εξάλλου πως υπήρξε μια επιτήδευση από την πλευρά τους όσο αφορά την ανύπαρκτη ποιότητα τους - ορισμένες σκόπιμα απέφευγαν κάθε σύνδεση με τον "ποιοτικό κινηματογράφο", ήθελαν να θεωρούνται το ακριβώς αντίθετο της "κουλτούρας".

Για κάποιες λοιπόν η κατακόρυφη πτώση του ποιοτικού επιπέδου ήταν μια σκόπιμη κίνηση, μια μορφή αντίδρασης - άλλες πάλι δεν είχαν καμία άποψη και ήταν απλά πολύ κακές ταινίες! :P

Δε θα βαθμολογήσω εδώ, οι ταινίες αυτές εξάλλου υπήρξαν αποκλειστικό χαρακτηριστικό των eighties, δεν έχει νόημα να κάνουμε κάποια σύγκριση με το σήμερα. Ωστόσο ένα πράγμα δεν πρέπει να ξεχνάμε. Η Αλήθεια (εξακολουθεί να) βρίσκεται στους Sex Pistols!

Μουσικές Στιγμές '80s: Το κάτω βίντεο συνιστά μια ανθολογία από διάφορα μαργαριτάρια της εποχής των καλτ ελληνικών ταινιών, ανάμεσα στα οποία και η εμφάνιση του Πανούση στον "Δράκουλα των Εξαρχείων"! Τα λόγια πραγματικά είναι περιττά, απολαύστε....

Σεξ, Ψέματα και Βιντεοταινίες

Η δεκαετία του '80 ήταν η εποχή του βίντεο. Πόσο γρήγορα πέρασε εκείνη η εποχή που θέλαμε να γράψουμε την τάδε ταινία από την τηλεόραση, έτσι ώστε να έχουμε να την βλέπουμε ξανά και ξανά, και σκοτωνόμασταν να έχουμε έτοιμη την κασέτα στην ώρα της, μέσα στο βίντεο, με το δάχτυλο σε ετοιμότητα να πατήσει το "rec" με το που τελειώσουν οι διαφημίσεις?

Τώρα και να χάσουμε μια ταινία δεν έγινε και τίποτα. Μα ποιός ασχολείται πια με τα τηλεοπτικά προγράμματα εξάλλου? Αν θέλουμε να δούμε μια ταινία σπίτι μας, τη νοικιάζουμε από ένα κατάστημα dvd και την απολαμβάνουμε με την ησυχία μας - ή την βλέπουμε απευθείας στον υπολογιστή μας μέσω ίντερνετ. Ένα ποσοστό του κόσμου τουλάχιστον. Σαφέστατα είναι πολλοί εκείνοι για τους οποίους η τηλεόραση εξακολουθεί να συνιστά ένα από τα βασικά έπιπλα/ηλεκτρικά αντικείμενα του σπιτιού, παρέα με το πλυντήριο, το κρεββάτι και τον φούρνο.

Ωστόσο η τηλεόραση δε διαδραματίζει τον ίδιο ρόλο στις ζωές μας που είχε κάποτε - με άλλα λόγια, έχει χάσει το μονοπώλιο της. Και αυτό είναι θετικό. Άντε, με το καλό να την ξεφορτωθούμε και πλήρως, ή τουλάχιστον, να ξεφορτωθούμε τη σαβούρα των ελληνικών καναλιών και να κρατήσουμε μόνο την καλωδιακή τηλεόραση. Ένας πόντος για το Σήμερα παρακαλώ!

Eighties - Σήμερα: 7-7

Μουσικές Στιγμές '80s: I Just Called To Say I Love You

Η soul μουσική ξεπήδησε μέσα από το βαθύ ποτάμι της μαύρης μουσικής παράδοσης κατά την δεκαετία του '60, γιγαντώθηκε στα '70s και μπολιάστηκε με την ποπ της εποχής στα '80s. Σε αυτό το τραγούδι ο μεγάλος Stevie Wonder μας φανερώνει μια περισσότερο ποπ πλευρά του και φυσικά το τραγούδι αυτό είναι ουσιώδες μέσα στην απλότητα του, από εκείνα που πολύ μας λείπουν στις μέρες μας.

Ιδιωτική και Κρατική Τηλεόραση

Με ταχείς ρυθμούς το βίντεο έδωσε τη θέση του στο dvd, και αυτό συνυπάρχει πλέον με το ίντερνετ, το οποίο έχει θέσει νέα δεδομένα στον τομέα τόσο της πληροφόρησης όσο και της ψυχαγωγίας. Για το νετ τα είπα παραπάνω, σε γενικές γραμμές θεωρώ περισσότερα τα θετικά που έφερε παρά τα αρνητικά. Θα σταθώ ωστόσο λίγο στον χώρο της τηλεόρασης. Μπορεί ένα ποσοστό κόσμου να την έχουμε βάλει στη άκρη σήμερα, παραμένει όμως ένα άκρως ισχυρό μέσο, με μεγάλη ισχύ και επίδραση πάνω στις συνειδήσεις και στην αντίληψη του κόσμου. Αρκεί να σκεφτούμε τις ειδήσεις για παράδειγμα. Ή τον καταιγισμό των διαφημίσεων. Ή τη σωρεία των εκπομπών απείρου κάλλους, τις οποίες δε θα μπω καν στον κόπο να αναφέρω - είναι η πλειοψηφία όσων προβάλλονται στην σύγχρονη ελληνική τηλεόραση ούτως ή άλλως.

Το ερώτημα εδώ είναι: Πότε ήταν καλύτερη η ελληνική τηλεόραση, τότε ή τώρα? Λοιπόν, για να θυμηθούμε.

Καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του '80 τα Μέσα Ενημέρωσης στη χώρα μας ανήκαν εξ' ολοκλήρου στον δημόσιο, ή πιο σωστά, στον κρατικό τομέα. Δεν υπήρχαν ιδιωτικοί σταθμοί, και ό,τι υπήρχε από αυτούς ήταν πειρατικό. Τα κανάλια της ελληνικής τηλεόρασης ήταν δύο όλα κι όλα. Στις αρχές της δεκαετίας η ΕΡΤ και η ΥΕΝΕΔ (το κατάλοιπο του στρατού και της Χούντας, με το στρατιωτικό εμβατήριο να παίζει σε καθημερινή βάση). Από τα μέσα της δεκαετίας ως το τέλος της η ΕΡΤ1 και η ΕΡΤ2. Στα τέλη μόλις της δεκαετίας έκανε την εμφάνιση της η δορυφορική τηλεόραση και θυμάμαι ήμουν παιδί τότε και μου φαινόταν κάτι το απίστευτο, όλος αυτός ο πλούτος των καναλιών! Λίγο καιρό μετά, στο λυκαυγές των '90ς, έκανε την θριαμβευτική της εμφάνιση και η ιδιωτική τηλεόραση, με πρωτοπόρο το Mega Channel... Και ο κόσμος τότε στην πλειοψηφία του χαιρέτησε τη νέα αυτή εποχή, ως μια εποχή ελευθερίας και πλουραλισμού, μακριά από τον έλεγχο και τα μονοπώλια της κρατικής τηλεόρασης.

Ήταν εντυπωσιακό όντως πόσο πλουραλιστική μπορούσε να γίνει η απόλυτη ομοιομορφία στην οποία κατέληξε η ιδιωτική τηλεόραση. Πόσοι διαφορετικοί τρόποι υπήρχαν για να πει κανείς το ίδιο πράγμα. Περίπου όπως οι δεκάδες λέξεις που έχουν οι Εσκιμώοι για το "χιόνι" ας πούμε. Παντού οι ίδιες ψυχαγωγικές εκπομπές, οι ίδιες διαφημίσεις, η ίδια ενημέρωση/αποβλάκωση, τα ίδια δημοσιογραφικά κλισέ - επαναλαμβάνονταν περισσότερο και από την λέξη "ίδιος" σ'αυτήν εδώ την πρόταση!

Και φυσικά, το αδηφάγο κυνήγι του κέρδους. Κάποτε κάποιος παρουσίασε ένα show σε ένα κανάλι με μουσικές και χορούς, είδαν τα άλλα κανάλια ότι έχει πέραση και φέρνει χρήματα, έκαναν το ίδιο. Κάποτε κάποιος δοκίμασε να προσθέσει "παράθυρα" στα τηλεοπτικά πάνελ, τους άρεσε, έκαναν οι πάντες το ίδιο. Κλασικές συνταγές, δοκιμασμένες στο εξωτερικό εξάλλου. Το πρόγραμμα κάθε καναλιού λίγο πολύ περιλαμβάνει όμοια πράγματα, δοσμένα μόνο με διαφορετικούς παρουσιαστές. Το περίβλημα διαφορετικό, η ουσία όμως όχι. Η διαφορά? Κάποιοι πουλάνε παραπάνω σε σχέση με άλλους.

(πρόγραμμα τηλεόρασης του 1980)

Τότε ήταν διαφορετικά λοιπόν? Λοιπόν, ας παραθέσω δύο τηλεοπτικά προγράμματα της εποχής! Το ένα από το έτος 1980, το άλλο από το 1987. Πρώτο σοκαριστικό στοιχείο από το πρόγραμμα του 1980: Οι τηλεοπτικές μεταδόσεις ξεκινούσαν στις έξι το απόγευμα! Και τελείωναν μετά τις 12 το βράδυ! Μιλάμε για τηλεόραση με συνολική διάρκεια λιγότερο από 7 ώρες τη μέρα! Αν αθροίσουμε το ημερήσιο πρόγραμμα των δύο μοναδικών καναλιών, έχουμε κάτι λιγότερο από 15 ώρες τηλεοπτικού προγράμματος σε καθημερινή βάση! Αν σήμερα πάλι πάει κάποιος να καταγράψει σε βίντεο όλα τα προγράμματα όλων των εγχώριων καναλιών μιας και μόνο τυχαίας μέρας, ένας μήνας δε θα του είναι αρκετός για να τα παρακολουθήσει όλα. Να μην προσθέσω καλύτερα και την καλωδιακή τηλεόραση σ'αυτά.

Δεύτερο στοιχείο. Ας κοιτάξουμε το περιεχόμενο του προγράμματος. Τρεις φορές ειδήσεις, απόγευμα, νωρίς και αργά το βράδυ. Οι ειδήσεις τότε υπήρξαν πολύ πιο "μονοκόμματες" σε σχέση με την εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα: Έβγαινε απλά ένας παρουσιαστής και έλεγε τα νέα, διαβάζοντας τα από χαρτιά που κρατούσε στα χέρια του. Δεν υπήρχαν τα παράθυρα και οι ατελείωτοι διάλογοι μεταξύ των γνωστών σχολιαστών, πολιτικών και δημοσιογράφων, που έχουμε συνηθίσει. Στην μονοτονία (και μονόπλευρη μετάδοση του νέου, χωρίς αντίλογο) του τότε, έχουμε την εικονική ποικιλομορφία και τους ατελείωτους καυγάδες ανάμεσα στα παράθυρα του σήμερα. Και μερικές φορές βλέπουμε ακόμα τα χαρτιά στα χέρια των σημερινών τηλεπαρουσιαστών, τα οποία φυσικά έχουν διακοσμητικό ρόλο πλέον, ίσα για να τα χτυπάει με έμφαση στο τραπέζι και να τα ισιώνει με το πέρας των ειδήσεων ο μαχητικός μας παρουσιαστής. Προσδίδουν ένα κάποιο κύρος, δε μπορείτε να πείτε.

Τρίτο στοιχείο. Το '80 έχουμε στο πρόγραμμα μια εκπομπή κινουμένων σχεδίων, διαφορετική κάθε μέρα - Ένα, δυο τηλεπαιχνίδια (στις ΗΠΑ ήταν η εποχή που σάρωνε ο "Τροχός της Τύχης") - Μερικές μουσικές εκπομπές - Ορισμένα ντοκυμανταίρ-οδοιπορικά, σε ώρες υψηλής τηλεθέασης μάλιστα - Διάφορες σειρές, ελληνικές και ξένες, διαφορετικές ανά μέρα - Εκπομπές με θέμα τους τον κινηματογράφο, τον χορό και το θέατρο, ίσως και καμιά πολιτική εκπομπή (τις Κυριακές φυσικά είχαμε ασφαλώς μετάδοση κάποιου ματς και την "Αθλητική Κυριακή") - Και κάποια ταινία στο τέλος της βραδιάς.

Και ΑΥΤΟ ΗΤΑΝ ΟΛΟ!

(πρόγραμμα τηλεόρασης του 1987)

Πάμε στο πρόγραμμα του 1987 να δούμε τι άλλαξε. Αυτή τη φορά επιλέγω Σαββατοκύριακο.

Έχουμε και λέμε. Το πρόγραμμα τώρα πιο πρωινό, από τις 7.00 μάλιστα την Κυριακή το πρωί με την.... εκκλησιαστική λειτουργία! Και μετά, βλέπουν καλά τα μάτια μου? Κλασική μουσική??? Και εκπομπή μετά "Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα". Πάει, τρελαθήκαμε τελείως. Μετά έχουμε κάποιες σειρές, ντοκυμανταίρ (σε καθημερινή βάση το ντοκυμανταίρ στο τηλεοπτικό πρόγραμμα τότε), κινούμενα σχέδια (το ίδιο), και.... ω, ναι, τώρα ξέρω πως μιλάμε για την δεκαετία που μεγάλωσα: Μαγκάιβερ κυρίες και κύριοι! Μπορώ να αφήσω έναν αναστεναγμό ανακούφισης!

Το πρόγραμμα συμπληρώνει η κλασική ταινία, το τηλεπαιχνίδι, τα αθλητικά, οι ειδήσεις. Το Σάββατο πάλι έχουμε κι άλλες ταινίες, κι άλλα κινούμενα σχέδια, κι άλλα ντοκυμανταίρ, προβολή συναυλιών, μια αδιαμφισβήτητης αξίας εκπομπή που λέγεται "Η ΕΡΤ2 στη Βουλή", αλλά και ορισμένες ακόμα γνώριμες σειρές από τα eighties, "Αυτός, Αυτή και τα Μυστήρια" και "Bill Cosby"!

Συμπέρασμα? Το πρόγραμμα τότε ήταν πολύ περισσότερο "κρατικίστικο", (για παράδειγμα οι εκκλησιαστικές εκπομπές τις Κυριακές), ελεγχόμενο από μια κεντρική πηγή η οποία θεωρούσε πως "αυτά οφείλει να βλέπει ο κόσμος", αλλά ήταν και περισσότερο ουσιώδες παράλληλα. Δεν υπήρχαν τηλεοπτικά σκουπίδια. Κάποιες εκπομπές όπως τα ντοκυμανταίρ ή οι μουσικές εκπομπές περιλαμβάνονταν στο καθημερινό πρόγραμμα, έφερναν-δεν-έφερναν τηλεθέαση. Και πιστέψτε με, τις έβλεπε ο κόσμος. Οι διαφημίσεις υπήρχαν μεν, το χρήμα και το κέρδος όμως δεν έπαιζε τον καθοριστικό ρόλο που παίζει τώρα. Από την άλλη δε μπορούμε να αρνηθούμε πως μια γενικότερη μιζέρια υπήρχε στην τηλεόραση της εποχής, και ίσως, μια υπερβολική σοβαροφάνεια. Τι είναι καλύτερο τελικά, η σοβαροφάνεια, ή τα καραγκιοζιλίκια, ο απρόσωπος, τυπικός παρουσιαστής των '80s ή ο φιλικός "παρουσιαστής της διπλανής πόρτας" του σήμερα?

Η καλύτερη τηλεόραση αν θέλετε τη γνώμη μου είναι η καλωδιακή τηλεόραση. Εκεί που δεν υπάρχουν διαφημίσεις, δεν τίθενται θέματα τηλεθέασης, δεν υπάρχει έλεγχος και μονόπλευρη ενημέρωση, μόνο εκπομπές της αρεσκείας σου. Αν όμως είχα να διαλέξω αναγκαστικά ανάμεσα στην κρατική τηλεόραση όπως ήταν τότε και στην τηλεόραση (κρατική και ιδιωτική) όπως είναι σήμερα, θα επέλεγα την παλαιότερη. Ναι, ήταν φτωχή, "μίζερη" και καθόλου διασκεδαστική σε σχέση με τον πλούτο της ιδιωτικής τηλεόρασης που ακολούθησε, ωστόσο ποιος είπε πως θα έπρεπε να αντλούμε την διασκέδαση μας από ένα τηλεοπτικό κουτί?

Η τηλεόραση εξάλλου είναι εκ φύσεως μέσο που βασίζεται την παθητικοποίηση του δέκτη σε σχέση με τον πομπό: Δέχεσαι αυτό που σου δίνουμε ή δε το δέχεσαι και δε μας βλέπεις, δεν έχεις τη δυνατότητα οποιασδήποτε άλλης διαμεσολάβησης. Επομένως αν είναι να σου σερβίρουν κάτι στο πιάτο, ας είναι οι εκπομπές όπως ήταν τότε, σε σχέση με τα τωρινά σκουπίδια.

Αν και ένα πιάτο σαν αυτό θα έπρεπε να το απορρίψουμε εξαρχής. Το περιεχόμενο του έχει λήξει από καιρό.

Eighties - Σήμερα: 8-7

(θυμάστε τον Max?)

Μουσικές Στιγμές 80s: Running Up That Hill

Ό,τι και να πει κανείς για την μοναδική καλλιτεχνική παρουσία της Kate Bush είναι λίγο. Έκανε την εμφάνιση της στα τέλη της δεκαετίας του '70 και κατά την δεκαετία του '80 κατέκτησε το κοινό δίνοντας μας ορισμένους από τους διαχρονικότερους της δίσκους. Η επιρροή της σε όλο τον μεταγενέστερο art rock χώρο και ειδικά στις γυναίκες μουσικούς είναι πελώρια. Απολαύστε την!

Σειρές, Σειρές, Σειρές!

Αφήνουμε τον πολύπαθο χαρακτήρα της ελληνικής τηλεόρασης, μένουμε όμως στον χώρο της μικρής οθόνης! Για πάμε για ένα γρήγορο πέρασμα από τις ξένες σειρές. Τι έχουμε λοιπόν τα τελευταία χρόνια? Σειρές όπως τα True Blood, Game of Thrones, Spartacus, Lost, Prison Break, Dexter, Breaking Bad, η επανέκδοση του Doctor Who, The Sopranos, The Wire, και άλλες ανήκουν σε κείνες που ξεχώρισαν. Σε γενικές γραμμές μιλάμε για πολύ ωραίες παραγωγές, ανάλογα και με τα γούστα του καθένα πάντα. Αν προσθέσω σ'αυτές την διαχρονική επιτυχία των "ενήλικων" κινουμένων σχεδίων όπως το South Park, το Family Guy, το Futurama και οι πατέρες όλων Simpsons, υπάρχει πολύ πράγμα από καλές σειρές για να δει κανείς.

Όσο αφορά τα eighties.... Ας ρωτήσουμε κάποιον την ακόλουθη απλή ερώτηση: "πες μου μια σειρά με τον David Hasselhoff που αγάπησες πολύ μικρός". Αν σου απαντήσει το "Baywatch", είναι παιδί των '90s και ζει στην άγνοια.

Κι αυτό γιατί ο γνώστης, ο μυημένος, ο άνθρωπος των eighties, χωρίς δεύτερη σκέψη θα αποκριθεί: "Μα, τον Ιππότη της Ασφάλτου φυσικά!"

Εμείς που προλάβαμε τον Κιττ κατά τη δεκαετία του '80 (για όσους δε ξέρουν, ο Κιττ ήταν το εκπληκτικό μαύρο αυτοκίνητο με την τεχνητή νοημοσύνη και δυνατότητα ομιλίας του David Hasselhoff στον "Ιππότη της Ασφάλτου"), εμείς λοιπόν έχουμε να καυχιόμαστε πως ζήσαμε και το Baywatch στα '90s και στην καλύτερη μάλιστα ηλικία: εκείνη του έφηβου που ατενίζει με χαρά τα προσόντα της Pamela Anderson και των λοιπών ναυαγοσωστριών, ενώ ένα μικρό παιδί τι να καταλάβει από τα βαθύτερα νοήματα αυτής της σειράς (μάλλον χρειάζεται ειδική ξεχωριστή ανάρτηση το Baywatch, το οποίο είναι υπεύθυνο για μια από τις πιο καταστροφικές και μαζοχιστικές φαντασιώσεις έχει γεννήσει ποτέ ο ανθρώπινος νους: το να επιθυμεί να πνιγεί στη θάλασσα, μόνο και μόνο για να τον σώσει κάποια από τις θεόρατες ναυαγοσώστριες, παρέχοντας του τα πλούσια ελέη της ως μπρατσάκια, τα οποία και θα κραδαίνει σφιχτά για να επιπλέει στα αφηνιασμένα τα νερά).

Στο μεγάλο δίλημμα "Macgyver vs Κnight Rider" δε μπορώ να απαντήσω! Και οι δύο σειρές στιγμάτισαν την παιδική μου φαντασία! Ίσως να κερδίζει στον πόντο ο πολυμήχανος Μαγκάιβερ, ο άνθρωπος που κατόρθωνε από μια λεμονόκουπα και έναν τρίφτη να φτιάξει ατομική βόμβα. Μεγάλες στιγμές.

Υπήρχαν όμως κι άλλες κλασικές σειρές τότε. "Married With Children", "Miami Vice", "21 Jump Street" (η σειρά που μετέτρεψε σε ίνδαλμα τον Johnny Depp), "Cheers", "Bill Cosby Show", "Family Ties", "Roseanne", "Moonlighting" (στα ελληνικά, "Αυτός, Αυτή και τα Μυστήρια", η σειρά με την οποία γνωρίσαμε τον Bruce Willis), "Dukes of Hazzard", "Saved by the Bell", και άλλες που μου διαφεύγουν (παιδί ήμουν, δεν έβλεπα παρά μια χούφτα απ'αυτές).

Δε μου είχε διαφύγει καθόλου όμως η τρέλα της εποχής με τις σαπουνόπερες. Μέχρι και παιδικά άλμπουμ με αυτοκόλλητα υπήρχαν! Η δεκαετία του '80 ήταν η κατεξοχήν δεκαετία των "soap operas", που ονομάστηκαν έτσι γιατί είχαν συνδυαστεί με τις διαφημίσεις σαπουνιών και απορρυπαντικών που προβάλλονταν στην αμερικάνικη τηλεόραση κατά τις μεσημεριανές ώρες, όταν και όλες οι νοικοκυρές της χώρας συντόνιζαν τα κανάλια τους για να δουν το "Ντάλας", τη "Δυναστεία" ή την "Τόλμη και Γοητεία".

(το καστ της "Δυναστείας" - χμ, ή μάλλον το γυναικείο καστ και ο pater familias)

Κάτι αντίστοιχο έγινε και στα μέρη μας, και η κρατική τηλεόραση της εποχής (αλλά και η ιδιωτική που ακολούθησε) είχαν στο καθημερινό τους πρόγραμμα τις ατελείωτες αυτές σειρές, που έφταναν να επεκτείνονται για χρόνια, ή και δεκαετίες ακόμα - Περιττό να πούμε πως αν οι σειρές αυτές είχαν κάνει τη εμφάνιση τους μερικά χρόνια πριν ο Γερμανός συγγραφέας Μίχαελ Έντε θα σκεφτόταν πολύ σοβαρά να αλλάξει τον τίτλο του βιβλίου του από "Ιστορία Χωρίς Τέλος" σε "Ατίθασα Νιάτα" ή κάτι τέτοιο. Το βιβλίο του Έντε τελείωνε - οι σαπουνόπερες μπορεί και όχι!

Οι σαπουνόπερες έδωσαν άλλη διάσταση στο "american dream", προβάλλοντας ειδυλλιακές μεν, επικίνδυνες δε, καταστάσεις ανάμεσα σε εύπορες συνήθως οικογένειες, παραμυθιάζοντας ευχάριστα το ατελείωτο πλήθος των τηλεθεατών τους. Και γω τις παρακολουθούσα όταν υπήρξα ένα μικρό τόσο δα κουνέλι. Τι να κάνουμε. Όλοι τις παρακολουθούσαν!!!

Ανάμεσα στο τότε και στο τώρα λοιπόν στο θέμα των σειρών δεν υπάρχει καλύτερο - απλά διαφορετικό. Εξάλλου και οι σαπουνόπερες έχουν βρει τους αντικαταστάτες τους στις μέρες μας, είτε μιλάμε για τούρκικα σήριαλ, είτε για μεξικάνικα, είτε για κινέζικα (ε, να μην έρθουν κι αυτά κάποτε?), οτιδήποτε. Μένουμε στο ίδιο.

(το καστ της "Τόλμης και Γοητείας", εν έτει 1987 - η σειρά συνεχίζεται ακόμα!!)

Μουσικές Στιγμές '80s: Time After Time

Στα μισά της δεκαετίας του '80 το σκήπτρο για την πιο πετυχημένη ποπ τραγουδίστρια, περισσότερο και από την "φρέσκια" ακόμα Madonna, το διεκδικούσε η Cyndi Lauper! Από τις πλέον χαρακτηριστικές φωνές της εποχής, και μια από τις συμπαθέστερες αναμφισβήτητα τραγουδίστριες της γενιάς της, ο ορισμός του "girl next door", από τις κοπέλες που θα ήθελες να έκανες παρέα ένα πράγμα. Τα τραγούδια της ήταν πιασάρικα μα και ποιοτικά και όμορφα ταυτόχρονα - και φυσικά πέρα ως πέρα χαρακτηριστικά της ξέφρενης και ζωηρής εποχής τους - περίπου όπως το look της ίδιας της Cyndi!

Cartoons of your childhood are always the best cartoons...

Την άνωθεν διάσημη ρήση την εξεστόμισε φουντωτό φονικό κουνέλι σε κάποια εκ των επισκέψεων του εις το εξωτερικόν και την αναπαράγει εδώ εις άπταιστην αγγλικήν, δια να πουλήσει μούρην. Και για κάποιον ακατανόητο λόγο μιλάω με αυτόν τον ηλίθιο τρόπο.

Ο όρος "παιδικά" που λέτε είναι ελλειμματικός. Κάτι αντίστοιχο με τον όρο "μίκυμάους" όταν κάποιος αναφέρεται γενικά στα κόμικς. Υπάρχουν "παιδικά" που απευθύνονται σε παιδιά και άλλα που απευθύνονται σε ενήλικες, το ίδιο και τα κόμικς. Ο όρος "καρτουν" ή "κινούμενα σχέδια" είναι πολύ σωστότερος. Αλλά για κάποιον λόγο, ειδικά τα κινούμενα σχέδια της δεκαετίας του '80 μου εκμαιεύουν πολύ περισσότερο την ονομασία "παιδικά"! Αν κάποια έχουν το δικαίωμα να λέγονται έτσι, είναι αυτά! Όχι γιατί απευθύνονται περισσότερο σε παιδιά σε σχέση με άλλα. Απλά γιατί έχω μεγαλώσει μαζί τους...!

Από όλους τους τομείς της ως τώρα σύγκρισης μου, ο τομέας των κινουμένων σχεδίων είναι και ο πιο φορτισμένος συναισθηματικά. Περισσότερο και από τα παιχνίδια, περισσότερο και από τις ταινίες! Πως να μη θεωρεί κανείς τα εκπληκτικά αυτά καρτούν που προβλήθηκαν τη δεκαετία του '80 ως τα κορυφαία όλων, τουλάχιστον από τις εποχές της δόξας της disney και της warner (μιλάμε για τις δεκαετίες '30 και '40). Η μόνη σειρά κινουμένων σχεδίων που πραγματικά έκανε τη διαφορά μετά τη δεκαετία του '40 νομίζω ήταν οι Flintstones, στα '60s.

Και μετά ήρθαν τα 80s και πραγματικά τα σάρωσαν όλα. He-Man, Στρουμφάκια, Thundercats (από τα κορυφαία όλων των εποχών), G.I.Joe, Transformers, Αστυνόμος Σαΐνης, Duck Tales ("Παπιοπεριπέτειες", αλησμόνητες οι περιπέτειες του Σκρουτζ με τα ανιψάκια!), Muppet Babies (η καρτουνίστικη παιδική εκδοχή των περίφημων Muppets), Sport Billy, Ο Γύρος του Κόσμου σε 80 Μέρες, Gummy Bears (τα "Λαστιχοαρκουδάκια", της disney, από τα αγαπημένα μου μικρός), Scooby Doo (η '80s εκδοχή του), Count Duckulla, Ghostbusters (το animation).... Καθώς και η μεγαλύτερη αδυναμία μου απ' όλες, που χτύπησε σαν κεραυνός στα τέλη της δεκαετίας και δεν άφησε τίποτα όρθιο: τα Χελωνονιντζάκια! (αγαπημένος μου ο Donatello, με τη μωβ κορδέλα - για κάποιον λόγο αντιπαθούσα πολύ τον Raphael - τον κόκκινο -, αλλά με τα χρόνια τον επανεκτίμησα).

Και σα να μην έφτανε το κύμα αυτών των καταπληκτικών εξ Αμερικής κινουμένων σχεδίων, ο ανατολικός γίγαντας έκανε τη δική του θριαμβευτική εμφάνιση στα '80s. Ποιά Κίνα ωρέ, στη δεκαετία του '80 είμαστε! Αναφέρομαι στην Ιαπωνία και στην επέλαση των anime, των ιαπωνικών κινουμένων σχεδίων, που κατέκλυσαν τότε για πρώτη φορά τον πλανήτη. Έχοντας επιρροές τόσο από τα αμερικάνικα καρτούν, όσο και από την παραδοσιακή ιαπωνική τέχνη, τα anime εξελίχτηκαν από τα πρώτα τους βήματα στα '70ς σε κάτι πολύ μεγάλο κατά την δεκαετία του '80, και μας έδωσαν ορισμένα από τα κλασικότερα τους αριστουργήματα. Ο Hayao Miyazaki άνοιξε τον δρόμο των κλασικών ταινιών του με το "Nausicaa of the Valley of the Wind"... Ο δρόμος αυτός θα κατέληγε στα τέλη της δεκαετίας σε διαχρονικά έργα όπως το "Akira". Άλλο μεγάλο anime της εποχής το αντιπολεμικό "Grave of the Fireflies" του Isao Takahata. Και αυτά δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου.

Σε επίπεδο παιδικών σειρών ξεχωρίζει η μανία των γιαπωνέζων (κυριολεκτικά) με τα ανθρωπομορφικά ρομπότ, και το sci-fi mecha στυλ που εξαπλώθηκε την εποχή εκείνη. Σειρές όπως το "Macross" και η μεταφορά/διασκευή στις ΗΠΑ και στα μέρη μας με τον περισσότερο γνωστό τίτλο "Robotech", είναι χαρακτηριστικές. Στα '80s επίσης ο Akira Toriyama δημιούργησε τη σειρά που έδωσε νέα διάσταση στη λέξη "ΞΥΛΟ" και το όνομα αυτής "Dragonball". Μεγάλες στιγμές.

Και δεν τελειώσαμε ε! Χρειάζεται να θυμίσω σειρές όπως η "Κάντυ Κάντυ" που προβάλλονταν ανελλιπώς στην ελληνική τηλεόραση, ή το ανεπανάληπτο "Το Θαυμαστό Ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον"? Ειδικά το δεύτερο, μια anime διασκευή σε σειρά του παιδικού βιβλίου της Σουηδέζας Selma Lagerlof, υπήρξε ένα από τα πιο βαθιά και σπαραξικάρδια "παιδικά" που θα μπορούσε να δει ένα παιδί. Πραγματικά αν κάποιος μεγάλωσε με αυτό το καρτούν και δεν έγινε φιλόζωος, πρέπει να έχει κάποιο πολύ σοβαρό πρόβλημα.

Τέλος, το κερασάκι στην τούρτα δεν είναι άλλο από τον θεότρελο Καπαμαρού!!! Το παιδικό με την πιο καλτ μεταγλώττιση όλων των εποχών, και από τα λίγα που επιβάλλεται να το δει κανείς στην ελληνική του εκδοχή.... Ευτυχώς, υπάρχει το ίντερνετ! Όσοι είστε μικρότεροι σε ηλικία και δεν είχατε την τύχη ως τώρα να το δείτε, κάντε τη χάρη στον εαυτό σας και ξεκινήστε πριν είναι αργά!

(Κουίζ: τι προκάλεσε αυτή την έκφραση στον Καπαμαρού? α) η εμφάνιση μιας ωραίας κοπέλας, β) πεταμένα στον δρόμο χρήματα, ή γ) ένα πιάτο μακαρονάδα? Αν απάντησε έστω και ένας ανίδεος το α ή το β ας αποχωρήσει τώρα από το blog παρακαλώ...)

Α, ξέχασα. Πέρα από το κερασάκι στην τούρτα έχουμε και την σαντιγί. Τις ελληνικές παιδικές σειρές που προβάλλονταν από την κρατική τηλεόραση με άλλα λόγια, όπως "Του Κουτιού τα Παραμύθια" και η θρυλική "Φρουτοπία". Καθώς και την εκπληκτική επιμορφωτική γαλλική σειρά, σχετική με τη ιστορία της ανθρωπότητας από την εποχή των δεινοσαύρων μέχρι τον ψυχρό πόλεμο, το όνομα της οποίας ήταν "Μια Φορά και Έναν Καιρό Ήταν ο Άνθρωπος". Όσοι την είδατε, ή είχατε διαβάσει τα βιβλία, ξέρετε για τι πράγμα μιλάω. Σειρά που μου έμαθε πολύ περισσότερα για την Ιστορία απ' ότι χρόνια και χρόνια σχολείου και εξετάσεων...

Πραγματικά, στον τομέα των κινουμένων σχεδίων και παιδικών τα eighties παίζουν μπάλα σε άδειο γήπεδο....

Eighties - Σήμερα: 9-7 (και επιτέλους, η δεκαετία του '80 αρχίζει να προηγείται με κάποια διαφορά! θα την διατηρήσει ως το τέλος?)

(το πρώτο από τη σειρά βιβλίων σε κόμικς, βασισμένα στο περίφημο κινούμενο σχέδιο)

Μουσικές Στιγμές '80s: Take On Me

Το Take on Me από τους A-ha δεν είναι απλά ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά ποπ κομμάτια της εποχής. Είναι και ένα από τα κορυφαία videoclips που έχω δει ποτέ μου, ένας ύμνος απέναντι στην ελευθερία και τη δύναμη της φαντασίας - και φυσικά, μια κατάθεση φόρος τιμής στα κόμικς και τα κινούμενα σχέδια! Απολαύστε μαζί μου.

Τομέας VII - Διάφορα

Βιβλία - Κόμικς - Παιχνίδια Ρόλων

Πλούσια η λογοτεχνική κληρονομιά της δεκαετίας του '80, την οποία δε θα ιχνηλατήσω παρά επιφανειακά. Ήταν η εποχή που έκανε την εμφάνιση του ο Ουμπέρτο Έκο με το κλασικό πλέον "Όνομα του Ρόδου". Η εποχή που ο Μίλαν Κούντερα έγραψε την "Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι". Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες τον "Έρωτα στα Χρόνια της Χολέρας". Ο Kazuo Ishiguro τα "Απομεινάρια μιας Μέρας". H Marion Zimmer Bradley το "The Mists of Avalon". Ο Douglas Adams το "The Hitchhikers Guide to the Galaxy". O (αγαπημένος μου) Tom Robbins το "Άρωμα του Ονείρου". Ο Stephen King το "Αυτό".

(από την ελληνική έκδοση του θρυλικού "MAD" , το 1981! Ένα περιοδικό σαφέστατα πολύ μπροστά για το μέσο αναγνωστικό κοινό της χώρας)

Ήταν επίσης η εποχή που ένας μακρυμάλλης, φευγάτος και μουσάτος Βρετανός διέσχισε τον Ατλαντικό και ξεκίνησε να συνεργάζεται με την εταιρία DC, αλλάζοντας για πάντα το πρόσωπο των αμερικάνικων (και όχι μόνο) κόμικς. Και το όνομα αυτού, Alan Moore. Το κόμικ σαν γραπτό είδος ενηλικιώθηκε τότε, κατά την δεκαετία του '80. Η ίδια εποχή που ο Art Spiegelman μας έδωσε το "Maus" και ο Neil Gaiman ξεκίνησε να γράφει το "Sandman".

(Alan Moore, o μάγος των κόμικς)

Και για μας τους fantasy geeks (το έχω αναφέρει και παλιά πως ανήκω σ'αυτή την προσφιλή κατηγορία ανθρώπων), η δεκαετία του '80 υπήρξε η εποχή που καθιερώθηκε το παιχνίδι ρόλων Dungeons & Dragons, εξαπλώθηκε το merchandise του, μετετράπη σε παιχνίδια, videogames, artworks, ταινίες και φυσικά νουβέλες. Οι κλασικές σειρές Dragonlance και Forgotten Realms (που ίσως να μην σημαίνουν τίποτα σε όποιον δεν ασχολείται, αλλά για όσους ξέρουν σημαίνουν πάρα πολλά!) ξεκίνησαν τότε.

Δε θα κάνω κάποια σύγκριση εδώ, δεν έχει νόημα εξάλλου. Ήθελα απλά να θυμίσω μια άλλη πτυχή της εποχής, οι καρποί της οποίας έχουν μείνει διαχρονικοί. Ευτυχώς, ο τομέας της λογοτεχνίας και των κόμικς συνεχίζει (και θα συνεχίζει) να μας δίνει μοναδικά έργα.

(κλασικό d&d artwork της εποχής)

Μουσικές Στιγμές '80s: Downtown Train

Φυσικά καλλιτέχνες όπως ο Tom Waits ανήκουν πέρα και από τα '80s, και από οποιαδήποτε δεκαετία - η μουσική τους βρίσκεται πέρα από τα όρια των εποχών. Ωστόσο ήθελα πολύ να τον συμπεριλάβω στο αφιέρωμα, για τον απλό λόγο πως κατά την δεκαετία του '80 ο Waits έπιασε για πολύ κόσμο το δημιουργικό του ζενίθ, ενώ το "Rain Dogs" του 1985 παραμένει το δημοφιλέστερο άλμπουμ του. Ας πάρουμε λοιπόν το τρένο για την κάτω πόλη και ας ταξιδέψουμε για άλλη μια φορά....

Περιοδικά - Τύπος - Διαφημίσεις

Άσπρο-Μαύρο. Ασπρόμαυρος στην πλειοψηφία του ο Τύπος και οι σελίδες περιοδικών στην χώρα μας, με εξαίρεση κάποια που συμπεριλάμβαναν και ορισμένα έγχρωμα τμήματα - αυτό για τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας τουλάχιστον. Κόμικς στα οποία έγχρωμα σαλόνια τα διαδέχονταν ασπρόμαυρα. Τηλεοράσεις που ποίκιλαν, ορισμένες έγχρωμες, άλλες ασπρόμαυρες - το δεύτερο ήταν πάντως κάτι συνηθισμένο ακόμα σε αρκετά νοικοκυριά.

Στα περιοδικά οι φωτογραφίες σε γενικές γραμμές ήταν λιγότερες, τα κείμενα περισσότερα. Το ίδιο και σε μεγάλο αριθμό διαφημίσεων της εποχής - σήμερα πολλές διαφημίσεις παίζουν αποκλειστικά με το στοιχείο της εικόνας και του σλόγκαν, τότε όμως το συνοδευτικό κείμενο είχε ακόμα σημαντικό ρόλο.

(διαφήμιση βίντεο της εποχής - δείτε πόσο χώρο καταλαμβάνει το κείμενο, το οποίο θεωρούσαν πως προσέδιδε μια "επιστημονική διάσταση")

Πλήθος καλτ διαφημίσεων στην τηλεόραση της εποχής. Σε επίπεδο γενικότερης νοημοσύνης, οι ελληνικές διαφημίσεις δε θα λεγα πως ήταν μπροστά σε σχέση με σχέση με τις σημερινές. Έγιναν όμως χαρακτηριστικές και περιζήτητες με τα χρόνια (αρκεί να δούμε τον αριθμό των views τους στο youtube!), κάτι που πολύ αμφιβάλλω αν θα γίνεται 30 χρόνια μετά με τις τωρινές διαφημίσεις. Αφήστε που τότε οι διαφημίσεις είχαν ποικιλία, δεν αφορούσαν οι 9 στις 10 κινητά τηλέφωνα, συνδέσεις ίντερνετ και αυτοκίνητα! Συν ότι κάποιες απ'αυτές παρουσίαζαν όντως ένα κάποιο ενδιαφέρον, σε εικαστικό και μουσικό επίπεδο....

Πολλά και αγαπημένα τα νεανικά και παιδικά περιοδικά της εποχής.... Τα αγόρια διάβαζαν "Μπλεκ", "Αγόρι", μεγάλη πέραση είχαν για κάποιον λόγο πολεμικά τύπου "Μάχη", "Κράνος", "Πόλεμος", και ουκ περιοδικά με θέμα τους τη μπάλα (ατελείωτα αυτά τα ποδοσφαιρικά κόμικς!), ενώ τα κορίτσια διάβαζαν "Μανίνα", "Κατερίνα" και "Πάττυ". Αγόρια και κορίτσια ξεφύλλιζαν μετά μανίας ασφαλώς "Μίκυ Μάους" (και λοιπά, "Κλασικά", "Μεγάλο Μίκυ", κλπ), "Ποπάυ", "Βαβούρα", "Σεραφίνο" και "Τιραμόλα". Τα "Αστερίξ" και "Λούκυ Λουκ" ασφαλώς ανήκαν τόσο στο αναγνωστικό κοινό των eighties, όσο και σε κείνα των προηγούμενων και επόμενων δεκαετιών...

(Samanth Fox στο εξώφυλλο της "Μανίνας"! Γκρρρρ...)

(τα περισσότερα από τα πάνω εξώφυλλα τα βρήκα από το νετ, τα credits μου σε όλα τα παιδιά που τα σκάναραν και τα μοιράστηκαν μαζί μας)

Το 1983 κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του περιοδικού "Pixel", το οποίο σημαίνει πολλά πράγματα για όλους τους φίλους των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των videogames. Το 1988 κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το "Τρίποντο", το περιοδικό που συνέδεσε όσο κανένα άλλο το όνομα του με τις ένδοξες μέρες του ελληνικού μπάσκετ που διαδέχτηκαν το '87. Και το 1984 κυκλοφορεί με απόλυτα κιτς αισθητική το πρώτο τεύχος του "Heavy Metal", το οποίο τα επόμενα χρόνια θα μετονομαζόταν σε "Metal Hammer".

(τα πρώτα τεύχη των "Pixel" και "Heavy Metal")

(ήταν που ήταν κιτς οι φωτογραφίες των metal αστεριών της εποχής, προσθέστε σε αυτό και τον ελεεινό σχεδιασμό των περιοδικών, και έχετε την πεμπτουσία του καλτ)

Σε γενικές γραμμές ήταν λιγότερα τα περιοδικά τότε, αλλά με σαφώς πολύ μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό. Ο ρόλος του ίντερνετ σήμερα είναι καταλυτικός εδώ. Σε επίπεδο γραφιστικών, στησίματος, αισθητικής και εικόνας τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα στις μέρες μας. Τα περισσότερα περιοδικά τότε ήταν επιεικώς άθλια σε αυτόν τον τομέα. Σε επίπεδο περιεχομένου.... σε γενικές γραμμές εξαρτάται από το περιοδικό. Απουσίαζαν πλήρως πάντως τα κουτσομπολίστικα περιοδικά και ένα τεράστιο ποσοστό της σαβούρας που συναντούμε σήμερα και έκανε για πρώτη φορά την εμφάνιση της προς τα τέλη των '80s και στις αρχές των '90s, παράλληλα με τον ερχομό της ιδιωτικής τηλεόρασης.

Χαρακτηριστικό των εβδομαδιαίων δημοφιλών περιοδικών της εποχής ("Ταχυδρόμος", "Εικόνες", Ένα", κλπ) ήταν ότι απαρτίζονταν σε μεγάλο ποσοστό από κοινωνικοπολιτική θεματολογία, σε συνδυασμό με τα θέματα για τέχνες, νοικοκυριό, ταξιωτικά, κόμικς και άλλα. Ήταν περιοδικά "για όλη την οικογένεια" με άλλα λόγια, με θεματολογία περισσότερο ευρεία, κάτι αντίστοιχο με το πρόγραμμα της τηλεόρασης της εποχής: Μια δόση ταινίας, μια κουταλιά ντοκυμανταίρ, λίγο από αθλητικά, ορισμένα κινούμενα σχέδια, η πολιτική επικαιρότητα, κλπ. Τα χρόνια που θα ακολουθούσαν θα καθιέρωναν άλλου είδους Τύπο, περισσότερο εξειδικευμένο, trashy και απολικίκ παράλληλα, για παράδειγμα περιοδικά αποκλειστικά lifestyle, περιοδικά αποκλειστικά για τηλεόραση, για κουτσομπολιό, κλπ. Κατ' αντίστοιχο τρόπο με την ιδιωτική τηλεόραση, ο τύπος από την δεκαετία του '90 και έπειτα θα γινόταν πολύ περισσότερο ανταγωνιστικός, και θα έριχνε πρόθυμα την ποιότητα για χάρη της εμπορικότητας.

Την περισσότερο δημοσιογραφική παράδοση των περιοδικών όπως ο "Ταχυδρόμος", αν και με μικρότερο εύρος θεμάτων, θα την συνέχιζαν περισσότερο τα περιοδικά-ένθετα των εφημερίδων στις δεκαετίες που θα ακολουθούσαν (όπως το "Ε" της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, το "Κ" της Καθημερινής, κλπ).

Θέλω να σταθώ στο εκπληκτικό φαινόμενο των γραμμένων με ελληνικούς χαρακτήρες ξένων ονομάτων που βλέπαμε σε διαφημίσεις των eighties, στα κείμενα των περιοδικών, μέχρι και στα οπισθόφυλλα των δίσκων! To αντίστροφο των greeklish ουσιαστικά! Η κάτω διαφήμιση που σκάναρα από περιοδικό της εποχής τα λέει όλα. Εσύ φίλε αναγνώστη έχεις ακούσει τα συγκεκριμένα άλμπουμ των Άνταμ εντ δε Αντς, το Γκρέιτεστ Χιτς των Σάιμον εντ Γκαρφάνκελ, , το καταπληκτικό Δε Σάουντ οβ Ροκ, το αλησμόνητο Που Πας Μι Αμόρ και τα Γκοστ ιν δε Μασίν και Ζενυάτα Μοντάτα των Πόλις - εε, συγγνώμη, των Πολίς? Αν όχι σπεύσε!

Όσο αφορά το κάτω οπισθόφυλλο από την ελληνική έκδοση του δίσκου των Iron Maiden "Somewhere In Time", τα λόγια είναι περιττά! Δείτε την εικόνα που ακολουθεί...

Τότε ή τώρα λοιπόν? Πραγματικά δεν μπορώ να απαντήσω. Όπως φάνηκε από το κείμενο κάποια πράγματα ήταν καλύτερα τότε, κάποια καλύτερα τώρα. Από τη μία το ίντερνετ έχει χαρίσει ένα απεριόριστο φάσμα πληροφοριών σε όποιον είναι διατεθειμένος να τις ψάξει, ενώ η ποιότητα ορισμένων εντύπων έχει σαφέστατα ανέβει, από την άλλη όμως μου λείπουν αρκετά από τα περιοδικά της εποχής - και το γεγονός πως το να αγοράζεις απλά ένα περιοδικό τότε σήμαινε περισσότερα πράγματα απ' ότι σήμερα...

Ας πούμε ότι μένουμε στα ίδια λοιπόν, και ο καθένας βγάζει τα συμπεράσματα του.

("ντον'τ γουέστ γιόρ τάιμ όλγουεης σέρτσινγκ φορ δόουζ γουέηστεντ γήαρς")

Μουσικές Στιγμές '80s: Billie Jean & the Moonwalk

Kαιρός να πούμε δυο κουβέντες για τον Michael Jackson, τον άνθρωπο που έκανε τα eighties δικά του από κάθε άποψη. Το "Thriller" παραμένει εξάλλου το πρώτο σε πωλήσεις άλμπουμ όλων των εποχών, και το θεωρώ μάλλον απίθανο να ξεπεραστεί η πρωτιά του στο μέλλον. Το κάτω βίντεο, με τον Michael να ερμηνεύει μπροστά στο κοινό το κλασικό "Billie Jean", είναι και η πρώτη φορά που είδε ο κόσμος το περίφημο "moonwalk", την απίθανη αυτή χορευτική κίνηση που o Μ.J. "γλιστράει προς τα πίσω". Στιγμές που χάραξαν μια εποχή.

Η Ζωή ενός Παιδιού στα Eighties!

Ήταν ωραία να'ναι κανείς παιδί την εποχή εκείνη. Καταρχάς δεν είχε ξεσπάσει ακόμα η μανία που θα κυριαρχούσε τη δεκαετία του '90 με τα φροντιστήρια και οι μαθητές (ειδικά στις μεγαλύτερες ηλικίες) είχαν σε γενικές γραμμές περισσότερο ελεύθερο χρόνο στη διάθεση τους. Κατά δεύτερο λόγο δεν παρατηρούσες το δυσάρεστο φαινόμενο κάθε παιδί ηλικίας 10 και άνω (και ορισμένες φορές, και μικρότερα...), να έχει το δικό του κινητό τηλέφωνο και να είναι κολλημένο μονίμως πάνω από μια οθόνη - είτε μιλάμε για την οθόνη του κινητού, είτε για εκείνη του υπολογιστή σπίτι...

Για τα κινούμενα σχέδια και τα περιοδικά της εποχής τα είπα. Πέραν αυτών όμως, έχω την αίσθηση πως τα παιδιά τότε έπαιζαν περισσότερο εκτός σπιτιού. Μπορεί να κάνω λάθος, αλλά πραγματικά θυμάμαι μια εποχή που όλες οι πυλωτές των πολυκατοικιών στα μέρη που μένω ξεχείλιζαν από ξέφρενες παιδικές φωνές - μία εκ των οποίων ήταν και η δική μου. Παιχνίδια όπως κρυφτό και κυνηγητό έδιναν και έπαιρναν, γυρνούσαμε στις γειτονιές με ποδήλατα, παίζαμε μπάλα, τρέχαμε εδώ κι εκεί, εξερευνούσαμε αριστερά και δεξιά... Σε τι ποσοστό συμβαίνει το ίδιο σήμερα?...

Τα χαρτάκια Panini και ο μεγάλος τους αντίζηλος, τα Carousel, υπήρξαν μία από τις μανίες της εποχής! Άλμπουμ για πολλά διαφορετικά γούστα, από Στρουμφάκια και Thundercats σε Ποδοσφαιρικά άλμπουμ και σε άλμπουμ σχετικά με τις σαπουνόπερες της εποχής ("Τόλμη και Γοητεία"), το ρεπερτόριο είχε απ' όλα! Λίγα χρόνια μετά, στις αρχές της δεκαετίας του '90, τα αγόρια θα περνάγαμε μια ωραία τρέλα με κάρτες NBA.

(πόσοι από μας είχαμε αρμόνιο CASIO??)

Τα επιτραπέζια υπήρξαν κανόνας τότε, όχι εξαίρεση. Monopoly, Hotel, Γκρινιάρης, Guess Who, Hero Quest, Μυστήρια στο Πεκίνο, και πολλά ακόμα που τώρα μου διαφεύγουν (έχω κάνει και σχετική ανάρτηση για επιτραπέζια στο blog). Οι ρόλοι των φύλων κατα τ' άλλα σαφώς διαχωρισμένοι. Τα κορίτσια είχαν την Bibibo, τα αγόρια είχαν τους Τερατομάχους και τις φιγούρες του He-Man. Ήμουν περήφανος για ένα αυτοκινητάκι ΚΙΤΤ στην συλλογή μου τότε! Πολλά αγόρια είχαμε αυτοκινητάκια τότε. Tα Playmobil και τα Lego υπήρξαν διαχρονική αξία, τότε και τώρα ενώ παίζαμε συχνά και με πλαστελίνη, κατασκευάζοντας πολλά και διάφορα καλούδια. Επίσης, αν και ξεφεύγουμε λίγο από το πλαίσιο της δεκαετίας και εισχωρούμε στα nineties, δε μπορώ να μην αναφέρω παιχνίδια όπως τις Μπουγελόφατσες, με τις οποίες είχαμε τρελαθεί κυριολεκτικά μικροί!

Θυμάστε επίσης τα τσιγάρα-τσίχλες? Πραγματικά κρίμα που τα κατάργησαν, πραγματικά υπήρξαν από τις μεγαλύτερες απολαύσεις της εποχής! (και, όχι κύριοι των επιχειρήσεων και της πολιτικής ορθότητας, δεν ωθούσαν απαραίτητα στο κάπνισμα κάποιο παιδί! Σας το επιβεβαιώνει αυτό το κουνέλι που γράφει στο blog και αντιπαθεί το κάπνισμα).

Άλλη ομορφιά της εποχής τα viewmaster! Σήμερα που κάθε παιδί μπορεί να έχει τα πάντα με ένα κλικ μπροστά από μια οθόνη δε μπορώ να φανταστώ τι χρησιμότητα θα είχαν οι πανέμορφες, κινηματογραφικές και στατικές αυτές εικόνες, που μπορούσες να πάρεις παντού μαζί σου...

Ήταν ωραία εποχή να είναι κανείς παιδί πραγματικά. Ωστόσο θα αποφύγω και εδώ να κάνω το αναμενόμενο: να ρίξω έναν ακόμα πόντο για τα eighties δηλαδή. Ας πούμε ότι δεν είμαι παιδί τώρα για να κρίνω πως περνάνε τα παιδιά σήμερα - μπορεί και αυτά μετά από 20 χρόνια να αναπολούν τα τωρινά χρόνια, τα μετά το 2000, και να τα θεωρούν τα καλύτερα.

Για μας που διαβάζουμε αυτό το κείμενο πάντως η απάντηση στο πότε ήταν καλύτερα είναι εύλογη.... Αυτό είναι και το μόνο που έχει σημασία τελικά. Πιστεύω οι τωρινοί γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να πάρουν πολλά μαθήματα από την εποχή εκείνη, και πως περνούσαν τα παιδιά τότε. Και να μιλήσουν στα παιδιά γι'αυτό. Να τα κάνουν να αγαπήσουν τα πιο απλά πράγματα, καθώς και την παρέα των άλλων παιδιών. Τα καλύτερα παιχνίδια είναι πάντα τα ομαδικά παιχνίδια, ακόμα και εκείνα που εμπεριέχουν έναν βαθμό ρίσκου. Να μη φοβηθούν τα βλαστάρια τους να σκαρφαλώσουν έναν φράκτη ή ένα δέντρο, να τρέξουν, να χτυπήσουν. Πόσες και πόσες φορές μικροί γυρνούσαμε σπίτι με ματωμένα τα γόνατα? Ε λοιπόν, επιβιώσαμε.

Με λίγα λόγια, χρειάζεται να γεμίσουν ξανά οι πυλωτές από παιδικές φωνές.

(μπράβο στον φίλο που ανέβασε αυτή τη φωτογραφία με τις μπουγελόφατσες! δυστυχώς έχω χάσει τη δική μου συλλογή, όσοι τις πρόλαβαν γνωρίζουν τι τρέλα υπήρξε μ'αυτές!)

Μουσικές Στιγμές '80s: Hazy Shade of Winter

Μέσα σ' όλα η δεκαετία του '80 ανέδειξε και ουκ ολίγα all-girl groups. Ένα από τα πλέον πετυχημένα υπήρξαν οι Bangles, οι οποίες πέρα από πολύ ωραία ποπ-ροκ τραγούδια χάρισαν και ουκ ολίγες νυχτερινές φαντασιώσεις στον αντρικό νεαρόκοσμο της εποχής... Το Hazy Shade of Winter είναι φυσικά η πασίγνωστη και απόλυτα πετυχημένη διασκευή τους στο ομότιτλο κομμάτι των Simon & Garfunkel. Σε ένα αφιέρωμα με θέμα του τον χρόνο, πόσο ταιριάζουν οι στίχοι "Time, Time, see what's become of me...."

Τομέας VIII - Μουσική

Επιμένετε λοιπόν! Επιμένετε να αναφερθώ ξεχωριστά στην μουσική της εποχής, σα να μην έφταναν όλα αυτά τα "μουσικά διαλείμματα" που έχουμε κάνει ως τώρα! Λες και δεν επαρκούν για να καταλάβει κανείς για τι δεκαετία μιλάμε.

Θα προσπαθήσω να είμαι περιεκτικός. Η μουσική της δεκαετίας του '80 από μόνη της θα χρειαζόταν όχι ξεχωριστή ανάρτηση, αλλά ξεχωριστό blog! Τα βίντεο που έχω παραθέσει ως τώρα πιστεύω επαρκούν, αλλά για χάρη της πληρότητας ας πω δυο σχόλια παραπάνω. Καταρχάς δεν τίθεται θέμα για το αν βγαίνει καλή μουσική σήμερα, ασφαλώς και βγαίνει, όσο υπάρχουν άνθρωποι και θέληση για πειραματισμό, έκφραση και δημιουργικότητα η μουσική θα δίνει πάντα κάτι νέο.

(Eddie Van Halen, και το παίξιμο της ηλεκτρικής κιθάρας ποτέ δε θα ήταν το ίδιο μετά από τις καινοτομίες που εισήγαγε)

Αλλά αυτό το πανδαιμόνιο μουσικών στα 80s ήταν το κάτι άλλο. Κάποιος θα τόνιζε εδώ πως σε σύγκριση με τις δεκαετίες που είχαν προηγηθεί ('50, '60, και '70), τα 80s γνώρισαν μια γενικότερη "παρακμή". Είναι γεγονός πως ορισμένες μουσικές οι οποίες μας είχαν δώσει αριστουργήματα στο παρελθόν είχαν μια οπισθοχώρηση κατά την δεκαετία του '80. Για παράδειγμα το progressive και το κλασικό rock, η soul και η jazz είχαν δει και καλύτερες μέρες. Παράλληλα η καθολική επικράτηση του συνθεσάιζερ σαν μουσικό όργανο είχε ως αποτέλεσμα πολλοί μουσικοί και συγκροτήματα να το χρησιμοποιούν αλόγιστα, μειώνοντας σε σημαντικό ποσοστό την μουσική αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών του συγκροτήματος, όπως γινόταν παλιότερα. Πολλοί ντράμερ αντικαταστάθηκαν από drum machines και ουκ ολίγα συγκροτήματα κατέφυγαν στην φαινομενική διευκόλυνση των ηλεκτρονικών ήχων, χωρίς ωστόσο να κατέχουν εκείνα τα στοιχεία της μουσικής ιδιοφυΐας που χαρακτήριζε του πρωτοπόρους της ηλεκτρονικής μουσικής της δεκαετίας του '70.

Το αποτέλεσμα ήταν να βγει πολύ κακή μουσική την εποχή εκείνη.

Ωστόσο αυτό δεν ήταν παρά μια πλευρά μόνο της δεκαετίας του '80, μία από πολλές. Ας μιλήσουμε για την ποπ της εποχής και ας συγκρίνουμε ένα σύγχρονο mainstream club και τα άχρωμα μπιτάκια του με την χορευτική μουσική των eighties. Εκείνη στις ντισκοτέκ. Ναι, ήταν ποπ, ήταν μουσική "τσιχλόφουσκα" όπως θα έλεγε κάποιος, εύπεπτη και προορισμένη για μαζική κατανάλωση, αλλά ποτέ άλλοτε δεν είχαν τόσο ωραία γεύση οι τσιχλόφουσκες όσο τότε! (Αφήστε που αν πάρουμε την ιστορία της ίδιας της ροκ (και όχι μόνο) μουσικής και δούμε ποιά η σχέση της με την λεγόμενη "ποπ" θα αναθεωρήσουμε και περί ποπ, αλλά αυτό είναι θέμα για μια άλλη ανάρτηση).

(Depeche Mode: ήξεραν όσο λίγοι πως να χειρίζονται την νέα τεχνολογία και τα synthesizers, και πάνω απ'όλα, πως να γράφουν πραγματικά όμορφα τραγούδια)

Μπορούμε να αναφερθούμε λίγο παραπάνω στην ελληνική ποπ. Ας συγκρίνουμε με σύγχρονα τραγούδια και ερμηνευτές (δε λέω "καλλιτέχνες", έλεος, αποκαλείται το κάθε μηδενικό "καλλιτέχνης"). Μουσικά δε στέκει καμία σύγκριση ανάμεσα στο πιασάρικο ελληνικό ποπ/ροκ των eighties και στο λαικό/μπουζουκο/σκυλοκαψούρικο τωρινό ποπ. Στιχουργικά έχουμε τη μέρα με τη νύχτα. Όχι πως οι στίχοι της ποπ της εποχής ήταν καμιά υψηλή ποίηση. Δεν υπήρχε όμως αυτή η ατελείωτη μουρμούρα/μιζέρια/κλάψα/καψουροκατάσταση που ακούς παντού σήμερα αριστερά και δεξιά σου και σου ρχεται να ξεράσεις. Και φυσικά οι ίδιοι οι τραγουδιστές τότε είχαν μια εντελώς διαφορετική εικόνα σε σχέση με εκείνη του ψωνισμένου "celebrity" που πλασάρουν τα σύγχρονα μεγάλα ονόματα της κακιάς ώρας και αναπαράγει αδιάκοπα ο trash τύπος και η τηλεόραση.

Πάμε σε μερικά παραδείγματα, τα οποία έχω παραθέσει μέσα στους τίτλους των τραγουδιών, σε links. Δεν έχετε παρά να κάνετε κλικ για να μεταφερθείτε σε μια άλλη πραγματικότητα...

Έξω από τη ντισκοτέκ, την Παλιά Ντισκοτέκ παρκάρει μια Θωρακισμένη Μερσεντές. Εντός, Τα Κορίτσια Ξενυχτάνε μ' Ένα Μυστικό και λες είναι σα να μπαίνει η Άνοιξη.

Λίγο πιο πέρα, κάθεται μονάχος του ένας Νοσταλγός του Ροκ 'εν Ρολ. Θυμάται μια κοπέλα, την Φανή. Πόσο θα ήθελε να βρισκόταν τώρα αλλού, σε κείνη την παραλία, τότε που την είχε κοιτάξει στα μάτια και της είχε κάνει εκείνη την Ερωτική Εξομολόγηση! Εκείνη δεν είπε τίποτα, παρά δύο μόνο λέξεις. Φίλα με. Απόψε Λέω Να Μη Κοιμηθούμε, της είπε εκείνος, κοιτάζοντας την ζωηρά, μ'ένα χαζό χαμόγελο χαραγμένο στο στόμα. Πιασμένοι χέρι χέρι είχαν βγάλει τη νύχτα όλη, στην ακρογιαλιά, εκείνο το Καλοκαιράκι.

Τώρα μονάχος του παρατηρεί τον κόσμο να χορεύει. Έπρεπε να βρίσκεται αλλού τώρα, μαζί της, σ' εκείνα τα μπαράκια που τόσο τους άρεσε να συχνάζουν, όχι εδώ. Είπες Πως μ' Αγαπάς, σκέφτηκε, αλλά ήταν μια κουβέντα που σκόρπισε σαν φύλλα στον άνεμο.

Μόλις τότε πρόσεξε την κοπέλα δίπλα του, με το βαθύ βλέμμα και το αμήχανο χαμόγελο στα χείλη. Τ' όνομα της Σερενάτα. Είχε και κείνη μια αντίστοιχη πονεμένη ιστορία πίσω της, είχε έρθει με την φίλη της την Μαίρη (η οποία δεν ήταν τίποτα το special, το καταπληκτικό) για να διασκεδάσει, να ξεχάσει, αλλά για κάποιον λόγο δε κατάφερνε ούτε το ένα ούτε το άλλο. Η Μαίρη την είχε αφήσει μόνη και η Σερενάτα απέμενε να παρατηρεί τον κόσμο γύρω της να γλεντάει και να ξεσαλώνει, ενώ η ίδια ένιωθε εντελώς εκτός κλίματος. Που Βαδίζουμε, σκεφτόταν. Ο νους και κείνης σε Θάλασσες και ακρογιαλιές.

Λέω να δώσω καλό τέλος στην ιστορία. Μ' αυτά και μ'αυτά λοιπόν ο φίλος και η φίλη μας γνωρίστηκαν. Ξέρετε, κλεφτές ματιές, διακριτικά χαμόγελα, ανταλλαγή τηλεφώνων, η πρώτη έξοδος... μέχρι να καταλήξουν όλα σε σωστό Τσικαμπούμ! Και η κατάληξη δεν ήταν άλλη παρά ξέφρενο Ροκ 'εν Ρολ στο Κρεββάτι....

Αυτά ήταν τα eighties παιδιά! Και αν έδωσα μια δόση από Άρλεκιν στην πάνω αφήγηση, τυχαίο δεν είναι! Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει μετά απ' αυτά είναι: Γιατί τόση μιζέρια, τόση υποκρισία, τόση γελοία γυφτογκλαμουριά σήμερα?? Να δεις που τελικά οι τυπάδες των 80s Θα Μας Λέγανε Μαλάκες (αν μας έβλεπαν).

Μουσικές Στιγμές '80s: Γιουσουρούμ

O Νικόλας Άσιμος υπήρξε ο σκοτεινός αντίλογος, η ένοχη συνείδηση, η "καμπούρα στην πλάτη" των αισιόδοξων και επιπόλαιων eighties. Ένας ποιητής και τραγουδοποιός ξεχωριστός από οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μουσικού, μας άφησε όταν θεώρησε πως ο κόσμος αυτός δεν τον χωράει πια. Ο Άσιμος ήταν πέρα από την εποχή του, από όλες τις απόψεις. Τι θα έλεγε άραγε για τον κόσμο και την κοινωνία μας σήμερα?

Eε, Κούνελε, και οι Άλλες Μουσικές???

Επιμένετε κι άλλο! Αλήθεια, θέλετε να επεκταθώ κι άλλο για την μουσική και να κάνω συγκρίσεις?? Δεν αρκούν όλα όσα έχουμε πει ως τώρα?!

(Prince & The Revolution, και η pop/funk των eighties γνώρισε ορισμένες από τις ποιοτικότερες της στιγμές)

Πολύ συνοπτικά. Η δεκαετία του '80 ήταν χρυσή για την ελληνική εναλλακτική, ροκ, πανκ και new wave σκηνή - Σε διεθνές επίπεδο η ποπ της εποχής υπήρξε μίλια φωτός μπροστά από την τωρινή, ενώ η synthpop μουσική σκηνή είναι ταυτισμένη με τα '80s - Τότε είχαμε την ανάδειξη της alternative rock σκηνής από τα στρώματα του underground και την ύστερη φάση του post punk, με συγκροτήματα όπως REM, Sonic Youth, Pixies, Talking Heads, The Cure, The Smiths, Echo & The Bunnymen, New Order, New Model Army, κλπ - Τότε ξεπήδησαν τα σκιερά παιδιά των Joy Division, της Siouxsie και των Bauhaus, κοινώς, οι πρώτοι goths - Η αμερικάνικη punk σκηνή με ονόματα όπως Bad Religion και Dead Kennedys γνώριζε μεγάλες δόξες - Για τους ατελείωτους πειραματισμούς της ανερχόμενης industrial μουσικής δεν μίλησα, το αναφέρω τώρα λοιπόν. Cabaret Voltaire, Einsturzende Neubauten, Skinny Puppy, Ministry, μια ενδεικτική γεύση.

Τότε ξεπήδησε και η περισσότερο φολκλορική new age μουσική, χαρίζοντας μας ατελείωτα και ανεξερεύνητα μουσικά ηχοτρόπια, ενώ η world/ethnic μουσική γνώρισε σημαντική άνθηση γενικώς - Ο ηλεκτρονικός ήχος μας έδωσε αρκετές πατάτες αλλά είχε και μεγάλες στιγμές, για παράδειγμα η εμφάνιση της EBM μουσικής, ενώ στα '80s αναδείχτηκε για πρώτη φορά το χιπ χοπ και η ραπ - Και φυσικά, τότε είδαμε την απογείωση του heavy metal και των βασικών του παρακλαδιών (thrash, epic, power, progressive, death), το οποίο κατά τη δεκαετία του '80 παρέδωσε τα σημαντικότερα και διαχρονικότερα του αριστουργήματα.

("Madonna, πόρνη ή αληθινό ταλέντο", του ερώτημα του "Ποπ και Ροκ", εν έτει 1985 - ερώτημα που φυσικά σήμερα δεν έχει κανένα απολύτως νόημα, τότε όμως πραγματικά απασχολούσε τον κόσμο, ο οποίος δεν είχε ποτέ ξανά συνδυάσει σε τέτοιο βαθμό την ποπ μουσική με την σεξουαλική πρόκληση και το αντίστοιχο image)

(οι Venom και οι Slayer, σε χαρακτηριστική μεταλ πόζα της εποχής - και γεννηθείτω thrash)

Θέλετε να μιλήσω για τη γέννηση του MTV το έτος 1981, και για το γεγονός πως ήταν πολύ διαφορετικό κανάλι τότε? Για την εκτόξευση του videoclip σαν δημιουργικό έργο και για την ένταξη του υπερθεάματος στη μουσική? (είτε μιλάμε για videos, είτε για live συναυλίες). Και μια που μιλάμε για videoclips, δε θα ξαναδεί ο κόσμος μορφές όπως ο Michael Jackson, ο οποίος κατά τη δεκαετία του '80 κατόρθωσε το ακατόρθωτο, να αγγίξει (ή και να ξεπεράσει ακόμα) σε δημοτικότητα και σε ποσοστά υστερίας του κόσμου αστέρια όπως οι Beatles και ο Elvis.

Παρά τις ατέλειες της εποχής, η δεκαετία του '80 μουσικά άφησε τεράστια κληρονομιά, επομένως δε μπορούμε παρά να της δώσουμε άλλον έναν πόντο - πόντο τον οποίο θα έπαιρνε ούτως ή άλλως μόνο και μόνο για την ελληνική ποπ/ροκ της εποχής σε σχέση με τη σημερινή.

Eighties - Σήμερα: 10-7

Μουσικές Στιγμές '80s: Am I Evil

Το hard rock των '70s είχε παλιώσει. Το progressive rock μας είχε δώσει τα καλύτερα του φρούτα. To punk ήταν δυναμικό μεν, αλλά πολύ απλοϊκό. Τι έμελλε να κάνουν λοιπόν οι νέοι εκείνοι μουσικοί που ήθελαν να παίξουν σκληρή, επιθετική μουσική μεν, η οποία να θέτει και κάποιον παράγοντα μουσικής πρόκλησης δε? Πολύ απλά, μπορούσαν να παίξουν heavy metal! Η Αγγλία είχε την τιμητική της εδώ, καθώς στις αρχές της δεκαετίας γέννησε το λεγόμενο "New Wave of British Heavy Metal", εν συντομία, NWOBHM. Πολλές και σπουδαίες οι μπάντες που αναδείχτηκαν από αυτό, και οι Diamond Head υπήρξαν μία από αυτές. Η επιρροή που άσκησαν σε συγκροτήματα μεγαθήρια όπως οι Metallica είναι αναμφισβήτητη...

Συναυλίες

Ωστόσο, για να είμαι ακριβοδίκαιος. Σε έναν και μοναδικό τομέα θα έλεγε κανείς πως είμαστε καλύτερα τώρα σε σχέση με τότε, και αυτός είναι ο τομέας των συναυλιών. Οι συναυλίες σήμερα είναι πολύ περισσότερες σε σχέση με τις μετρημένες στα δάχτυλα που είχαμε τότε, και σε πολύ καλύτερους συκαυλιακούς χώρους, σωστά? Σιγά, σιγά τα φεστιβάλ μας προσεγγίζουν την αξία των αντίστοιχων ευρωπαικών φεστιβάλ, σωστά?...

Κι όμως! Να είστε σίγουροι πως όσοι έζησαν τον συναυλιακό παλμό της δεκαετίας του '80 δεν αισθάνονται καθόλου πως μειονεκτούσαν! Από τις άφθονες εμφανίσεις εγχώριων ροκ σχημάτων σε μαγαζιά όπως το Κύτταρο, ή σε διάφορα στέκια εδώ κι εκεί στην πόλη, οι μουσικόφιλοι των eighties είχαν παρακολουθήσει ζωντανά θρυλικές μορφές της ελληνικής ροκ όπως ο Παύλος Σιδηρόπουλος, ή είχαν ζήσει στα καλύτερα τους συγκροτήματα όπως οι Μουσικές Ταξιαρχίες, οι Last Drive και τα Μωρά στα Φωτιά.

Η δεκαετία του '70 είχε ακόμα κλειστά τα σύνορα της στο ξένο τραγούδι, με τον ερχομό των '80s όμως τα πάντα άλλαξαν! Η πρώτη μεγάλη συναυλία ήταν εκείνη των Police στο γήπεδο του Σπόρτινγκ στις αρχές της δεκαετίας. Κι αυτό ήταν μόνο η αρχή. Θα ακολουθούσαν τεράστια ονόματα από πλήθος μουσικών χώρων όπως Ian Gillan, Joan Baez, Ray Charles, Dizzie Gillespie, Koko Taylor, Duke Ellington, Ella Fitzgerald, Shirley Bassey, ο Rory Gallagher, οι Birthday Party, Fall και New Order, οι U.F.O, οι Uriah Heep, o Eric Clapton, οι Dire Straits, o Nick Cave, o Mike Oldfield, οι Roxy Music, o Β.Β. King, οι Talking Heads, οι Bauhaus......... ουφ, και είμαστε ακόμα στο πρώτο μισό της δεκαετίας!

Τον Ιούλιο του '85 διεξήχθη (με την υποστήριξη του... Υπουργείου Πολιτισμού της Μελίνας Μερκούρη!) το πρώτο μεγάλο Φεστιβάλ, το περίφημο Rock In Athens, με ονόματα όπως τους Clash, τους Cure, την (πολύ δημοφιλή τότε) Nina Hagen, τους Telephone, τους Depeche Mode και τους Stranglers. Πόσο θα ήθελα να είχα δώσει το παρόν!

Τα επόμενα χρόνια η χώρα θα καλωσόριζε ονόματα όπως τους Iron Maiden στα καλύτερα τους, τους Pink Floyd χωρίς τον Waters αλλά με την υπόλοιπη σύνθεση, τον Stevie Wonder, τους Roxette, τους The Damned, τον Chuck Berry, τον Iggy Pop, τον Bruce Springsteen, τον Sting, ενώ το goth κοινό θα είχε την τιμητική του με ονόματα όπως Mission, Siouxsie & the Banshees και Christian Death. Ο κόσμος τότε είχε δει επίσης Ramones, Pixies, Candlemass, Steppenwolf, Black Sabbath με Tony Martin, Chris Isaak, Bonnie Tyler, Joan Jett, Alice Cooper... ουπς, μπήκα στα '90s!

Αλλά πιστεύω το πιάσατε το νόημα. Σύμφωνοι, γίνονται σπουδαίες συναυλίες και σήμερα, περισσότερες αριθμητικά και ίσως και ελαφρώς καλύτερες σε θέμα διοργάνωσης (αν και στο θέμα των τιμών πολύ αμφιβάλλω!), αλλά άλλη μαγεία έχει να βλέπεις ορισμένα από τα ιερά αυτά μουσικά τέρατα μια εποχή όπως η δεκαετία του '80, όταν και βρίσκονταν στο απόγειο της δημοτικότητας τους, και άλλη να τους βλέπεις πολλά, πολλά χρόνια μετά.

Σημειώσατε Χ λοιπόν στο θέμα των συναυλιών.

Μουσικές Στιγμές '80s: Lucretia My Reflection

Η δεκαετία του '80 δεν ήταν μόνο χρώμα και φως - μερικές φορές η νύχτα των καιρών άφησε εντονότερο το αποτύπωμα της, σαν σκιές νυχτερίδων που διακρίνονται να χορεύουν κάτω απ' τα φώτα του δρόμου . Ήταν η δεκαετία των παιδιών που διαδέχτηκαν την punk, ντύθηκαν στα μαύρα και αγάπησαν το σκοτάδι. Η δεκαετία του gothic. Και εκεί που το gothic συνάντησε το rock, οι Sisters of Mercy άφησαν τη δική τους ιστορία...

Τομέας IX - Sports

Το αθλητικό γεγονός-ορόσημο της δεκαετίας του '80, και για μένα μια ημερομηνία καμπή (μια που δε μπορώ να διανοηθώ πως υπάρχουν άνθρωποι γεννημένοι μετά από εκείνην την ημερομηνία!) είναι αναμφισβήτητα το Ευρωμπάσκετ του '87. Η πρώτη μεγάλη, και εντελώς απροσδόκητη για τα δεδομένα της εποχής, επιτυχία της εθνικής ομάδας, και η στιγμή εκείνη που εκτόξευσε το άθλημα του μπάσκετ στη χώρα μας, καθιστώντας το (για μεγάλο χρονικό διάστημα τουλάχιστον) το "αγαπημένο των Ελλήνων". Ο Νίκος Γκάλης υπήρξε ίνδαλμα μιας γενιάς ολόκληρης, οι Γιαννάκης, Φασούλας, Χριστοδούλου και Καμπούρης ήρωες, η επιτυχία της εθνικής είχε γίνει τραγούδια, ανέκδοτα, βιβλία, άλμπουμ με αυτοκόλλητα (ναι, είχα και γω!), πρωτοσέλιδο σε εφημερίδες και περιοδικά, οι μπασκέτες και τα γήπεδα του μπάσκετ άρχισαν να πληθαίνουν σε τεράστιο βαθμό μετά το '87, και γενικά, το μόνο γεγονός που μπορεί να το ισοσταθμίσει σε απήχηση υπήρξε η επιτυχία της Εθνικής ποδοσφαίρου το 2004.

Η Εθνική Μπάσκετ έμελε να δει ακόμα μεγαλύτερες επιτυχίες, κυρίως την τελευταία δεκαετία, ωστόσο εκείνη του '87 υπήρξε αναμφίβολα η μεγαλύτερη σε βαθμό πολιτισμικής επιρροής. Και το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός από αυτή την άποψη, ξεπερνώντας ακόμα και τις επιτυχίες των Ελλήνων αθλητών στους Ολυμπιακούς αγώνες τα επόμενα χρόνια.

Μια που ανέφερα τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η δεκαετία του '80 μας χάρισε τρεις, στη Μόσχα, το Λος Άντζελες και τη Σεούλ. Είχαν όλοι τις στιγμές τους, με τους δύο πρώτους να έχουν μείνει στην μνήμη και ως οι αγώνες των διαδοχικών μποϋκοτάζ, μια που σε κείνους της Μόσχας απείχε πλήθος "φιλοδυτικών" χωρών (συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ), ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο της ΕΣΣΔ με το Αφγανιστάν, ενώ στους αγώνες του Λος Άντζελες έγινε το ίδιο μποϋκοτάζ, αλλά από την αντίστροφη πλευρά, μια που απείχαν οι περισσότερες σοσιαλιστικές χώρες. Ωραίες εποχές. :P

Εκείνοι του Λος Άντζελες ήταν και οι Ολυμπιακοί Αγώνες που έμπασαν θριαμβευτικά στο προσκήνιο των "ευγενών ολυμπιακών ιδανικών" και τους σπόνσορες, τις διαφημιστικές εταιρίες, την κόκα κόλα, τις αναμεταδόσεις που ξεκινάνε πάντα σε ώρες υψηλής τηλεθέασης ώστε να προβάλλονται παράλληλα από την τηλεόραση, και όλα εκείνα που σήμερα πια θεωρούμε δεδομένα. Ήταν τότε που ένας αθλητής του βεληνεκούς ενός Carl Lewis μετετράπη σε σούπερσταρ, σε ήρωα της οθόνης και των διαφημίσεων, δείχνοντας τον "σωστό δρόμο" για τους αθλητές του μέλλοντος, και κατεδαφίζοντας μια για πάντα τα ιδανικά του εμπνευστή και δημιουργού των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, του Pier de Coubertin, ο οποίος επιθυμούσε Ολυμπιακούς Αγώνες στους οποίους θα συμμετείχαν αποκλειστικά ερασιτέχνες αθλητές.

Ουσιαστικά η σύγχρονη εποχή των τηλεοπτικών σπορ ξεκίνησε τότε, το 1984.

Η αλήθεια είναι πως τα eighties ανέδειξαν σπουδαίους αθλητές, που σχεδόν δικαιολογούν όλη εκείνη την μετατροπή σε superstars, ισάξιοι ενός Hollywood. Αν σκεφτούμε πως κάτι αντίστοιχο έγινε και με τη μουσική ας πούμε (και τα videoclips πολλών αστέρων της εποχής, βλέπε Michael Jackson), θα μπορούσαμε να πούμε πως η δεκαετία του '80 ήταν η κατεξοχήν δεκαετία του υπερθεάματος, το οποίο εξαπλώνεται πλέον πέρα από τον κινηματογράφο, σε μουσική και αθλητικές αρένες, και το οποίο εξαργυρώνεται σε τεράστια χρηματικά ποσά.

Πουθενά αλλού δε φαίνεται η εκτόξευση ενός αθλήματος στα μάτια του κοινού και η μετατροπή των αθλητών σε superstars, απ' ότι στην εκρηκτική επιτυχία του αμερικάνικου μπάσκετ, aka NBA. Στις αρχές των '80s το NBA πάσχιζε ακόμα να ξεφύγει από την παρολίγον χρεωκοπία της περασμένης δεκαετίας. Στα τέλη των 80s είχε γίνει συνώνυμο του showtime σε όλο τον πλανήτη, και η παγκόσμια δημοτικότητα του είχε ξεπεράσει τα όρια κάθε άλλου αθλήματος - κάτι που θα συνέχιζε καθ' όλη τη δεκαετία του '90.

Η σαρωτική αυτή επιτυχία δεν υπήρξε μόνο μια "έξυπνη" επιχειρηματική κίνηση, αλλά οφείλεται και σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες μορφές που ανέδειξε το παγκόσμιο μπάσκετ, που έκαναν τότε την εμφάνιση τους. Η κλασικότερη κόντρα στα χρονικά του αθλήματος δεν είναι άλλη από εκείνη του Magic Johnson και των Los Angeles Lakers, με τον Larry Bird και τους Boston Celtics. Μαύρος, εξωστρεφής και showman ο πρώτος, λευκός, εσωστρεφής και πρακτικός ο δεύτερος, οι κόντρες Lakers-Celtics στα '80s υπήρξαν εκείνες που απογείωσαν το άθλημα και παραμένουν μία από τις κλασικότερες στιγμές του παγκόσμιου ομαδικού αθλητισμού.

Στα μισά των eighties θα έκανε την εμφάνιση του και το όνομα του μεγαλύτερου ίσως αθλητή του παγκόσμιου μπάσκετ, του μεγάλου Michael Jordan. Η δεκαετία του '90 ανήκε αποκλειστικά σε αυτόν και τους Chicago Bulls. Επίσης τα αθλητικά παπούτσια προ και μετά Jordan εποχής παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον. Ξεχάστε τις αερόσολες, τα πολύχρωμα εντυπωσιακά σχήματα κλπ, τα πράγματα τότε ήταν πολύ απλούστερα! Δέκα πόντοι για τα '80s!!!! (όχι, αστειεύομαι :P)

(κάπως έτσι προσπερνούσε μια ομάδα μόνος του ο Ντιέγκο)

Κάνοντας μια βόλτα από το παγκόσμιο ποδόσφαιρο (για το ελληνικό δε θα κάνω λόγο, να με συγχωρείτε, παραήταν "πέτρινη" η εποχή εκείνη για μας!), η δεκαετία του '80 ήταν η εποχή της Αργεντινής και του Diego Maradona, η εποχή της Γαλλίας του Michael Platini, της Ολλανδίας του Van Basten, της Ιταλίας του Paolo Rossi, και της Βραζιλίας των Zico και Socrates. Η εποχή των ποδοσφαιριστών με μακριά μαλλιά και κοντά παντελόνια και των πέτρινων αναμεταδόσεων της ΕΡΤ. Και φυσικά η εποχή που μας έδωσε για πρώτη φορά άλμπουμ με χαρτάκια Panini.

Γυρνώντας στα του ελληνικού αθλητισμού, σημαντικές επιτυχίες της δεκαετίας εκείνες του Στέλιου Μυγιάκη στην ελληνορωμαϊκή πάλη το 1980, της Άννας Βερούλη και Σοφίας Σακοράφα στους πανευρωπαϊκούς αγώνες στίβου το 1982 (αμφότερες αποφάσισαν να γίνουν πολιτικοί), η δεύτερη θέση της Εθνικής μπάσκετ στο Ευρωμπάσκετ του '89, και οι επιτυχίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο (final four) της ομάδας μπάσκετ του Άρη στα χρόνια μετά το '87....

Ειδικά ο Άρης της εποχής είναι ένα φαινόμενο που θα ήθελα να σταθώ. Τα χρόνια εκείνα, μετά την επιτυχία του Ευρωμπάσκετ, ο παλμός του ελληνικού μπάσκετ χτυπούσε με αέρα θεσσαλονικώτικο. Άρης και ΠΑΟΚ ήταν οι μεγαλύτερες δυνάμεις στη χώρα, και ξέρετε κάτι, αν και Αθηναίος ο ίδιος, μου λείπει εκείνη η εποχή! Πολύ απλά ήταν ωραία εκείνη η διασπορά σε μέρη πέρα από το κέντρο, σε μια χώρα που υποφέρει από υδροκεφαλισμό. Τα μεγάλα κεφάλαια δεν είχαν κατέβει ακόμα Αθήνα βλέπετε τότε. Και σα να μην έφταναν οι επιτυχίες των Άρη και ΠΑΟΚ, η χρονιά 1987-88 υπήρξε και η μόνη στα σύγχρονα ελληνικά χρονικά που κατέκτησε το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου μια επαρχιώτικη ομάδα, η ΑΕΛ της Λάρισας!

Τελικά και στον χώρο των σπορ η δεκαετία του '80 συνδύαζε το αγνό από τη μία, με το εμπορικό από την άλλη, τα κατάλοιπα του περισσότερου ερασιτεχνικού παρελθόντος με την ανερχόμενη showbusiness.

Λίγο το NBA της εποχής, λίγο το ότι μου λείπει η εποχή που δεν είχε το μονοπώλιο μόνο η πρωτεύουσα μας, και λίγο "του Διακογιάννη η φωνή" (που λέει και το τραγούδι με το οποίο ξεκινήσαμε), με ωθούν να δώσω έναν πόντο στην δεκαετία του '80.

Eighties - Σήμερα: 11-7

Μουσικές Στιγμές '80s: Live in Montreal Jazz Fest

Πάμε σε κάτι διαφορετικό τώρα! Οι αρχές της δεκαετίας του '80 είχαν την τύχη να δουν ορισμένα από τα κορυφαία φεστιβάλ jazz των τελευταίων δεκαετιών, και ένας από τους λόγους ήταν και η συμμετοχή σ'αυτά ενός από τους μεγαλύτερους μπασίστες όλων των εποχών, του μοναδικού Jaco Pastorius. Τα eighties ανέπνεαν ακόμα έντονα στον ξέφρενο αέρα της jazz fusion, της μουσικής που έφερε πιο κοντά την κλασική τζαζ με τη ροκ, τη funk και άλλα μοντέρνα παρακλάδια της εποχής, και ο Jaco Pastorius ήταν μία από τις μορφές που συνέδεσαν το όνομα του μ'αυτήν. Ρωτήστε οποιονδήποτε μπασίστα που σέβεται τον εαυτό του, ανεξαρτήτως μουσικής κατεύθυνσης, να σας πει την γνώμη του για τον Jaco, και θα καταλάβετε...

Τελικός Απολογισμός

Αυτό ήταν λοιπόν! Κάπου εδώ τελειώνει η μεγαλύτερη ενιαία ανάρτηση που έχω γράψει, και πιθανόν να γράψω ποτέ, σε αυτό το blog! Ουφ!!! :P

Η δεκαετία του '80 επικράτησε στο ματσάκι που είπα να παίξω. Όχι με απόλυτη άνεση, για να είμαστε ειλικρινείς, αν και είχε μια διαφορά "ασφαλείας" στο τέλος. Οι αριθμοί (που δεν λένε πάντα την αλήθεια, αλλά στην περίπτωση μας πραγματικά προσπάθησα γι' αυτό!) αναδεικνύουν καλύτερη την εποχή τότε, αλλά όχι καταλυτικά, ούτε και σε όλους τους τομείς. Υπάρχουν εν ολίγοις σημαντικά πράγματα στα οποία το παρόν ξεχωρίζει θετικά σε σχέση με τότε, κάτι σημαντικό μια που δίνει μια κάποια ώθηση για το μέλλον - με τα μαθήματα που θα έχουμε πάρει από την δεκαετία του '80 ως οδηγό.

Είναι σημαντικό να μη ξεχνάμε το παρελθόν μας, ούτε να το εξιδανικεύουμε όμως. Πραγματικά ελπίζω η ανάρτηση αυτή να βοήθησε και στα δύο. Πάντως το σίγουρο είναι πως ήταν ένα ωραίο ταξίδι!

...Και οι τελευταίες Μουσικές Στιγμές από τα '80s: Mad World

Μακάρι να μπορούσα να ποστάρω δεκάδες ακόμα τραγούδια από την αστείρευτη μουσική πηγή της εποχής! Αλλά αυτό εδώ πιστεύω κλείνει ιδανικά την ανάρτηση. Οι Tears for Fears ανήκουν στο κύμα του new wave που ξεπήδησε στις αρχές των '80s στην Αγγλία, και το Mad World παραμένει ένα από τα κορυφαία τραγούδια τους - και ένα από τα ωραιότερα τραγούδια που ανέδειξαν τα πολύχρωμα, πολύπλοκα, ανήσυχα, συγχυσμένα, ζωηρά, επιπόλαια, εξεζητημένα, φευγάτα, αφελή, ανάλαφρα μα πάνω απ' όλα αθώα και όμορφα eighties!!!

Ήταν τότε ένας τρελός κόσμος, είναι και τώρα το ίδιο...

Τότε και Τώρα: Μια Σύγκριση με την Δεκαετία του '80... Μέρος Πρώτο

2011-12-22T14:13:00.000-08:00

Φίλε αναγνώστη, καλώς όρισες στο μέρος μου! Άραξε λίγο, πιάσε μια θέση, βολέψου, και πρόσεξε μη χτυπήσεις το κεφάλι σου στην οροφή - θυμίζω πως βρισκόμαστε σ' ένα λαγούμι, από κείνα που μας αρέσει να τρυπώνουμε εμείς τα κουνέλια. Αν θες σέρβιρε τον εαυτό σου κανένα ποτάκι. Έχω άφθονο καροτόζουμο, κοκτέιλ καροτοχυμού και, για πιο χειμωνιάτικες κασταστάσεις και ποικιλία, ζεστό καρότο. Μην απορείς με το λιγοστό φως - φτιάχνει ατμόσφαιρα, δε μπορείς να πεις.

Αν σήμερα η φωλιά σου φαίνεται πάρα πολύ μεγάλη και μακρόστενη, ατελείωτη, σα να χάνεται στο βάθος πέρα, μην προβληματίζεσαι. Θα κάνουμε ένα μικρό ταξιδάκι στον χρόνο, το λαγούμι θα μας πάει δυο τρεις δεκαετίες πίσω, σε μέρη που ξέρω πως σου φαίνονται ιδιαίτερα οικεία.

Θα κάνουμε μια αναμνηστική, συγκριτική αναδρομή στην δεκαετία του '80!

Μια δεκαετία που για πολλούς από εμάς κατέχει έντονο συναισθηματικό βάρος. Βλέπεις, μιλάμε για την εποχή των παιδικών μας χρόνων! Άλλοι γεννηθήκαμε τότε, άλλοι πάλι περάσαμε την παιδική μας ηλικία στα χρόνια εκείνα, είτε μιλάμε για τις αρχές τις δεκαετίας, είτε για το τέλος της και το ξεκίνημα της επόμενης. Λίγο πολύ όμως το πνεύμα της εποχής τότε μας άγγιξε όλους, την φέρουμε ουσιαστικά μέσα μας. Ακόμα και εκείνοι που δεν πρόλαβαν, σίγουρα έχουν ακούσει πολλά για τα περίφημα eighties, τα οποία συνεχίζουν να ζουν μες' το παρόν μέσω της μουσικής ή των ταινιών τους.

(έτοιμοι για ένα ταξιδάκι στον χρόνο? Εμπρός, επιβιβαστείτε στην χρονομηχανή!)

Η σημερινή ανάρτηση δε στοχεύει μόνο στην απαρίθμηση ορισμένων χαρακτηριστικών των '80s, ούτε επιδιώκει να μετατραπεί σε μια καθαρόαιμη νοσταλγική αφήγηση. Όπως λέω και στον τίτλο, λίγο πολύ θα προσπαθήσω να κάνω μια σύγκριση ορισμένων χαρακτηριστικών της εποχής τότε, με τα σημερινά αντίστοιχα δεδομένα. Και, για να το κάνω πιο διασκεδαστικό, η σύγκριση θα γίνει σε στυλ παιχνιδιού. Σαν μια μονομαχία μέχρι τελικής πτώσεως ανάμεσα σε δύο αντιπάλους: Τα Eighties από τη μία πλευρά, το Σήμερα από την άλλη! Ποια εποχή υπήρξε η καλύτερη? Θα το πάω επαγωγικά, από το μερικό στο γενικό, παίρνοντας ξεχωριστούς τομείς (τη μουσική, την πολιτική, τη μόδα κλπ) και κάνοντας τις αντίστοιχες συγκρίσεις ανάμεσα στη μία εποχή και την άλλη. Στο τέλος θα κάνω ένα άθροισμα, ποια εποχή επικράτησε σε περισσότερους τομείς, και αυτή θα είναι η "νικήτρια"!

Ωπ, ξέρω τι σκέφτεσαι! Ναι, εσύ που διαβάσεις αυτή τη στιγμή! "Ε, τι να συγκριθεί το σήμερα, όπου όλα πάνε από το κακό στο χειρότερο, με τη λαμπρή εποχή του '80?". Ίσως και να είναι έτσι βέβαια. Αν με ρώταγε κανείς τώρα να απαντήσω αυθόρμητα, ποια εποχή υπήρξε η καλύτερη, θα απαντούσα η δεκαετία του '80. Και ξεκινώντας από την αυθόρμητη εκείνη απάντηση μου, θα κοιτούσα μετά να την υπερασπιστώ με επιχειρήματα... Από το γενικό στο μερικό με άλλα λόγια.

Τώρα όμως θα κάνω το αντίστροφο και δεν ξέρω που θα καταλήξει. Θα τα πάρω ένα ένα. Όπως είπα, δεν είναι παρά ένα παιχνίδι! Σε τελική ανάλυση, θα λεγε κανείς πως τότε ήταν "καλύτερα" απλά γιατί είχαμε την άνεση μας, δεν είχαμε έγνοιες, το μόνο που μας ένοιαζε ήταν το σχολείο, τα παιχνίδια και οι φίλοι. Με τη λογική αυτή η καλύτερη εποχή είναι πάντα εκείνη της παιδικής μας ηλικίας. Κάτι που αφορά όλες τις εποχές και όλους τους χρόνους. Έτσι όμως δε βγάζουμε άκρη. Γι' αυτό ας βάλουμε τους πολλούς συναισθηματισμούς στην άκρη για την ώρα. Για την ώρα, επαναλαμβάνω... Αργά ή γρήγορα θα μας πιάσουν, το ξέρω!

ΠΡΟΣΟΧΗ: Το κείμενο λόγω της έκτασης του διαβάζεται καλύτερα σε δόσεις! Κάπως έτσι το έγραφα και γω εξάλλου, σε μικρά τμήματα και για μεγάλο χρονικό διάστημα... Και το οποίο όπως βλέπετε το έχω χωρίσει σε δύο μέρη! To δεύτερο μέρος το έχω ήδη έτοιμο, αλλά θα το ποστάρω με τον ερχομό του νέου χρόνου.

Αρκετά με την πολυλογία! Είσαι έτοιμος λοιπόν για το ταξίδι, πήρες τα απαραίτητα? (ένα πακέτο αναμνήσεις, μια τσάντα φευγάτη διάθεση, ένα μπουκαλάκι κριτική σκέψη, και πάνω απ' όλα διάθεση για διάβασμα, μια που θα πούμε ουκ ολίγα!).

Πάμε λοιπόν! Baaaack to the eighties!!!!!!!!

Μουσικές Στιγμές '80ς - Αρχίζει το Ματς

Ελάχιστοι Έλληνες τραγουδοποιοί αφουγκράστηκαν τόσο πετυχημένα τον παλμό της εποχής όσο ο Λουκιανός Κηλαηδόνης. Τα τραγούδια του συνιστούν πραγματικά ένα παράθυρο στους ανάλαφρους μα ταυτόχρονα αντιφατικούς και πολύπλοκους ρυθμούς των καιρών, και τι καλύτερος τρόπος να ξεκινήσω μουσικά το αφιέρωμα παρά με το συγκεκριμένο άσμα. Λάβετε θέσεις, αρχίζει το ματς!!!

Τομέας Ι - Διεθνής Πολιτική

Αν η διαδρομή μας είναι ένα μάτσο πόρτες που βρίσκονται σε σειρά, η μία δίπλα στην άλλη, στο μακρόστενο λαγούμι του χρόνου που διασχίζουμε, η πρώτη αυτή πόρτα που γράφει πάνω της τη λέξη "Πολιτική" είναι βαριά, σιδερένια και ασήκωτη. Χρειάζεται να σπρώξουμε πολύ για να κατορθώσουμε να μπούμε μέσα, και με το που εισχωρούμε, μεμιάς μας κατακλύζουν οι θορυβώδεις ιαχές του πλήθους. Η δεκαετία του '80 υπήρξε ανήσυχη πολιτικά όσο κάθε άλλη εποχή της σύγχρονης ιστορίας, αν όχι περισσότερο ανήσυχη. Αυτό για όποιον νομίζει πως τα πράγματα τότε ήταν "χαλαρά σε σχέση με τώρα". Μπορεί να βιώνουμε την οικονομική κρίση στο πετσί μας σήμερα μεν, τότε όμως είχαμε άλλα.

Σε διεθνές επίπεδο ο παγκόσμιος πληθυσμός ζούσε ακόμα με τον φόβο κάποιας πυρηνικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στις υπερδυνάμεις της εποχής, των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ. Ακόμα και αν οι πιο ψύχραιμοι τόνιζαν πως τα σενάρια ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος ανήκουν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, ο πυρηνικός φόβος ποτέ δεν έπαψε να υφίσταται. Περιστατικά όπως το ατύχημα στο εργοστάσιο του Τσέρνομπιλ το 1986, και οι επακόλουθες φρικτές συνέπειες της εξάπλωσης των πυρηνικών, δεν έχουν ξεχαστεί. Δεν ήταν λίγες οι ταινίες της εποχής που είχαν ως θέμα τους τα πυρηνικά, ή τους κατασκόπους. Τότε ο κόσμος ζούσε ακόμα σε εποχές Ψυχρού Πολέμου.

Μέχρι το τέλος της δεκαετίας βέβαια η ψυχροπολεμική αντιπαράθεση έλιωσε σαν παγωτό έξω από την κατάψυξη, που γυάλιζε στον ήλιο σαν τη γυαλιστερή καραφλίτσα του εμπνευστή της "Περεστρόικα" και της "Γκλάσνοστ" Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.

(Γκορμπατσόφ - Ρέιγκαν)

Στις αρχές των eighties πάντως το ψυχροπολεμικό κλίμα βρισκόταν σε έξαρση. Ο Αμερικανός ηθοποιός Ρόναλντ Ρέιγκαν, ο οποίος χάραξε το όνομα του στην ιστορία του κινηματογράφου με το να γίνει πρόεδρος της χώρας (γιατί αν είχε μείνει στα κινηματογραφικά του επιτεύγματα κανείς δε θα τον θυμόταν), χαρακτήριζε την Σοβιετική Ένωση ως "Αυτοκρατορία του Κακού", εμποτισμένος βαθιά από το πνεύμα του πρόσφατου σουξέ του "Πολέμου των Άστρων". Πραγματικά αγαπούσε τις ταινίες αυτός ο άνθρωπος.

Παράλληλα, ο ίδιος και η φιλενάδα του Μάργκαρετ Θάτσερ, η "Σιδηρά Κυρία" από την απέναντι όχθη του Ατλαντικού, διατυμπάνιζαν για πρώτη φορά σε πολιτικό επίπεδο τις αρετές του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού. Αρκετά πια με τα κράτη πρόνοιας, τις παρεμβατικές πολιτικές, τα εργατικά δικαιώματα, τα επιδόματα, τις παροχές και τον "καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο". Ώρα να πέσουν οι μάσκες, ώρα για επιστροφή στις ρίζες. Στο εξής οι ισχυροί του πλανήτη θα επέστρεφαν σε μια λογική "όλοι εναντίον όλων", τα κεφάλαια θα αφήνονταν απολύτως ελεύθερα, τα επιδόματα θα άρχιζαν να κόβονται, και ο καθένας θα έπρεπε να κοιτάξει πως να επιβιώσει μόνος του.

Στη Μέση Ανατολή θα επικρατούσαν οι αντιλήψεις των φανατικών της θρησκείας, καθοδηγούμενων από τον γενειοφόρο Αγιατολάχ Χομεϊνί. Ο φονταμενταλισμός είχε γεννηθεί, και μαζί μ'αυτόν μια τεράστια δόση μαύρου-άσπρου ξεχύθηκε στην πολιτική παλέτα. Το Ιράν με το Ιράκ (του Σαντάμ Χουσείν) θα στρέφονταν σε έναν αδίστακτο δεκαετή πόλεμο, τον πιο αιματηρό τοπικό πόλεμο του 20ου αιώνα, και οι ΗΠΑ (σφοδροί αντίπαλοι του Χομεϊνί) θα υποστήριζαν το Ιράκ, παρέχοντας όπλα (το εμπόριο όπλων από τις πιο επικερδείς επιχειρήσεις, τότε και τώρα). Κατά τον ίδιο τρόπο είχαν παρέχει όπλα στους αντιπάλους των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν, στον άλλο μεγάλο μεσανατολικό πόλεμο της εποχής. Στο μέλλον όμως οι σύμμαχοι έμελε να γίνουν μισητοί αντίπαλοι. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 οι ΗΠΑ θα στρέφονταν ενάντια στο Ιράκ και στον Σαντάμ Χουσείν, ενώ μια δεκαετία αργότερα, θα έκαναν το ίδιο με τους μουτζαχεντίν του Αφγανιστάν, που τότε είχαν υποστηρίξει.

(Αγιατολάχ Χομεινί, ο άνθρωπος που σάρωσε τα πάντα στην Μέση Ανατολή)

Ο Ρέιγκαν τότε. Ο Μπους στα '00ς. Η λογική όμως η ίδια. Και αν το περίβλημα ενός Ομπάμα φαντάζει σαφέστατα περισσότερο ελκυστικό στο μάτι, είναι αμφίβολο κατά πόσο άλλαξε η ουσία. Ακόμα και αν έχει όντως αλλάξει κάτι, θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να το καταλάβουμε. Η "σατανική" (κυριολεκτική μετάφραση του όρου "evil" που χρησιμοποιούσε ο Ρέιγκαν) Σοβιετική Ένωση παρέδωσε τη σκυτάλη στην αόρατη απειλή της Τρομοκρατίας. Ο πόλεμος κυριαρχίας παραμένει ο ίδιος, αν και με λιγότερα χρήματα στις τσέπες των ισχυρών σήμερα. Στα '80s οι ΗΠΑ υποστήριζαν τους δεξιούς Κόντρας ενάντια στους Σαντινίστας στην Νικαράγουα και εισέβαλαν στη Γρενάδα για να αναχαιτιστεί ο "κόκκινος κίνδυνος", στα '00s μετέφεραν τους πολέμους τους στην Μέση Ανατολή και στο Ιράκ. Κατά ειρωνικό τρόπο ο Μουαμάρ Αλ Καντάφι της Λιβύης υπήρξε απο τους βασικούς αντιπάλους των ΗΠΑ από τη δεκαετία του '80 μέχρι πρόσφατα που εξοντώθηκε. Η γέφυρα ανάμεσα στις εποχές...

Κατ' αντιστοιχία, ο θρησκευτικός φανατισμός στη Μέση Ανατολή δεν έχει ουσιαστικά υποχωρήσει στις μέρες μας, το ίδιο και οι εδαφικές διαμάχες δεκαετίων. Το Ισραήλ με τους Παλαιστίνιους βρίσκονται στα ίδια επίπεδα με παλιά, τα δικαιώματα στη Μέση Ανατολή σταθερά στο ναδίρ - αλλά και η ίδια, ενοχλητική αυτή διάθεση "παρέμβασης" από τους ισχυρούς. Η Κίνα και ο ιδιόμορφος ολοκληρωτικός σκληροπυρηνικός καπιταλισμός της είχαν ήδη αρχίσει από τη δεκαετία του '80 να δείχνουν τα δόντια τους, και πλέον οι καταχρεωμένες ΗΠΑ ατενίζουν με ανησυχία τον κινέζικο γίγαντα. Και η Ευρώπη να προσπαθεί να βρει μια εννιαία ταυτότητα, τότε και τώρα. Η Θάτσερ τότε, η Μέρκελ και ο Σαρκοζί τώρα. Η προσπάθεια οικονομικής ενοποίησης, υπό το άρμα του αδυσώπητου οικονομικού ανταγωνισμού, συνεχίζεται.

Ουφ! Ας πάρουμε μια ανάσα. Λοιπόν, συνοπτικά, η κυρίαρχη αίσθηση που προκύπτει απ' αυτά είναι η αίσθηση μιας συνέχειας. Πολλά πράγματα δείχνουν να έχουν αλλάξει μεν, πολιτικά ωστόσο ζούμε στο κλίμα που δημιούργησαν τα 80s, ή που άφησαν να εξελιχθεί από τις προγενέστερες δεκαετίες.

Μέχρι τώρα το σκορ είναι: Τότε vs Τώρα, σημειώσατε Χ, με άλλα λόγια, διαφορετικό περίβλημα, τα ίδια σκατά.

Eighties-Σήμερα: 0-0.

Μουσικές Στιγμές '80s - London Calling

Στο λυκαυγές της νέας δεκαετίας του '80 ο κόσμος είδε την κυκλοφορία ενός δίσκου που πολλοί θεωρούν ως έναν από τους κορυφαίους όλων των εποχών. Το όνομα αυτού "London Calling" και το συγκρότημα δεν ήταν άλλο από τους μοναδικούς Clash. Μπάντα πολιτικοποιημένη μέχρι το κόκαλο, με πανέξυπνους στίχους που άγγιξαν τα σημαντικότερα ζητήματα των καιρών και μουσική που ξεκίνησε από το νεογέννητο βρετανικό punk και κατέληξε ένα αμάλγαμα πολλαπλών στυλ, οι Clash έμελλε να χαράξουν το όνομα τους με χρυσά γράμματα στο παγκόσμιο βιβλίο της μουσικής... The Ice Age is coming...

Μέ ή Χωρίς το Τείχος?

Το μεγάλο ερώτημα εδώ είναι: Τότε υπήρχε ακόμα το λεγόμενο "Σιδηρούν Παραπέτασμα", ένα τείχος που χώριζε δύο κόσμους, με αρκετά κοινά (περισσότερα απ' όσα θα ήθελαν να παραδεχτούν και οι μεν και οι δε), αλλά και άφθονες διαφορές ανάμεσα τους. Ο λεγόμενος "υπαρκτός σοσιαλισμός", τουλάχιστον σε επίπεδο κρατικής πραγματικότητας, ήταν όντως υπαρκτός. Σε κοινωνικό επίπεδο... αυτό είναι θέμα για μια άλλη ανάρτηση! Υπήρχαν πάντως δύο διακριτοί κόσμοι τότε, και οι χώρες που δεν ανήκαν ούτε στον ένα ούτε στον άλλο ταξινομούνταν ως χώρες του "τρίτου κόσμου". Ο όρος "τρίτος κόσμος" κατά παράδοξο τρόπο έχει ξεμείνει σήμερα, αν και έχει χάσει το νόημα του (μια που ο "δεύτερος κόσμος", εκείνος των κομμουνιστικών κρατών, δεν υφίσταται παρά ελάχιστα πια).

Σήμερα που τα τείχη δείχνουν να έχουν πέσει, ο κόσμος είναι περισσότερο ενοποιημένος από ποτέ. Σ'αυτό έχουν παίξει ρόλο και οι αλματώδεις πρόοδοι της τεχνολογίας και η ταχύτατη διάδοση των πληροφοριών μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας. Ζούμε στο "παγκόσμιο χωριό", όπως αποκάλεσαν την σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κοινωνία οι κοινωνιολόγοι. Και όσο και αν μια ενοποίηση του κόσμου ακούγεται θεμιτή και ωραία (και αναπόφευκτη) σαν ιδέα, για τι ενοποίηση μιλάμε σήμερα? Ουσιαστικά αφορά την κυριαρχία του παγκόσμιου υπερεθνικού κεφαλαίου και την "ελευθερία" του να κινείται πέρα από σύνορα και να ελέγχει την διεθνή οικονομία. Υπάρχουν βέβαια ορισμένοι που θεωρούν θεμιτό κάτι τέτοιο, ενώ είναι μεγάλο θέμα αν και πόσο υφίσταται όντως ένας τέτοιος "έλεγχος" από το διεθνές κεφάλαιο ή αν τα πράγματα έχουν ξεφύγει σε οικονομικό επίπεδο. Η αλήθεια είναι πως το έθνος-κράτος, υπόσταση με ιστορία ορισμένων αιώνων πίσω του, έχει χάσει κατά πολύ τη δύναμη του να ελέγχει τα πράγματα. Βρισκόμαστε σε μια εποχή πέρα απο έθνη και κράτη.

Ωστόσο ο εθνικισμός αναβιώνει - ίσως ως αντίδραση. Η Ευρώπη περιλαμβάνει πολύ περισσότερα κρατίδια σήμερα σε σχέση με τη δεκαετία του '80 και πολλές είναι οι εθνότητες που εξακολουθούν να μισούν οι μεν τους δε και να υπεραμύνονται για τα "δίκαια της φυλής τους".

(Οι Σαντινίστας του Ντανιέλ Ορτέγκα και η επικράτηση τους στη Νικαράγουα σίγουρα υπήρξαν υπεύθυνοι για πολλά άγρυπνα βράδια του αμερικανού πρόεδρου Ρέιγκαν στις αρχές των '80s)

Οι λαοί της ανατολικής Ευρώπης κατά τη δεκαετία του '80 αντιδρούσαν ο ένας μετά τον άλλο στην καταπίεση των καθεστώτων τους και ζητούσαν να αποτινάξουν από πάνω τους την βαριά, πατερναλιστική σκιά της Σοβιετικής Ένωσης. Από την άλλη πλευρά, η πτώση της ΕΣΣΔ είχε ως επακόλουθο το σπάσιμο εκείνου του προστατευτικού κλοιού των πιο αδύναμων ειδικά κρατών (αναφέρω ενδεικτικά την Ανατολική Γερμανία και την Αλβανία), που βρέθηκαν ξαφνικά στον ίδιο κόσμο με τους "ελεύθερους" δυτικούς γείτονες τους, και δεν είχαν τη δυνατότητα να αντεπεξέλθουν στον αδυσώπητο ανταγωνισμό που προϋπέθετε το σύστημα. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσουν νέες κρίσεις στις χώρες αυτές, τις συνέπειες των οποίων (μετανάστες, εθνικισμός, ανεργία) τις βιώνουμε και σήμερα.

Πότε ήταν καλύτερα λοιπόν? Τότε που υπήρχε μια ισορροπία δυνάμεων, και κόσμοι διαχωρισμένοι και καλά καθορισμένοι, ή τώρα που οι δυνάμεις είναι αμφίβολες, ο κόσμος ενιαίος και η κρίση παγκόσμια?

Ξέρω πως υπάρχουν νοσταλγοί της εποχής εκείνης, κυρίως στην πτέρυγα της κομμουνιστικής (ειδικά της κομματικής) Αριστεράς. Είναι γεγονός πως τα ανατολικά καθεστώτα παρείχαν σε κοινωνικό επίπεδο ορισμένα σημαντικά προνόμια στον κόσμο, τα οποία και απουσιάζουν σήμερα, προνόμια όπως δωρεάν εκπαίδευση και παροχή πλήρους υγειονομικής περίθαλψης σε όλους, ή ολική απουσία ανεργίας. Παράλληλα όμως παρέμεναν καθεστώτα βαθύτατα συντηρητικά όσο αφορά τις καινοτομίες που επέτρεπαν, με υψηλό βαθμό ελέγχου από τα ψηλά στα χαμηλά και χαμηλή δεκτικότητα στην αυτοκριτική, με ιδεολογίες που είχαν μετατραπεί σε ιερά δόγματα και αντιμετωπίζονταν με θρησκευτική σχεδόν προσήλωση, καθώς και διακριτή ανισότητα ανάμεσα στην "νομενκλατούρα" της γραφειοκρατίας και τον υπόλοιπο κόσμο.

(ο, συμπαθέστατος κατα τ' άλλα, Γκορμπατσόφ εξηγεί κατά την δεκαετία του '90 στην εγγονή του τα προνόμια μιας λαχταριστής Pizza Hut, έναντι των υπολοίπων, ανταγωνιστικών παρασκευαστών πίτσας)

Κατά τη γνώμη μου μόνο μαθήματα μπορεί να δώσουν οι καιροί εκείνοι. Δεν είναι εποχή για να θέλει κανείς να τη μιμηθεί, αλλά για να διδαχτεί απ' αυτήν. Πόσο μάλλον από το γεγονός πως η κατάρρευση των τειχών και η πτώση των ανατολικών καθεστώτων, η οποία χαιρετίστηκε τότε από ορισμένους ως ο "ερχομός μιας νέας, λαμπρής εποχής ελευθερίας", κάθε άλλο παρά τέτοια αποδείχτηκε. Τα τείχη κατέρρευσαν, στη θέση τους όμως υψώθηκαν άλλα τείχη, αόρατα, από κείνα τα οποία γίνεται να περάσει κανείς υψώνοντας πελώριες, πανύψηλες σκάλες, σκάλες που τρεκλίζουν και παραπαίουν, σαν φύλλα στον άνεμο.

Σκάλες από χρήμα.

Eighties-Σήμερα: 0-0, ενώ το ματς έχει πια ζεσταθεί. Διαφορετικό το παιχνίδι των ομάδων, υπήρξαν κάποιες ευκαιρίες για σκοράρισμα, ορισμένοι ίσως και να διαμαρτύρονται για την διαιτησία, αλλά.... το σκορ για μένα παραμένει στο μηδέν.

Μουσικές Στιγμές '80s: Fight the Power

Οι Public Enemy υπήρξαν οι σημαιοφόροι του πρώιμου χιπ χοπ, μουσικού στυλ που αναπτύχθηκε για πρώτη φορά κατά την δεκαετία του '80. Παραμένουν ένα από τα σημαντικότερα και επιδραστικότερα ονόματα της σύγχρονης μουσικής, ενώ με τους στίχους τους μας θυμίζουν την ουσία του χιπ χοπ, που πολλοί δείχνουν να έχουν ξεχάσει σήμερα.

Τομέας ΙΙ - Εγχώρια Πολιτική και Εκλογικές Συνήθειες

Υπόσχομαι το κλίμα θα ελαφρύνει στη συνέχεια! Για την ώρα όμως πάμε στην πόρτα νούμερο 2, η οποία φαντάζει σαν μια μικρογραφία της πρώτης. Μια κακή θα έλεγα απομίμηση. Ανοίγοντας την όμως οι φωνές του κόσμου μας κατακλύζουν εντονότερες από ποτέ. Οι μεν ζητωκραυγάζουν, οι δε αποδοκιμάζουν, στο τέλος επικρατεί ένα πανδαιμόνιο, ένας σαματάς που μας κάνει να θέλουμε να κλείσουμε τ' αυτιά μας και να φύγουμε από δω το συντομότερο. Επ, δε θα πας πουθενά φίλος, μη φύγεις πάνω στο καλύτερο!

Έχουμε εισέλθει στον τομέα της ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής κατάστασης! Στρώστε τα χαλιά, ανοίξτε τα κρασιά, έφτασε η ώρα για τα πανηγύρια! Η διαφορά στις αντιδράσεις του κόσμου ανάμεσα στις εποχές γίνεται μεμιάς εμφανής. Τότε η μάζα ζητωκραύγαζε, τώρα η μάζα γιουχάρει, βρίζει και αποδοκιμάζει. Ωστόσο υπάρχει και ένα κοινό: Και τότε και τώρα, για τα προβλήματα της χώρας φταίνε πρωτίστως οι άλλοι.

Ας τα πάρουμε ένα ένα.

Η δεκαετία του '80 είχε ένα και μοναδικό σύνθημα, το οποίο εξαπλώθηκε και κυριάρχησε στις συνειδήσεις του κόσμου. ΑΛΛΑΓΗ. Το χρυσό έτος ήταν το 1981 και η ηρωική μορφή-σημαιοφόρος της Αλλαγής, ο Ανδρέας Παπανδρέου, που κράδαινε σαν ήρωας το πράσινο λάβαρο του ΠΑΣΟΚ, με τον ήλιο να ακτινοβολεί πάνω του. Και πόσος κόσμος τον πίστεψε! Στους οπαδούς του ανήκαν οι ξέφρενες ζητωκραυγές που σας κατέκλυσαν προ ολίγου. Οι προεκλογικές συγκεντρώσεις του ΠΑΣΟΚ την εποχή εκείνη δεν έχουν προηγούμενο. Οι υποστηρικτές του κόμματος θεωρούσαν τους εαυτούς τους ως τους μεγάλους ανανεωτές της χώρας, εκείνους που θα κατέλυαν μια για πάντα την παλαιά τάξη πραγμάτων, εμποτισμένοι με τα ιδανικά της ελευθερίας και του σοσιαλισμού.

(προεκλογική συγκέντρωση εποχής)

Το αποτέλεσμα ήταν οι οπαδοί αυτοί του σοσιαλισμού και της ελευθερίας να παχύνουν πολύ τα επόμενα χρόνια, τρώγοντας, τρώγοντας ασύστολα από το ποθητό πιάτο της εξουσίας, φουσκώνοντας πέρα από τις κοιλιές τους και το δημόσιο πρόσωπο της χώρας - ποτέ άλλοτε δεν υπήρχαν τόσα "πράσινα παιδιά" στον δημόσιο τομέα, και διαρκώς έμπαιναν καινούργια. Αυτός υπήρξε ο σοσιαλισμός του ΠΑΣΟΚ: όλο και περισσότεροι απο τους οπαδούς μας θα μπορείτε να έχετε ένα μερίδιο από την πίτα.

(προεκλογική αφίσα του ΠΑΣΟΚ, μετά τα πρώτα του χρόνια στην κυβέρνηση)

Όχι πως οι προεκλογικές συγκεντρώσεις του αντίπαλου δέους, της Νέας Δημοκρατίας, πήγαιναν πίσω από άποψη κοσμοσυρροής. Ουσιαστικά το φαινόμενο του σύγχρονου δικομματισμού κατά τα αμερικανικά πρότυπα καθιερώθηκε τότε, την δεκαετία του '80, το πρόσωπο που επιδεικνύει η χώρα και σήμερα. Η μισή Ελλάδα μπλε, η άλλη μισή πράσινη. Και φυσικά η Νέα Δημοκρατία κατηγορούσε το ΠΑΣΟΚ της εποχής για τους αποκαλούμενους "πρασινοφρουρούς" του, ξεχνούσε πεισματικά όμως το δικό της, μεταπολεμικό παρελθόν. Και κάπου εκεί μέσα προσπαθεί να χωθεί και η έρμη η Αριστερά. Εν όψει των επερχόμενων πιθανών εκλογών στην εποχή αυτή της κρίσης, αναρωτιέμαι: Πόση δεκαετία του '80 κουβαλάμε ακόμα μέσα μας?

Σε σχέση με τους σύγχρονους πολιτικούς τεχνοκράτες, η διαφορά είναι πως ο Ανδρέας υπήρξε κάτι παραπάνω από πολιτικός, ήταν ένας λαμπρός και χαρισματικός λαϊκιστής που ήξερε πως να ξεσηκώνει τα πλήθη, που τον αντιμετώπιζαν σαν ήρωα (για τους οπαδούς του ΠΑΣΟΚ μιλάω εδώ - οι οποίοι ακόμα και τώρα αναζητούν έμπνευση στη μορφή του - όπως κάποτε οι μάζες εμπνέονταν και επικαλούνταν τους μεγάλους ηγέτες, Φαραώ, Βασιλιάδες και Αυτοκράτορες - και ύστερα μου λέτε για δημοκρατία). Σήμερα δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναζητούν τον επόμενο "ήρωα-πολιτικό" που θα σηκώσει την καημένη χώρα μας στα στιβαρά του μπράτσα.

Θα έλεγα γενικά πως το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του '80 υπήρξε η προσωποποίηση εκείνου του πνεύματος της μεταπολίτευσης που έγινε "in". Με νεαρότερους σχετικά σε ηλικία συντελεστές στο κόμμα, σε σχέση με τις άλλες παρατάξεις, πρόσωπα όπως η Μελίνα Μερκούρη στο ρόστερ και άφθονες δηλώσεις που αντανακλούσαν τις αντιλήψεις σημαντικού ποσοστού του προοδευτικού κόσμου της εποχής, το ΠΑΣΟΚ στα '80s έγινε trend, και ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε κάτι τέτοιο με πολιτικό κόμμα. Αξίζει να αναφέρω πως εξίσου "trendy" και δημοφιλής έγινε την περίοδο εκείνη ο αντιαμερικανισμός, τον οποίο και δεν παρέλειπε να προωθεί το ΠΑΣΟΚ.

Να μη πάρω ένα ένα τα πρόσωπα των κομμάτων, τότε και τώρα. Σαμαράδες, Τσοχατζόπουλους, Μπακογιάννες, Πάγκαλους, κλπ. Δεν έχει νόημα. Υπήρξαν κάποια αξιόλογα πρόσωπα τότε, υπάρχουν και τώρα, αλλά ούτως ή άλλως ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη. Έγιναν επίσης κάποιες σημαντικές μεταρρυθμίσεις τότε στο οικογενειακό δίκαιο και στον ρόλο της γυναίκας, είχαμε την καθιέρωση του πολιτικού γάμου, και φυσικά την αναγνώριση του ρόλου του ΕΑΜ και της Εθνικής Αντίστασης. Τα φαινόμενα αυτά ωστόσο υπήρξαν πάνω απ' όλα κοινωνικά, όχι πολιτικά: Ήταν απόρροια της εποχής της μεταπολίτευσης και του κυρίαρχου της πνεύματος.

(αίτηση που όφειλαν να συμπληρώσουν οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, για να αναγνωριστεί το έργο τους)

Είναι όμως αρκετά για να νοσταλγούμε την ελληνική πολιτική της εποχής? Με τις παχιές κοιλιές και τα πανηγύρια των πολιτικών στα μπουζούκια? Να θυμίσω μήπως το πολύπαθο 1989, την συγκυβέρνηση Δεξιάς-Αριστεράς (πραγματικά η δεκαετία του '80 δεν ήταν καλή εποχή για να είναι κανείς αριστερός), το φαινόμενο Κοσκωτά με τα ατελείωτα σκάνδαλα, κλπ?

(Ψηφίζω ΠΑΣΟΚ, για ακόμη μεγαλύτερο εισόδημα, και μια φωτογραφία δώρο, όπως βλέπουμε στην πάνω αφίσα)

Έχει αλλάξει μυαλά ο κόσμος με το πέρασμα των χρόνων? Τι θα λέγαμε για την τωρινή πολιτική σκέψη των Ελλήνων? Θα μπορούσα να πω πως τα πράγματα κατά τη δεκαετία των '00s ακολούθησαν ανάλογους και χειρότερους ακόμα δρόμους. Δεν έχω ξεχάσει τα περιστατικά λίγα χρόνια πριν με τις καταστροφικές πυρκαγιές τον Αύγουστο και μόλις έναν μήνα μετά την επανεκλογή της Νέας Δημοκρατίας και τον κόσμο να πανηγυρίζει με τα σημαιάκια και τις καραμούζες.

Παράλληλα, οι τωρινές δημοσκοπήσεις (θέλουν να μας πείσουν τα Μέσα) φανερώνουν πως ένα τεράστιο ποσοστό των πολιτών... επιδοκιμάζουν τον έκτακτο νέο πρωθυπουργό (στου οποίου την ανάδειξη δεν είχαν τον παραμικρό λόγο οι ίδιοι!). Δημοσιογραφική προπαγάνδα, ενισχυμένη βλακεία, ή απλά μια γνήσια έκφραση συναισθημάτων "ελπίδας" από τον κόσμο, που βιάζεται να πιστέψει όπως πιστεύουν τα παιδάκια στον Άη Βασίλη? Βιάζεται να αισθανθεί πως κάτι "πάει καλά" επιτέλους? Δε μένει λοιπόν παρά να ψηφίσουν οι ψηφοφόροι τον κύριο έκτακτο αυτό πρωθυπουργό στις επερχόμενες εκλογές για να αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους, πως, ναι, οι "ίδιοι" τον επέλεξαν.

Από την άλλη δε μπορώ να διανοηθώ τώρα μαζική προσέλευση σε προεκλογικές συγκεντρώσεις, αντίστοιχη των ημερών των '80ς, ειδικά αν μιλάμε για τα δύο μεγάλα κόμματα. Τα μαζικά γιουχαΐσματα που ζήσαμε κατά τον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου, είναι κάτι καινούργιο, καθώς και το γεγονός πως οι πολιτικοί αποδοκιμάζονται πιο έντονα από ποτέ σε δημόσιες εμφανίσεις τους. Δεν έχουν γίνει ακόμα εκλογές για να μπορώ να ξέρω στα σίγουρα ποια θα είναι η στάση που θα έχει ο κόσμος απέναντι στους πολιτικούς και στα κόμματα... ενδεχομένως ο δικομματισμός να θριάμβευε πάλι, και να κατέληγα στο συμπέρασμα πως τελικά είμαστε αθεράπευτα μαλάκες σαν λαός. Ωστόσο αν είχα να διαλέξω ανάμεσα στην εικόνα της λαοθάλασσας με τα προεκλογικά σημαιάκια στις συγκεντρώσεις του Ανδρέα Παπανδρέου από τη μία, και στα πρόσφατα γιουχαΐσματα προς τους πολιτικούς μας από την άλλη, θα επέλεγα την δεύτερη. Προφανώς δεν αρκεί να γιουχάρεις κάτι για να αλλάξει, καλύτερα όμως αυτό από το να το χειροκροτείς.

(όχι, δεν πρόκειται για στιγμιότυπο από ποδοσφαιρικό ματς - είναι κι αυτή μια προεκλογική συγκέντρωση του ΠΑΣΟΚ της εποχής!)

Με αρκετή επιφύλαξη λοιπόν λέω να δώσω μια παροδική "ψήφο εμπιστοσύνης" στον κόσμο σήμερα. Η άρνηση κάποιου πράγματος απέχει πολύ από την εκφορά εναλλακτικού λόγου, κάτι από το οποίο πάσχει η σύγχρονη κοινωνικοπολιτική σκέψη, μαζί μ'αυτήν και το μεγαλύτερο ποσοστό του κόσμου που απλά περιορίζεται στο να αποδοκιμάζει.... Θεωρώ πως η πλειοψηφία των πολιτών αυτής της χώρας σε επίπεδο πολιτικής σκέψης διανύουν ακόμα ένα παιδικό/εφηβικό στάδιο, σίγουρα απέχουν πολύ από μια συνειδητή πολιτική ωριμότητα, ωστόσο μου άρεσαν εκείνες οι αποδοκιμασίες, και απλά για να έχει λίγο σασπένς το παιχνίδι, λέω να δώσω έναν πόντο στο Παρόν! Ντινγκ, ο πρώτος πόντος!!!

Eighties-Σήμερα: 0-1. (μέχρι τις επόμενες εκλογές τουλάχιστον! :P)

Μουσικές Στιγμές Eighties: Ράδιο Κατάληψη

Με το πνεύμα των Ramones και των Clash να τους κατακλύζει, οι Panx Romana υπήρξαν από τα θρυλικότερα punk σχήματα της ελληνικής μουσικής σκηνής, τότε και τώρα. Εν όψει της επερχόμενης επετειακής συναυλίας τους στις αρχές Γενάρη στο ΑΝ, ας θυμηθούμε μία από τις κλασικότερες στιγμές τους.

Τομεάς ΙΙΙ - Κοινωνία

Πουτάνα κενωνία. Προσοχή όμως γιατί και μεις μέλη της είμαστε, και στην εικόνα της οποίας διαρκώς συμβάλουμε. Λοιπόν, εδώ τα πράγματα είναι δυστυχώς οφθαλμοφανή. Σε κοινωνικό επίπεδο τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα τότε. Όχι ότι δεν υπήρχαν σοβαρά κοινωνικά ζητήματα και κατά την δεκαετία του '80. Αλλά αρκεί να θυμίσω πως κατά τα μέσα των 80s πολλά πρωτοσέλιδα εφημερίδων τα απασχολούσε το ζήτημα του αυξανόμενου νέφους στην πρωτεύουσα, ενώ σήμερα μιλάμε για τα δισεκατομμύρια του χρέους, τις ατελείωτες περικοπές στους μισθούς, τις ανύπαρκτες συντάξεις και την ολοένα αυξανόμενη ανεργία, για να πάρει κανείς μια ιδέα.

Πίσω στα '80ς που λέτε είχαμε την εμφάνιση μιας νέας κατηγορίας ανθρώπων, των "yuppies", οι γιάπηδες κοινώς, οι οποίοι και καθρεφτίζουν όσο τίποτα άλλο το πνεύμα εκείνου του καιρού. Ο ανερχόμενος, ανταγωνιστικός νέος επαγγελματίας, με το κοστούμι και τη γραβάτα, η ενσάρκωση του καλπάζοντος laissez faire, εικόνα μιας εποχής με άστρο της το χρήμα και έμβλημα την κορυφή μιας πυραμίδας - πολλοί θα προσπαθήσουν να ανέβουν, η κορυφή όμως είναι μόνο για έναν. Ο καπιταλισμός τότε έβγαινε από τα αδιέξοδα του κράτους πρόνοιας και χαμογελούσε με εγωπάθεια. Εταιρείες, ασφαλιστικές, πιστωτικές, δάνεια, όλα τα προσφέρουμε και σε τιμές ασυναγώνιστες. Κατ' αντίστοιχο τρόπο πολλοί ήταν οι επιχειρηματίες που επιχείρησαν να "πιάσουν την καλή" κατά την δεκαετία του '80 και στη χώρα μας - συχνά όχι με τους πλέον θεμιτούς τρόπους. Δεν υπήρξε άλλη εποχή τόσο ηδυπαθής και επιπόλαια όσο η δεκαετία του '80.

Σήμερα ο κόσμος έχει βρεθεί μπλεγμένος σε ένα κάρο αδιέξοδα και οι γιάπηδες του παρελθόντος σκέφτονται σοβαρά να πάρουν τη γραβάτα τους και να τη μετατρέψουν σε θηλιά! Ίσως υπερβάλλω, η ουσία όμως είναι πως μετά την οικονομική κρίση, η οποία δεν αφορά μόνο τη χώρα μας αλλά την πλειοψηφία των κρατών της δύσης, η αισιοδοξία εκείνη που χαρακτήριζε τα eighties έχει υποχωρήσει. Αν υπήρχε ένα ισχυρό εναλλακτικό κοινωνικό κίνημα θα μιλούσαμε για μια πολύ θετική εξέλιξη, ωστόσο κάτι τέτοιο βρίσκεται ακόμα σε εμβρυακό στάδιο (και αν). Η Αριστερά και οι λεγόμενοι "προοδευτικοί χώροι" συνεχίζουν στο μεταξύ να τρώγονται μεταξύ τους. Το αστείο είναι πως οικονομικά προβλήματα, και μάλιστα σημαντικά, είχε αντιμετωπίσει η χώρα και κατά την δεκαετία του ογδόντα. Που να ήξερε τι την περιμένει.

(τα πρόσωπα είναι άλλα, η ουσία όμως είναι ίδια, τότε και τώρα)

Για όσους αναζητούν ένοχους για την σημερινή τραγική οικονομική κατάσταση μας και βιάζονται να δείξουν με το δάχτυλο αριστερά και δεξιά, σε άλλα κόμματα και στους ξένους (το δάχτυλο του μέσου Έλληνα είναι μεγαλύτερο από το μπόι του), να αναφέρω απλά πως η νοοτροπία του "βολέματος", η αντι-παραγωγική (και καταστροφική για μια οικονομία) αντίληψη του "έχω μερικές γνωριμίες, πιάνω μια θέση στο δημόσιο και μετά τα ξύνω", η συνήθεια που έγινε λατρεία και σχεδόν καθιερώθηκε σαν πρότυπο στάσης ζωής από τον μέσο Έλληνα πολίτη (όχι απ' όλους ευτυχώς) έχει τις ρίζες της κατά πολύ τότε, στην δεκαετία του '80.

# Για την άθλια οικονομική και κοινωνική κατάσταση σήμερα, σημειώσατε:

Eighties - Σήμερα: 1-1 (ναι λοιπόν, ο πρώτος πόντος για τη δεκαετία του '80 είναι γεγονός!)

# Για τις μόνιμες διαμάχες μεταξύ αριστερών, αριστεριστών, "προοδευτικών", αναρχικών και λοιπών που πιστεύουν πως μόνο αυτοί κατέχουν το κλειδί της σωτηρίας:

Σημειώσατε Χ. Μένουμε στα ίδια.

# Για την επέλαση των ιδιωτικοποιήσεων στην εποχή μας:

Σημειώσατε Χ. Γιατί όπως ήταν το δημόσιο τότε, από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη.

(Αρχές της δεκαετίας του '80 - Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η ένταξη στην ΕΟΚ)

Τέλος, δεν έθιξα καθόλου το θέμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δεκαετία του '80 ήταν εκείνη που η χώρα μας εισήλθε και επίσημα στην (τότε) ΕΟΚ. Δε θα ήθελα ωστόσο να ασχοληθώ με το οικονομικό κομμάτι, ή με διλήμματα τύπου "δραχμή ή ευρώ". Επιτρέψτε μου λοιπόν να το προσπεράσω, τα οικονομικά ποτέ δεν υπήρξαν η αγαπημένη μου ενασχόληση! Το ζήτημα ούτως ή άλλως δεν είναι κατά τη γνώμη μου η ύπαρξη ή όχι ενοποίησης, μια ιδέα πέρα ως πέρα θεμιτή, αλλά η εφαρμογή της στα πλαίσια ενός συστήματος το οποίο από τη φύση του στηρίζεται στην ανισότητα και είναι συγκεντρωτικό οικονομικά, και κατά πόσο επιθυμούμε ένα τέτοιο οικονομικό σύστημα ή όχι.

Κάπου εδώ λήγει το κοινωνικο-πολιτικό κομμάτι αυτής της κουβέντας. Τελικό σκορ, 1-1. Και πολλές αποτυχημένες προσπάθειες για σκοράρισμα παράλληλα, άφθονα σουτ στο πουθενά, καναδυο αποτυχημένες απόπειρες αυτογκόλ, και γενικά, ένα γελοίο παιχνίδι... Συνοπτικά, μπορεί τα πράγματα σε κοινωνικό επίπεδο να είναι χειρότερα σε σχέση με τότε, η πολιτική συνέχεια όμως ανάμεσα στις εποχές είναι εμφανής. Η δεκαετία του '80 και οι κυρίαρχες πρακτικές και αντιλήψεις της έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο να βρισκόμαστε εδώ σήμερα.

Μουσικές Στιγμές '80s: Αχ Ευρώπη

H Τζιμάκος και οι Μουσικές Ταξιαρχίες του σε μουσικό επίπεδο, ο Χάρρυ Κλυνν σε σατιρικό επίπεδο, σημάδεψαν ο καθένας με τον τρόπο του τη δεκαετία του '80. Δε χρειάζεται να σχολιάσω κάτι περισσότερο, τα κάτω βιντεάκια μιλάνε από μόνα τους!

και ένα Διαφημιστικό Διάλειμμα για Λούτσο

Τομέας ΙV - Lifestyle

Η δεκαετία του '80 έχει κοινά με τις δεκαετίες του '60 και του '70 την αγάπη της για το χρώμα. Μπορούμε να πούμε πως τα χρόνια ανάμεσα στις αρχές των '60s και στα τέλη των '80s υπήρξαν τα πιο πολύχρωμα από καταβολής εικοστού αιώνα. Ενώ όμως το χρώμα έπεφτε ξέφρενα και ελεύθερα πάνω στον κοινωνικό καμβά στα '60s , υπολογισμένα και με στυλ κατά τα '70s, στα '80s επικράτησε ένα κανονικό πανδαιμόνιο. Σα να πήρε κάποιος μπογιές από δεκάδες διαφορετικά χρώματα, άδειασε τα κουτιά πάνω στο πάτωμα, έπεσε ο ίδιος πάνω τους, κυλίστηκε καλά καλά, τσαλαβούτησε, και βγήκε έξω μετά με τα ρούχα του να στάζουν χρώμα.

Και αυτό το αλαλούμ το αποκάλεσε στυλ.

Ta eighties ήταν η πιο παρδαλή δεκαετία του εικοστού αιώνα. Αρκεί να δει κανείς τη μόδα και το ντύσιμο της εποχής εκείνης, τα αλλοπρόσαλλα ρούχα και μαλλιά των μουσικών της εποχής, να ακούσει τη γλώσσα και τη σλανγκ, να παρατηρήσει τις εξεζητημένες επιγραφές στα μαγαζιά, τα εξώφυλλα των δίσκων, τα υπερβολικά βαψίματα (σε γυναίκες, αλλά όχι μόνο), τον τρόπο διασκέδασης του κόσμου, τα πάντα τότε ανέδυαν μια αίσθηση επιπολαιότητας και υπερβολής, σαν ένα βαρύ άρωμα που έχει βάλει κάποιος για να κάνει αίσθηση.

(η ελληνική εκδοχή του κιτς των eighties - διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά τότε πολύχρωμα στενά πουκάμισα και τα σπορ κολλητά φανελάκια)

Και τότε κατάφερναν να κάνουν αίσθηση, και τώρα το ίδιο. Η δεκαετία του '80 υπήρξε η δεκαετία του ψώνιου και του κιτς. Το ψώνιο τότε όμως ανέδυε έναν αέρα ανεπιτήδευτης αφέλειας, σαν τον άνθρωπο που έχει κερδίσει ένα κάρο χρήματα στο λαχείο και τρέχει να τα ξοδέψει όπως κι όπως, σε φαγητά και χαζή διασκέδαση, σκορπώντας τα λεφτά του αριστερά και δεξιά, μη ενδιαφερόμενος για "σοβαρά" θέματα όπως επενδύσεις στο μέλλον, αποταμίευση, χρέη, κλπ. Η δεκαετία του '70 γέννησε τον ναρκισσισμό. Η δεκαετία του '80 ήταν εκείνη κατά την οποία ο ναρκισσισμός διένυε τα παιδικά του χρόνια - αφελής, ελαφρόμυαλος, εύκολος στα χαμόγελα και στα φλερτ, επιρρεπής στις απολαύσεις και το βόλεμα, πλάθοντας υλιστικά όνειρα για ατελείωτο σεξ και καταναλωτικά αγαθά.

(Madonna - Περισσότερο και από τη μουσική της, στιγμάτισε τη σύχρονη μουσική βιομηχανία με το image της, και τον τρόπο που το πλάσαρε προς τα έξω)

Οι επόμενες δεκαετίες έμελλε να φανερώσουν τα όρια αυτής της υλιστικής νοοτροπίας, όταν πια το Ψώνιο έχασε την αγνότητα του, έγινε επιτηδευμένο και αντάλλαξε την ψυχή του με τον διάβολο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, για προβολή και για λίγα λεπτά δημοσιότητας.

Στα eighties όμως πίσω από τα ατελείωτα στρώματα make up διαφαινόταν ακόμα μια καθαρότητα στο χαμόγελο του κόσμου. Ο λόγος ήταν απλός: Η πλειοψηφία τότε αισιοδοξούσε. Το χρώμα της εποχής μας σήμερα τείνει μάλλον προς το γκρίζο, τότε όμως επικρατούσε ένα πανδαιμόνιο πολυχρωμίας. Το αποτέλεσμα της "σύνθεσης" πολλές φορές τελικά κατέληξε να είναι άσχημο, αλλά τον κόσμο τότε δε φαινόταν να τον νοιάζει. Αυτό εννοώ όταν μιλάω για "ανεπιτήδευτο κιτς". Ο κόσμος συχνά πειραματιζόταν με ακραία αποτελέσματα, αλλά υπήρχε μια παιχνιδιάρικη διάθεση στον πειραματισμό του. Καμία σχέση με την υποκρισία που έμελε να ακολουθήσει.

(To γυναικείο ποπ γκρουπ Bananarama και οι μεταλλάδες Bon Jovi στα eighties - ζωηρά χρώματα και μες στην καλή χαρά, και οι μεν και οι δε, χαρακτηριστικό της εποχής)

Μουσικές Στιγμές '80s: Just Like Heaven

Οι Cure υπήρξαν μεγάλη υπόθεση για την μουσική των eighties. Από τους πρωτεργάτες του post punk και πρώιμου gothic ήχου, παραδίδοντας διαχρονικά στολίδια εσωστρέφειας στις αρχές της δεκαετίας, μετεξελίχθηκαν σε ένα από τα σημαντικότερα new wave/pop-rock-alternative σχήματα στην πορεία, μη ξεχνώντας ποτέ όμως τις σκοτεινές τους καταβολές, στις οποίες και θα επέστρεφαν κατά καιρούς. Ασφαλώς ο Robert Smith, με την μοναδική φωνή του και τα ακόμα πιο μοναδικά κουρέματα του, συγκαταλέγεται στις μορφές της εποχής!

Μόδα - Ρούχα - Κουρέματα

Μέχρι και την δεκαετία του '50 θα χαρακτήριζε κανείς τους κατοίκους του "δυτικού πολιτισμού" συντηρητικούς. Τα sixties παρέδωσαν μια πρωτοφανή εκτόξευση νεανικής ενέργειας, σαν έκρηξη ηφαιστείου που σιγόβραζε από καιρό, και για πρώτη φορά ο κόσμος απελευθερώθηκε από δεκάδες ταμπού και προκαταλήψεις που υπήρχαν ως τότε. Η δεκαετία του '60 άλλαξε όχι μόνο το στυλ του κόσμου, αλλά - πράγμα σημαντικότερο - επηρέασε καθοριστικά τους ανθρώπους σε επίπεδο συνείδησης και ιδεών. Για πρώτη φορά στα χρονικά οι νέοι θα καθόριζαν τους ρυθμούς της εποχής και θα επέβαλαν τις δικές τους προτιμήσεις.

Η δεκαετία του '70 με τη σειρά της γέννησε το νεανικό κομψό στυλ και το λεπτό γούστο - εκεί που η επανάσταση από τους δρόμους μπαίνει στα σαλόνια. Η απελευθερωτική όμως ενέργεια από την έκρηξη των sixties υπήρξε ατελείωτη, ανεξάντλητη, και ένα τεράστιο μέρος της κατέληξε να γυρνά ελεύθερο και ατίθασο αριστερά και δεξιά, αδύνατο να διοχετευτεί σε κάποιο συγκεκριμένο στυλ όπως ας πούμε το hippie style ή το afro/funky look της disco των '70s.

Αποτέλεσμα? Η αποθέωση του Ό,τι Να Ναι στα eighties.

Ποτέ άλλοτε ο σύγχρονος άνθρωπος δεν έκανε τόσο πολλά για να καταστρέψει την εμφάνιση του όσο τότε! Θέλετε να πούμε για τα μαλλιά της εποχής? Πως τα στυλάτα κουρέματα των '70s έδωσαν τη θέση τους στα "βάζω-μια-σφουγγαρίστρα-στ0-κεφάλι-και-καμαρώνω" μαλλιά των '80s? Να μιλήσουμε για τα ελεεινά βαψίματα που μετέτρεπαν το ανθρώπινο πρόσωπο σε καμβά ζωγραφικής για παιδιά νηπιαγωγείου? (η ζωγραφική φόρμουλα ήταν: όσο περισσότερα και εντονότερα χρώματα, τόσο το καλύτερο). Για κείνα τα τρισάθλια γεροντίστικα κοστούμια που φορούσαν άντρες και γυναίκες, ή τα πουκάμισα με τις αγαπημένες σε όλους μας βάτες? Πάρ'τε ένα άλμπουμ με φωτογραφίες της εποχής των γονιών σας, ή δείτε μια ταινία με κάποια βραδινή δεξίωση, ένα "ρεβεγιόν". Ω, θεοί και δαίμονες, είναι όλα εκεί, και τα μαλλιά, και τα βαψίματα, και τα κοστούμια! Και εκείνα τα αστραφτερά κοσμήματα από πάνω, το κερασάκι στην τούρτα, μια τούρτα που με ένα κομμάτι της μόνο σου προκαλεί πονόκοιλο.

Πάρτε γυναίκες διάσημες της εποχής, δείτε φωτογραφίες τους, και συγκρίνετε με τις ίδιες γυναίκες 10-15 χρόνια αργότερα. Είναι μεγαλύτερες αλλά δείχνουν νεότερες!

(από την περίφημη "Δυναστεία")

(χμμ... προβληματίστηκα πολύ για το αν θα ποστάρω τη συγκεκριμένη φωτογραφία, από την στήλη των "κοσμικών" των περιοδικών της εποχής , στην οποία διακρίνονται οι θείες Χέλγκα, Βρουνχίλδη, Δωροθέα, καθώς και η δίδα Φράου Μπλούχερ σε νεαρή ηλικία)

Να μη μιλήσω για το αντρικό λουκ των καιρών. Προσπαθώ απεγνωσμένα να βγάλω από το νου μου την εικόνα του αντρικού μαγιό που κατέκλυζε τις παραλίες τότε, αλλά δε μπορώ. Η εικόνα εκείνου του μικροσκοπικού, τριγωνικού, στενού σώβρακου, κολλημένου πάνω στο τριχωτό αντρικό σώμα με έχει κυριέψει, όπως ο διάβολος το κορμί κάποιου εξορκισμένου. Να μη μιλήσω για τα κοντά, στενά αθλητικά σορτσάκια, της μόδας κι αυτά τότε. Προσοχή, για άντρες μιλάμε εδώ, όχι για γυναίκες! Να ναι τυχαίο που η δεκαετία του '80 ανάμεσα σε άλλα γνώρισε και μια τεράστια εκτόξευση του γκέι στοιχείου?

(δείγμα από τα μαγιό της εποχής, τα οποία θα βρείτε μόνο στο ΜΙΝΙΟΝ! Ο Γαρδέλης δεν είναι αυτός αριστερά??)

(Duran Duran)

Και ας περάσουμε μια βόλτα και από την μουσική της εποχής που τόσα πρότυπα καθόρισε! Η ποπ και συγκροτήματα όπως οι Duran Duran ας πούμε καθιέρωναν το αντρικό μοδάτο στυλ, και τα πρότυπα των αντρών για τα ερωτοχτυπημένα κοριτσάκια της εποχής. Για τους "σκληρούς" πάλι, εκείνους που δεν ήταν "φλώροι", το heavy metal αντιδρούσε στο κιτς με.... ακόμα περισσότερο κιτς, και στενά παρδαλά παντελόνια, αλυσίδες, δερμάτινα, και άλλα όμορφα.

(Iron Maiden, και το στυλ του κλασικού μεταλλά κατά την δεκαετία του 80)

Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, ο ευτυχής συνδυασμός του ενός κιτς με το άλλο έδωσε το αποκορύφωμα όλων, το hair & glam metal στυλ, εκεί που τα όρια ανάμεσα στο ανδροπρεπές και το θηλυπρεπές έσπασαν μια για πάντα, και οι εφιάλτες των συντηρητικών γονιών της εποχής για το αν θα μεγαλώσουν τα παιδιά τους και "γίνουν έτσι" άγγιξαν νέα, πρωτοφανή (και αξεπέραστα ως σήμερα) όρια.

("Μαμά, όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω σαν αυτούς")

Ο δημοφιλής σκληρός ήχος την εποχή εκείνη είχε συνδεθεί όσο ποτέ άλλοτε με την σεξουαλικότητα και την πρόκληση, περισσότερο και από την ποπ της εποχής, σε αντίθεση με τις μέρες μας. Αρκεί να δει κανείς όχι μόνο το image, μα και τις κινήσεις πάνω στη σκηνή ή τους στίχους συγκροτημάτων όπως οι Whitesnake, οι Motley Crue, οι Def Leppard και οι Guns 'n Roses. Οι τελευταίοι μάλιστα με το αλήτικο μακρυμάλλικο λουκ τους και τις μπαντάνες έγιναν στυλιστικό πρότυπο για πολλούς νέους στα τέλη της δεκαετίας του '80.

Υπήρξαν πάντως κάποια πράγματα που κατόρθωσαν να ξεφύγουν από τους κυκεώνες της κακογουστιάς. Τα δερμάτινα, τα σκισμένα τζιν και το ατημέλητο look μερικές φορές διατηρούν, ακόμα και σήμερα, τη γοητεία τους. Το ίδιο ισχύει και με το gothic στυλ που για πρώτη φορά καθιερώθηκε κατά την δεκαετία του '80, έχοντας τις ρίζες του στο glam των '70s από τη μία, και στο punk από την άλλη. Αν και στις περιπτώσεις αυτές ισχύει ο ακόλουθος, πολύ σημαντικός κανόνας: δεν είναι το περίβλημα που έχει σημασία, αλλά αυτός που το φοράει.

(H Siouxsie όρισε το γυναικείο gothic/punk look της εποχής, και η Lita Ford υπήρξε η μέταλ αγριόγατα - ομολογουμένως εκεί τα eighties είχαν γούστο! γκρρρ!)

Σήμερα ο κόσμος είναι ομορφότερος. Λιγότερο εξεζητημένος, περισσότερο ανάλαφρος. Οι γυναίκες έμαθαν να τονίζουν πάλι τα σωστά σημεία πάνω τους, οι άντρες... χμ, ας μείνω στις γυναίκες καλύτερα. Οι άντρες έχω την αίσθηση πως είναι περισσότερο ανασφαλείς με το παρουσιαστικό τους σήμερα σε σχέση με τότε. Ευτυχώς όχι όλοι, υπάρχει ένα αυξημένο όμως ποσοστό σε σχέση με παλιά. Σε γενικές γραμμές, αυτή είναι και η ουσία: Τότε ήταν κιτς και χάλια, αλλά ο κόσμος γούσταρε. Τι είναι καλύτερο τελικά?

Όπως και να χει, για το γεγονός και μόνο ότι σήμερα ο κόσμος είναι ομορφότερος εξωτερικά, μακριά από τις υπερβολές και το κακό γούστο των '80s, ας δώσουμε έναν πόντο στο παρόν...!

Eighties - Σήμερα: 1-2

Μουσικές Στιγμές 80s: Wake Me Up, Before You Go Go

Η ποπ της δεκαετίας του '80 είναι μεγάλο, τεράστιο κεφάλαιο. Τραγούδια-τσιχλόφουσκες για κάποιους, αλλά ποτέ άλλοτε δεν είχαν οι τσιχλόφουσκες τόσο ωραία γεύση όσο τότε! Φυσικά ο George Michael και οι Wham ανήκαν στις μορφές της εποχής, και ήταν ουκ ολίγα τα δωμάτια νεαρών κοριτσιών την εποχή εκείνη που θα είχαν κάποια αφίσα του. Η θηλυπρέπεια υπήρξε ένα από τα χαρακτηριστικά του αντρικού "μοδάτου" στυλ της εποχής, από την προσεγμένη ποπ εκδοχή της, ως την εντελώς αλλοπρόσαλλη εκδοχή των hair metal bands. Το συγκεκριμένο τραγούδι ασφαλώς ορίζει την ανάλαφρη, χαρούμενη ποπ της δεκαετίας.

Φτιάξε και συ το Σώμα σου, Μπορείς

Τα πάνω με φέρνουν στο επόμενο σκέλος. Η δεκαετία του '80 γέννησε τη μόδα του αερόμπικ και του γυμναστηρίου. Πράγματα που σήμερα θεωρούμε δεδομένα, πριν 30 χρόνια μόλις ήταν στα γεννοφάσκια τους. Πόσο μάλλον αν μιλάμε για ινστιτούτα αδυνατίσματος, αισθητικής, κλπ.

(Η Olivia Newton John όπως και πολλές άλλες celebrities προώθησαν την νέα εκείνη τρέλα με τα γυμναστήρια)

Οι γυναίκες που γυμνάζονται ρυθμικά υπό τους ήχους μουσικής με "beat", φορώντας τις χαρακτηριστικές εκείνες στενές φόρμες και τις μακριές κάλτσες, αυτή είναι μία ακόμα από τις κληρονομιές των eighties. Ο μέσος άνθρωπος ένιωθε πλέον πως δεν μπορούσε να αλλάξει τον κόσμο, σε αντίθεση με την δεκαετία του '60... Μπορούσε όμως να αλλάξει τον εαυτό του!

Ποτέ άλλοτε δεν είχε στραφεί τόσο πολύ ο κόσμος στην εξωτερική του εμφάνιση. Ίσως τελικά οι υπερβολές του στυλ της εποχής αυτό δείχνουν: Τις πρώτες απόπειρες ενός αρχάριου ακόμα να κάνει κάτι διαφορετικό. Μέχρι και την δεκαετία του '70 πολλοί ήταν που μιλούσαν για κοινωνικά ιδανικά και ιδεολογίες. Κατά την δεκαετία του '80 0 ατομικισμός θριάμβευσε. "Εγώ, εγώ και πάλι εγώ", το κυρίαρχο σύνθημα της εποχής. "Μπορώ να τα καταφέρω, μπορώ να γίνω κάποιος, μπορώ να θριαμβεύσω"! Ο ατομικισμός του επικρατούντος καπιταλισμού ενσαρκωμένος στις ατομικές αντιλήψεις του κάθε ατόμου. Οι εμφάνιση την ίδια εποχή της κατηγορίας των "γιάπηδων" που ανέφερα πάνω, μόνο τυχαία δεν είναι.

Για πρώτη φορά τότε άρχισε να γίνεται λόγος για ινστιτούτα αδυνατίσματος, οι βιντεοκασέτες με θέμα αερόμπικ και γυμναστική σημείωναν τεράστια επιτυχία, οι δίαιτες (και οι "ειδικοί") είχαν αρχίσει να παίρνουν τα πάνω τους.

Καλά όλα αυτά ή κακά? Μάλλον εξαρτάται από την αντίληψη του καθένα πάνω στο θέμα. Πάντως σήμερα αναπνέουμε στο κλίμα που η εποχή εκείνη γέννησε. Για άλλη μια φορά. Μάλλον το τελευταίο σκέλος αυτής της υποενότητας θα ξεκαθαρίσει πλήρως τα πράγματα.

(όσο παρατηρώ αυτή τη φωτό, τόσο θέλω να τα παρατήσω όλα και να γραφτώ σε γυμναστήριο - γιατί όμως?)

Μουσικές Στιγμές '80s: Still of the Night

Ο George Michael και οι λοιποί ποπάδες της εποχής φάνταζαν πολύ θηλυπρεπείς και φλώροι για τα γούστα μερίδας του κόσμου. Κάπου εδώ ερχόταν ο David Coverdale. Τα πάντα στο βίντεοκλιπ του Still of the Night αποπνέουν αέρα δεκαετίας '80. Το χαρακτηριστικό hard rock/metal στυλ της εποχής από τη μία, ο πανταχού παρών αέρας "metal μπαλάντας" που τόσο πολύ στιγμάτισε την εποχή, αλλά και εκείνες οι θεόρατες γυναικείες παρουσίες που έκαναν τα βίντεοκλιπ των Whitesnake πραγματικά να ξεχωρίζουν! Μπορούμε να πούμε πως ποτέ άλλοτε δεν είχε συνδεθεί τόσο έντονα η metal/hard rock μουσική με την σεξουαλικότητα, όσο κατά την δεκαετία του '80. Ήταν κι αυτό ένα από τα χαρακτηριστικά των καιρών. Συν οτι το Still of the Night παραμένει ένας από τους περισσότερο διαχρονικούς hard rock ύμνους, τότε και τώρα.

Γυμνά Εξώφυλλα

Το κάτω είναι ένα χαρακτηριστικό εξώφυλλο από τεύχος του "Ταχυδρόμου" της εποχής. Έτος, 1984. Και βλέπουμε μια ωραιότατη γυναικεία πλάτη σε πρώτο πλάνο. Ωπ, διακρίνω και ένα βυζί! Και, ρε παιδιά, φαίνεται ο κώλος της!

Το κάτω είναι μια χαρακτηριστική διαφήμιση στα περιοδικά της εποχής. Για δες, άλλος ένας κώλος, σε πρώτο πλάνο. Μμμ. Και πόσο φυσική φωτογραφία, ούτε photoshop, ούτε τίποτα.

Και μιλάμε για εβδομαδιαία περιοδικά μαζικής κυκλοφορίας όπως ο "Ταχυδρόμος", από τα δημοφιλέστερα της χώρας, με σοβαρό προφίλ και περιεχόμενο που αγγίζει τομείς από την πολιτική και τα κοινωνικά ρεπορτάζ, μέχρι την τηλεόραση και σελίδες για παιδιά. Περισσότερα στη συνέχεια σχετικά με τα περιοδικά της εποχής.

Και είχαν κατά καιρούς εξώφυλλα και άφθονες διαφημίσεις με γυμνό. Δεν το έκαναν τόσο για να προκαλέσουν - ήταν περισσότερο θέμα αισθητικής.

Θα ερχόταν όμως η μέρα και η εποχή που το γυμνό θα ταυτιζόταν με τα περιοδικά αποκλειστικά ερωτικού περιεχομένου, ή εκείνα που έχουν ως στόχαστρο τον νεανικό, αντρικό πληθυσμό της περιοχής που θέλει να νιώθει πως είναι "mainstream". Με άλλα λόγια, τα περιοδικά του lifestyle. (λέγε με, γκουχ, Κωστόπουλος, γκουχ, γκουχ). Η μέρα που η πρόκληση και το υπονοούμενο θα αντικαθιστούσαν το φυσικό αίσθημα, και που το γυμνό θα αποκτούσε νόημα μόνο ως προκαταρκτικό ερωτικού παιχνιδιού. H μέρα που η λέξη ΣΕΞ θα κοσμούσε το 1/3 των τίτλων των περιοδικών, με κεφαλαία γράμματα στο εξώφυλλο και με πλήθος σχετικών άρθρων στα περιεχόμενα. Η γνώση του σεξ σε τελική ανάλυση θα γινόταν σύμβολο ισχύος και κύρους, και τα περιοδικά αυτά ασφαλώς καυχιόνταν οτί κατέχουν αυτή τη γνώση.

Κατά παράξενο τρόπο, οι δεκαετίες, που έμελλε να ακολουθήσουν τα 80s, θα γίνονταν περισσότερο προκλητικές, σεξουαλικές, μα και συντηρητικές παράλληλα.

(Το "Κλικ" άλλαξε τα περιοδικά δεδομένα της χώρας μας - ωστόσο, στα πρώτα του χρόνια ήταν πολύ διαφορετικό περιοδικό)

Πιστεύω αυτό συνοψίζει τέλεια την διαφορά των '80s σε σχέση με τις μέρες μας. Το στυλ τότε μπορεί συχνά να ήταν κιτς, συχνά άσχημο και υπερβολικό.... Ο κόσμος όμως ήταν περισσότερο ελεύθερος. Η ενασχόληση με τα γυμναστήρια και τις δίαιτες μπορεί να καταδείκνυε μια ανερχόμενη ανασφάλεια, δεν είχαν όμως πάρει ακόμα τα πάνω τους οι ψυχολογικές κρίσεις του φαγητού (ψυχογενής ανορεξία και το αντίθετο της, η βουλιμία), ούτε υπήρχε τέτοια εμμονή με την τελειότητα σαν αυτή που ζούμε σήμερα. Μια γυμνή φωτογράφιση σ' ένα περιοδικό ήταν πάνω απ' όλα φυσική, δεν έμπαινε ο ειδικός του photoshop να απαλείψει το μικροσκοπικό ίχνος κυτταρίτιδας ή να λεπτύνει εκείνο το παραπανίσιο μπούτι. Και το γεγονός και μόνο πως σ' ένα περιοδικό για όλη την οικογένεια όπως ο "Ταχυδρόμος" είχαμε πληθώρα τέτοιων φωτογραφιών τα λέει όλα.

Συνοπτικά λοιπόν. Καλύτερα να είσαι ο εαυτός σου και ας είσαι χάλια, παρά να προσπαθείς να είσαι κάποιος άλλος. Και στα eighties, πολύ απλά, οι άνθρωποι ήταν πολύ περισσότερο ο εαυτός τους.

Eighties - Σήμερα: 2-2

Μουσικές Στιγμές 80s: Sisters Are Doing it for Themselves

Εδώ έχουμε μια μεγάλη συνάντηση. Από τη μία πλευρά η τιτάνια Aretha Franklin, η βασίλισσα της soul και μια από τις μεγαλύτερες φωνές του εικοστού αιώνα, και από την άλλη η Annie Lenox, η γυναίκα που στιγμάτισε με τη φωνή της τη δεκαετία του '80, μαζί με το συγκρότημα της των Eurythmics. To τραγούδι που ακολουθεί είναι ένας διαχρονικός ύμνος στο όνομα της γυναικείας χειραφέτησης.

Η Ζωή στην Ελλάδα των Eighties

Πολλές φορές έχω σκεφτεί πόσο ωραία θα ήταν να ταξίδευα πίσω στον χρόνο και να μπορούσα να ζήσω ο ίδιος όλα αυτά για τα οποία συζητάμε! Γιατί μερικές φορές οι υποθέσεις που μπορεί να κάνουμε για μια εποχή μπορεί να πέφτουν εντελώς έξω. Το ιδανικό θα ήταν να μας μιλούσε για την ζωή στα '80s κάποιος που έζησε την εποχή ως ενήλικας, και όχι εγώ που ήμουν ένα τόσο δα κουτσούβελο. Ένας που έζησε όμως την εποχή τότε μπορεί να πέσει εύκολα στην παγίδα της εξιδανίκευσης: τότε ήταν καλύτερα απλά και μόνο γιατί ο ίδιος ήταν νεότερος...

Κάποια πράγματα ωστόσο τα γνωρίζω και μπορώ να τα μοιραστώ μαζί σας με σιγουριά! Η ζωή που λέτε κυλούσε χαλλλαρά στα eighties! Ο κόσμος έτρεχε πάνω κάτω για να πάει στις δουλειές του, όπως και τώρα, τα κορναρίσματα από τα αμάξια στον δρόμο σου έπαιρναν και τότε τα αυτία, οι νέοι διάβαζαν σαν τρελοί για να μπουν στο πανεπιστήμιο, οι κομματικές παρατάξεις έκαναν, τότε και τώρα, τη δουλειά τους, οι νέοι έβγαιναν, έπιναν, χόρευαν, φλέρταραν και ερωτεύονταν, φιλίες χάλαγαν και άλλες ξεκινούσαν, οικογένειες σχηματίζονταν, σπίτια χτίζονταν, συγγενείς μαζεύονταν και γιόρταζαν τα Χριστούγεννα και το Πάσχα, κόσμος πήγαινε κι ερχόταν από το χωρίο στην πόλη και από την πόλη στο χωριό, γιουχαίσματα έδιναν και έπαιρναν στα γήπεδα, πορείες χάραζαν στους δρόμους τη δική τους ιστορία, πολιτικοί αντίπαλοι τρώγονταν, και πάνω απ' όλα ο κόσμος διασκέδαζε. Και φυσικά σκορπούσε τα λεφτά του, είχε δεν είχε.

Σας θυμίζουν κάτι αυτά?

( η πάνω φωτό από την περίφημη ντισκοτέκ Αυτοκίνηση)

Ο mainstream κόσμος ντυνόταν στα καλά του και εξορμούσε ομαδικά στις πολύχρωμες ντισκοτέκ. Το αντίπαλο δέος τους, οι ροκάδες, περιφρονούσαν τη μόδα της ντίσκο, την οποία και θεωρούσαν πολύ "επιφανειακή". Προτιμούσαν την ξέφρενη ροκ ζωή σαν εκείνη για την οποία τραγουδούσε στα στενά της Πλάκας ο Δημήτρης Πουλικάκος, ή μεταλαμπάδευε στους νέους της εποχής ο Παύλος Σιδηρόπουλος. Ένα ανερχόμενο κομμάτι της ροκ νεολαίας υπήρξαν οι χεβυμεταλλάδες, που άφησαν τα μαλλιά τους μακριά και ατιμέλητα (και φουντωτά, πολύ φουντωτά), φορώντας αλυσίδες και δερμάτινα, ενώ ο μεγαλύτερος φόβος και τρόμος του καθωσπρέπει κόσμου δεν ήταν άλλος από τα "πανκιά", οι οποίοι κυκλοφορούσαν σα συμμορίες κατά την δεκαετία του '80. Κάποιοι από απ'αυτούς προτιμούσαν να ντύνονται και να βάφονται στα μαύρα - ήταν οι πρώτοι goths.

Το βέβαιο είναι πως καμία από τις πάνω "μουσικές φυλές" δεν αναμειγνυόταν η μία με την άλλη. Αντίθετα, αντιμετώπιζαν με καχυποψία οι μεν τους δε.

("Ποπ και Ροκ" της εποχής - στο εξώφυλλο οι Μουσικές Ταξιαρχίες του Πανούση και ο γείτονας του και καλτ φιγούρα της εποχής, Κώστας Γκουσγκούνης)

Ανάμεσα τους και η ανερχόμενη μουσική και "πολιτισμική" κατηγορία των σκυλάδων. Τα σκυλάδικα ξεπήδησαν μέσα από την ελαφρολαική μουσική της δεκαετίας του '70, ιδιαίτερα κατά τα χρόνια της Χούντας, γνώρισαν σθεναρή αντίσταση κατά την άκρως πολιτικοποιημένη περίοδο της Μεταπολίτευσης, αλλά με την γενικότερη χαλάρωση της δεκαετίας του '80 έκαναν την έκρηξη τους! Έσκασαν, θα λεγε κανείς, σαν τις χοντρές κοιλιές των κοστουμαρισμένων θαμώνων τους, που μόλις έβγαλαν τη ζώνη και άφησαν επιτέλους την κοιλάρα τους να πέσει ως κάτω, ξέγνοιαστη, ελεύθερη.

Άσχημη.

Το σκυλάδικο υπήρξε η μορφή διασκέδασης που επέλεγε ο ανερχόμενος τότε νεοέλληνας, ο άνθρωπος που έκανε την επίδειξη σήμα κατατεθέν του και του άρεσε να σκορπάει τα χρήματα του αριστερά και δεξιά, πίνοντας, τρώγοντας και πετώντας πιάτα. Ο νεοέλληνας υπήρξε η εγχώρια εκδοχή των αμερικανών yuppies, αλλά στο πιο τεμπέλικο, βολεψάκικο και γλεντζέδικο ταυτόχρονα. Όπα!

Η νεολαία των καιρών, επηρεασμένη σαφώς από το οικογενειακό της πλαίσιο, επέλεγε τον δρόμο και το στυλ που θα ακολουθούσε. Οι ερωτικές σχέσεις ανάμεσα στα φύλα ήταν περισσότερο απελευθερωμένες από παλιότερα, ξεκινούσαν ωστόσο σε πιο προχωρημένες ηλικίες σε σχέση με τώρα. Οι έφηβοι Έλληνες και Ελληνίδες παρέμεναν σε έναν κόσμο ημιμάθειας όσο αφορά το σεξ, με το θέμα να συζητιέται λιγότερο σε σχέση με σήμερα, ενώ οι ειδήσεις για την εξάπλωση του νέου τότε ιού του AIDS σίγουρα τους φόβιζαν. Ίντερνετ για να βλέπει ένας έφηβος τσόντες από το πρωί ως το βράδυ δεν υπήρχε και οι πρώτες γνώσεις γύρω από τα μυστήρια της ανατομίας του άλλου φύλου έρχονταν μέσα από περιοδικά αγορασμένα στα κρυφά, ή κάποια ανταλλαγή μεταξύ φίλων καμιάς βιντεοταινίας που βούτηξαν στα κρυφά από τους γονείς τους. Τις πιο πολλές φορές όμως αυτά απουσίαζαν. Οι περισσότεροι νέοι της εποχής παρακολουθούσαν με κρυφή, ένοχη απόλαυση, ταινίες όπως η "Γαλάζια Λίμνη".

Συχνά μάλιστα κοκκίνιζαν.

Το πρώτο φιλί εξακολουθούσε να έχει νόημα τότε, και το σεξ για πολλούς ερχόταν πολλά χρόνια μετά. Από την άλλη ο θεσμός του γάμου ήταν ισχυρότερος, ο κόσμος παντρευόταν σε νεαρότερες σχετικά ηλικίες σε σχέση με σήμερα, και το διαζύγιο που πλέον έχει γίνει συνήθεια ακόμα βρισκόταν στα πρώιμα του στάδια.

(σκηνή από την "Γαλάζια Λίμνη")

Τα ναρκωτικά υπήρξαν η μεγαλύτερη μάστιγα της εποχής στη χώρα μας, ιδιαίτερα ανάμεσα στο "εναλλακτικό" ροκ κοινό. Η ελληνοποιημένη εκδοχή της ροκ μουσικής δυστυχώς έδωσε υπερβολική έμφαση στο σημείο "drugs" από το τρίπτυχο "sex, drugs and rock 'n roll", με αποτέλεσμα να χαθεί πολύς και ωραίος κόσμος τότε. Ναρκωτικά διακινούνταν και στους mainstream κύκλους όμως, με κυρίαρχο εκείνο της κοκαίνης, η οποία έδινε και έπαιρνε στις ντίσκο των καιρών.

(Παύλος Σιδηρόπουλος)

Τα φροντιστήρια τότε ήταν σαφέστατα λιγότερα, οι εξετάσεις όμως για το πανεπιστήμιο το ίδιο κουραστικές, ενώ οι δουλειές βρίσκονταν με μεγαλύτερη ευκολία. Ο κόσμος γενικά ήταν αρκετά σπάταλος, συχνά για ανοήτα εντελώς πράγματα: μία καλύτερη τηλεόραση, ένα νέο φωτιστικό, ένα καινούργιο στερεοφωνικό. Και εκείνη τη γούνα φυσικά που πέτυχε σε προσφορά - οι γούνες από φυσικό μαλλί υπήρξαν ένα από τα χαρακτηριστικά των καιρών που ευτυχώς εξαλείφτηκαν. Η μανία για κατανάλωση όμως όχι.

Δεν είχαν όλοι περισσότερα χρήματα απαραίτητα σε σχέση με σήμερα, ούτε ζούσαν με μεγαλύτερη πολυτέλεια. Η πλειοψηφία των ανθρώπων είχαν τις στοιχειώδεις ανέσεις, ένα διαμέρισμα, μερικά έπιπλα, ένα ψυγείο, έναν φούρνο, μια τηλεόραση φυσικά (το πλέον απαραίτητο εξάρτημα), για όσους διέθεταν κάποια χρήματα παραπάνω και ένα βίντεο που μόλις είχε κάνει την εμφάνιση του, και ένα κασετόφωνο ή πικάπ για να ακούσουν μουσική. Οι περισσότερο ευκατάστατοι αστοί τόνιζαν την διαφορετικότητα τους σε σχέση με τα χαμηλότερα στρώματα επιδιδόμενοι σε μια από τις αγαπημένες ασχολίες της εποχής: παρήγγειλαν πίτσα. Το home delivery ήταν κάτι καινούργιο για τους Έλληνες τότε.

(περίπτερο δεκαετίας '80)

Το κέντρο της Αθήνας ήταν σαφέστατα ομορφότερο σε σχέση με σήμερα, πολύς κόσμος σύχναζε στα μέρη γύρω από την Ομόνοια, αν και όλο και περισσότεροι είχαν αρχίσει να την κάνουν για τα (καταπράσινα ακόμα και αραιοκατοικημένα) προάστια. Δεν υπήρχε μετρό, ο ηλεκτρικός σιδηρόδρομος και οι σταθμοί του είχαν εντελώς διαφορετικό παρουσιαστικό, ενώ θυμάμαι στα λεωφορεία δεν υπήρχε μηχάνημα για έλεγχο εισιτηρίων, και αντί αυτών ρίχναμε κάποια κέρματα σε ένα μεταλλικό κουτί δίπλα στον οδηγό - το μέτρο φυσικά καταργήθηκε μια που δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έμπαιναν και αντί για κέρματα έριχναν... κουμπιά και λοιπά μεταλλικά στρογγυλά αντικείμενα που κάνουν κλινγκ!

(ο ηλεκτρικός σιδηρόδρομος)

Χαρακτηριστικό της εποχής ήταν πως απουσίαζαν πλήρως οι τόσο γνώριμες σήμερα αλυσίδες φαγάδικων, τυροπιτάδικων, κλπ, σαν αυτές που βλέπουμε παντού γύρω μας σήμερα. Τα Goodys μόλις είχαν κάνει την εμφάνιση τους. Ο κόσμος αγόραζε λουκουμάδες και τυρόπιτες από τους φούρνους και γλυκά από τα ζαχαροπλαστεία. Τα μανάβικα και τα παντοπωλεία ήταν άφθονα, καθώς και τα λησμονημένα σήμερα μπακάλικα. Στο κέντρο της πόλης ξεχώριζαν τα, μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού, μεγάλα πολυκαταστήματα, τα μεγαλύτερα που είχε η χώρα, όπως το Μινιόν και ο Λαμπρόπουλος. Στιγμάτισαν και αυτά την εποχή, ενώ, ανάμεσα σε άλλα, υπήρξαν και στόχος της τότε εγχώριας τρομοκρατίας.

(Freddie Mercury - από τους μεγαλύτερους σταρ της εποχής του, και από τα διασημότερα θύματα του AIDS)

Στο θέμα των μεταναστών δεν είχε έρθει ακόμα η ώρα των ανατολικοευρωπαίων, ή των μεσανατολιτών. Το μεταναστευτικό κύμα της εποχής ερχόταν από μακρύτερα, από την Νοτιοανατολική Ασία και τις Φιλιππίνες. Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο διαχρονικά στερεότυπα, εκείνο της "φιλιππινέζας οικιακής βοηθού", καθιερώθηκε τότε. Δεν ήταν λίγες οι ευκατάστατες οικογένειες της εποχής που είχαν τη δική τους φιλιππινέζα υπηρέτρια, την ίδια ώρα που η κυρία του σπιτιού ενδεχομένως ήταν απασχολημένη με το να βλέπει την "Δυναστεία" στην τηλεόραση.

Οι πολιτικοποιημένοι Έλληνες συγκινούνταν ιδιαίτερα από το παλαιστιακό ζήτημα, ο Αραφάτ υπήρξε μία από τις αγαπημένες τους μορφές, ενώ είχε γίνει περίπου μόδα ανάμεσα τους και το μαντίλι της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Ο κόσμος κατά την δεκαετία του '80 ταλανιζόταν ανάμεσα στο άκρως πολιτικοποιημένο παρελθόν του της δεκαετίας του '70 και στο νέο ρεύμα που έφερνε η νέα δεκαετία. Ορισμένοι το αποκάλεσαν "ελευθερία", άλλοι πάλι τρόμαξαν με την λάμψη του κέρδους και του εύκολου πλουτισμού, που σαν γυναίκα πειρασμός τους έκλεινε πονηρά το μάτι. Αυτή την σύγχυση τη συναντούμε καθ' όλη τη διάρκεια της εποχής.

Αυτά ως μια μικρή, γενικά εικόνα, μιας εποχής τόσο κοντινής μα και μακρινής παράλληλα! Δε θα βάλω βαθμολόγηση εδώ, τα συμπεράσματα δικά σας...

(από τις χαρακτηριστικότερες ματιές στο πνεύμα της εποχής η ταινία "Άρπα Κόλλα" του Νίκου Περάκη)

Μουσικές Στιγμές '80s: Μπανάκι Μανάκι!

Ο Σάκης Μπουλάς παρέα με τον Γιάννη Ζουγανέλη είχαν τη δική τους εκπομπή στην κρατική τηλεόραση της εποχής. Στα πλαίσια της εκπομπής αυτής έγινε και το ακόλουθο ανεπανάληπτο άσμα! Πιο '80s και πιο Ελλάδα της εποχής δεν υπάρχει, πραγματικά. Οι στίχοι, τα παρδαλά χρώματα, η κιτς αισθητική, η ανάλαφρη διάθεση, μα και η σάτιρα (δείτε το στιγμιότυπο με τον ήλιο στο παράθυρο) και η απλότητα, όλα συνυπάρχουν σε ένα τραγούδι και ένα βίντεο που αποκλείεται να βλέπαμε στις μέρες μας.....

Τομέας V - Τεχνολογία

Η τεχνική είναι ο μόνος τομέας της ανθρώπινης ιστορίας για τον οποίο θα μπορούσαμε να πούμε πως ισχύει η θεωρία περί "διαρκούς προόδου". Θα προτιμούσατε να δουλεύατε με τον τωρινό υπολογιστή σας ή με κάποιο από εκείνα τα δύσχρηστα, θορυβώδη κουτιά που για πρώτη φορά ξεπρόβαλαν στα eighties? Καλύτερα τα walkman με τα κρύα μεταλλικά ακουστικά και τις κασέτες τους ή τα μικρούλια, βολικά και με τεράστια χωρητικότητα mp3 players? Οι παλιές φωτογραφικές μηχανές και τα περιορισμένης χωρητικότητας φιλμ τους ή οι μοντέρνες ψηφιακές κάμερες? Τα παλιά ασπρόμαυρα περιοδικά και εφημερίδες, ή ο έγχρωμος τύπος?

Κάθε νεότερο και καλύτερο λοιπόν.

Χμ. Είναι όμως έτσι? Γιατί έχω την αίσθηση πως υπάρχει κόσμος που θα νοσταλγούσε την εποχή που το κινητό τηλέφωνο δεν υπήρχε στην καθημερινότητα μας, ή δεν προβληματιζόμασταν γιατί κάποιος δεν ανταποκρίθηκε στο "friend request" που του κάναμε στο facebook. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θα επέλεγαν το πικάπ και τις κασέτες έναντι των απρόσωπων φακέλων με τα χιλιάδες τραγούδια που έχουμε αποθηκευμένα κάπου στον υπολογιστή μας. Ορισμένοι θα προτιμούσαν μια κατάσταση όπου περιμένουν μια εβδομάδα ολόκληρη για να δουν την αγαπημένη τους μουσική ή κινηματογραφική εκπομπή στην τηλεόραση, από το να διαθέτουν όλα τα βίντεοκλιπ οποιαδήποτε στιγμή θελήσουν κάνοντας ένα απλό search στο διαδίκτυο. Κάποιος θα θεωρούσε περισσότερο ελκυστική τη φάση όπου έψαχνες να βρεις το χαρτάκι με το τηλέφωνο εκείνης της κοπέλας που γνώρισες στο μπαρ, από το να κουβαλάς τα τηλέφωνα και τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις των πάντων μαζί σου όπου και αν πας με τα τωρινά κινητά και i-phones. Εξάλλου θα έφτανε κανείς να πει (όχι εγώ, γενικά μιλάμε!), άλλη "μαγεία" είχε να νοικιάζεις μια βιντεοταινία πορνό στα κρυφά από τα βιντεοκλάμπ της εποχής! Τώρα και γι' αυτά υπάρχει το ίντερνετ! :P

Ας τα πάρω ένα ένα.

(τα walkman έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνιση τους κατά την δεκαετία του '80 - πόσο χαρακτηριστική της εποχής η εικόνα της κοπέλας που κάνει τζόκινγκ με τα ακουστικά στ' αυτιά!)

Μουσικές Στιγμές '80s: Moonlight Shadow

Παιδί-φαινόμενο ο Mike Oldfield, ο άνθρωπος που έφτιαξε τον πρώτο του δίσκο, το περίφημο "Tubular Bells" του 1973, παίζοντας όλα τα μουσικά όργανα μόνος του, σημειώνοντας τεράστια επιτυχία και ανοίγοντας νέους δρόμους στην progressive μουσική της εποχής. Η μουσική του μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο ως "μαγική", και αυτό φανερώνεται και στις περισσότερο ποπ στιγμές της, όπως τα περίφημα ντουέτα του με την Maggie Reilly κατά την δεκαετία του '80.

Τηλέφωνα

Δε κάνω κέφι τα κινητά ομολογώ. Ένα σταθερό (και ένας τηλεφωνητής σε περίπτωση που απουσιάζεις) θα αρκούσαν. Από την άλλη μερικές φορές αποδεικνύεται χρήσιμο το ρημάδι. Όσο όμως σκέφτομαι εκείνα τα σιχαμένα μηνύματα στα οποία καταφεύγει βολικά κάποιος για να χαλάσει μια σχέση για παράδειγμα ("NOMIZO IRTHE O KAIROS POY PREPEI NA XORISOUME MH ME PAREIS THL"), ή τα άλλα από τα οποία δημιουργούνται τόσες παρεξηγήσεις, εξαιτίας του απρόσωπου, συντομευμένου χαρακτήρα τους, ή αυτά τα απαίσια, τερατόμορφα greeklish.... Για να μην αναφέρω τον βομβαρδισμό από διαφημίσεις ανύπαρκτου νοητικού επιπέδου από τις εταιρίες κινητής τηλεφωνίας... Ή όλες τις μαλακίες περί χρέωσης, προσφορών, μπόνους και άλλα... Ώρες, ώρες θες απλά να πεις ένα ΑΝΤΕ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΣΤΕ ΜΕ ΟΛΟΙ!

Από την άλλη είναι γεγονός πως το να μιλάς σήμερα στο τηλέφωνο (συμπεριλαμβανομένου του σταθερού), κοστίζει πολύ λιγότερο σε σχέση με τότε. Πόσο μάλλον αν μιλάμε για υπεραστικές κλήσεις. Η παρουσία του ίντερνετ έπαιξε καταλυτικό ρόλο εδώ. Μ' αυτά και μ' αυτά λοιπόν, eighties vs σήμερα στο θέμα του τηλεφώνου, σημειώσατε Χ.

Eighties-Σήμερα: 2-2 (παραμένει)

Ίντερνετ

Η παρουσία του ίντερνετ στην καθημερινότητα μας, η καθοριστική μεταβολή που έχει επιφέρει στον τρόπο που ζούμε, ερχόμαστε σε επαφή με τους άλλους και βλέπουμε τον κόσμο γύρω μας, συνιστά αναμφισβήτητα το σημαντικότερο τεχνολογικό γεγονός της δεκαετίας (και όχι μόνο).

Πολλοί θα μιλούσαν εδώ για την "αλλοτρίωση" που επιφέρει ο διαδικτυακός τρόπος επικοινωνίας, πως πρόκειται περί "πλασματικών επαφών", πως τα κοινωνικά δίκτυα τύπου facebook έχουν περισσότερα αρνητικά από θετικά, ή πως το ίντερνετ ξεχειλίζει από ιστοσελίδες αμφίβολης αξίας και περιεχομένου. Και φυσικά για το γεγονός πως περνάμε πλέον ένα τεράστιο μέρος της ζωής μας καθηλωμένοι μπροστά από μια οθόνη.

(δωμάτιο με υπολογιστή commodore 64, από την δεκαετία του '80 - τότε που οι υπολογιστές ήταν ακόμα συμπληρωματικό εργαλείο για το σπίτι, οχι το Α και το Ω, όπως τώρα)

Για τις επαφές και την επικοινωνία μπορώ να πω με σιγουριά πως επαφίεται σίγουρα στον χειρισμό του μέσου από εκείνον που το χειρίζεται. Προσωπικά μόνο θετικά βλέπω την όλη κατάσταση - ποτέ άλλοτε ο σύγχρονος άνθρωπος δεν είχε τη δυνατότητα να επικοινωνήσει με τόσο πολύ κόσμο, εφόσον το επιδιώξει ο ίδιος. Μπορούν μέσω του διαδικτύου να προκύψουν νέες επαφές και άτομα να συνομιλούν εξ' αποστάσεως όσο ποτέ άλλοτε. Το ίντερνετ είναι το πρώτο ουσιαστικά συλλογικό διαδραστικό μέσο, που επιτρέπει αληθινή συμμετοχή από τον χρήστη, σε αντίθεση με την παθητική κατάσταση μιας τηλεόρασης για παράδειγμα. Σταδιακά ο κόσμος που μεγαλώνει με το ίντερνετ θα έχει εξοικειωθεί πλήρως με την ιδέα της συμμετοχής και αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις και στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό φάσμα... Όσο αφορά τις πληροφορίες, τι ωραίο που είναι να μπορείς με ένα κλικ να μάθεις τόσα πράγματα! Ελλοχεύει ο κίνδυνος της ημιμάθειας βέβαια, αλλά αυτό είναι το τίμημα της υπερπληθώρας πληροφοριών.

Με ή χωρίς ίντερνετ λοιπόν? Ίντερνετ δαγκωτό παιδιά. Ναι, έχει τη φάση του να περιμένεις με λαχτάρα την εβδομαδιαία τηλεοπτική εκπομπή για να δεις το αγαπημένο σου βιντεοκλίπ, και να τη γράφεις και στο βίντεο, αλλά όπως και να το κάνουμε, η τηλεόραση και η παθητική, μη-διαδραστική ενημέρωση της, είναι κάτι που πρέπει κάποτε να ξεπεραστεί. Από κει και πέρα το ίντερνετ άνθρωποι το χειρίζονται, επομένως δε θα μπορούσε παρά να είναι (μονίμως) ατελές. Έχει πολλά θετικά και πολλά αρνητικά. Σαφώς θα υπάρχει και πλήθος από σκουπίδια, παραπληροφόρηση, προβληματικές επαφές, αλλά αυτά είναι αναμενόμενα. Σαφώς θα υπάρχουν άνθρωποι που χαραμίζουν τη μέρα τους σε ανούσια σερφαρίσματα στο διαδίκτυο, οι ίδιοι όμως θα έκαναν το ίδιο παλιότερα με ανούσιο ζάπινγκ στα κανάλια της τηλεόρασης.

Ελπίζω να έρθει η μέρα που θα έχουμε βρει τις ισορροπίες και δε θα μας "καταπιεί" η οθόνη του υπολογιστή. Προς το παρόν χαρίζω απλόχερα την ψήφο εμπιστοσύνης μου στο ίντερνετ και στα θετικά που μας παρέχει.

Eighties - Σήμερα: 2-3

Μουσικές Στιγμές '80s: Gigantic

Κάποιος που βλέπει το κάτω βίντεο μη έχοντας γνώση σχετικά με το τραγούδι και το συγκρότημα μπορεί να παραξενευτεί. "Που είναι τα έξαλλα κουρέματα, τα εξεζητημένα ρούχα, τα παρδαλά βιντεοκλίπ, τα τόσο χαρακτηριστικά της δεκαετίας του '80? Μάλλον έγινε κάποιο λάθος, δε μπορεί το κάτω βίντεο να ανήκει στην εποχή που μελετάμε...." Ξέρετε κάτι, από μία άποψη δεν έχει άδικο! Κι αυτό γιατί οι Pixies, το συγκρότημα για το οποίο γίνεται λόγος, μπορεί να εμφανίστηκαν κατά την δεκαετία του '80, ουσιαστικά όμως υπήρξαν προάγγελοι εκείνων που έμελλε να έρθουν! Και εδώ αναφέρομαι στην έκρηξη του alternative rock και του grunge στις αρχές της δεκαετίας του '90, που τόσα χρωστάει στους Pixies! Casual look, in-your-face, χύμα μουσική με ρίζες στο παλιό ροκ και την πανκ, όλα αυτά σε επίπεδο underground ακόμα, μια που οι κυρίαρχες τάσεις της εποχής ήταν άλλες. Τα nineties όμως ήταν κοντά...

Η Μάχη των Μαχών: Κασέτα vs Mp3

Παιδιά, προσοχή, εδώ έχουμε μια τιτανομαχία, αν και δεν της φαίνεται με την πρώτη ματιά! Τι να κλάσει η κατακαημένη η κασέτα μπροστά στην ανώτερη τεχνολογία και δυνατότητες των mp3 players! Αλλά ρε παιδιά. Αυτοί οι τίτλοι των τραγουδιών στο πίσω μέρος των κασετών μας! Τα λογότυπα των συγκροτημάτων που προσπαθούσαμε να σχεδιάσουμε στο πλάι! Οι συλλογές που φτιάχναμε, στις οποίες, εξαιτίας και του περιορισμού χωρητικότητας, προσέχαμε πολύ ως προς το ποιά τραγούδια θα συμπεριλάβουμε και ποιά όχι. Και το λιώσιμο που έπεφτε μετά! Κάτι ξέρουν οι Dinosaur Jr. που αποφάσισαν να επανεκδώσουν πρόσφατα τους τρεις πρώτους δίσκους τους σε κασέτα! (κλικ για το νέο)

Το cd, αν και έκανε την εμφάνιση του κατά την δεκαετία του '80, πάνω απ' όλα ήταν '90ς. Τα βινύλια και τα πικάπ υπήρχαν από δεκαετίες πριν. Τα eighties όμως είναι συνώνυμα με τις κασέτες, κι αυτό γιατί υπήρξαν και η εποχή που έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνιση τους τα walkman. Για πρώτη φορά μπορούσε ο κόσμος να κυκλοφορήσει στον δρόμο ακούγοντας την αγαπημένη του μουσική!

Ναι, ήταν θορυβώδης, ναι, μας έσπαγε τα νεύρα όταν πιανόταν η ταινία της στο κασετόφωνο και χάλαγε, σίγουρα είναι πολύ πιο βολικό να πατάς ένα κουμπί και να πηγαίνεις στο επόμενο τραγούδι αντί να κάνεις rewind, να γυρίζει η ταινία και να ψάχνεις να βρεις το σημείο που θες.... αλλά όσοι προλάβαμε τις κασέτες, έχουμε λόγο να τις νοσταλγούμε. Δεν είναι μόνο το μέσο. Εδώ που τα λέμε χίλιες φορές προτιμότερη η ευκολία χειρισμού ενός mp3 player, η καθαρότητα του ήχου του και η τεράστια χωρητικότητα του σε σχέση με τους περιορισμούς της κασέτας. Στην εποχή των mp3 όμως κινδυνεύεις να χαθείς στην ανεμοζάλη των τραγουδιών (ποιος ξέρει πόσες χιλιάδες τραγούδια έχεις σε φακέλους στον υπολογιστή σου) και το επακόλουθο είναι να δένεσαι λιγότερο με αυτά που ακούς σε σχέση με τότε που είχες λιγότερα μεν, σήμαιναν περισσότερα για σένα δε.

Γενικά η νέα κατάσταση έχει φέρει κάποια καλά και έχει απομακρύνει κάποια που υπήρχαν τότε. Για το πλήθος της πληροφορίας σε μουσική (άρα και γνώσης) που καθιστά εφικτό το ίντερνετ και για την ατελείωτη μουσική που μπορείς να αποκτήσεις (μέσω downloading):

Eighties - Σήμερα: 2-4

Για το γεγονός πως μπορεί να δεθείς λιγότερο με ένα μεμονωμένο άλμπουμ σήμερα (από τη στιγμή που έχεις πρόσβαση σε εκατοντάδες), σε σχέση με τότε:

Eighties - Σήμερα: 3-4

Για την καθαρότητα ήχου των mp3's, τα ζητήματα άνεσης χειρισμού κλπ σε σχέση με τις κασέτες:

Eighties - Σήμερα: 3-5

Για την ΚΑΛΤΙΛΑ της κασέτας σε σχέση με τα απρόσωπα mp3 players:

Eighties - Σήμερα: 4-5

Και το ματς έχει πια ανάψει!

(από την κασετοσυλλογή του μέταλ κούνελου!)

Μουσικές Στιγμές '80s: Poison

Το φαινόμενο Alice Cooper πραγματικά δεν έχει προηγούμενο. Ένα ιερό τέρας της ροκ μουσικής, ο δημιουργός του θεατρικού στυλ στα seventies, ο Alice απείχε για πολλά χρόνια από το προσκήνιο, μέχρι που αποφάσισε να επανέλθει με ένα φρέσκο, "βρώμικο", και εμπνευσμένο από την επιτυχία των hard rock/mainstream metal συγκροτημάτων της εποχής ύφος. Αυτό και η ευτυχής συνένωση του με τον μάστορα των χιτ, Desmond Child, έδωσε το "Trash" album του 1989. Η σαρωτική επιτυχία και η μαζική τρέλα που ξέσπασε τον ανέδειξαν για άλλη μια φορά σε superstar, τον οποίο άκουγαν οι πάντες, ακόμα και το μη ροκ κοινό της εποχής - πολλοί μάλιστα απ' αυτούς νόμιζαν πως επρόκειτο για νέο καλλιτέχνη... Όσο αφορά το βίντεοκλιπ, η εκδοχή που παρουσιάζω είναι εκείνη που ΔΕΝ βλέπαμε μικροί στις τηλεοράσεις μας!

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές

Η δεκαετία του '80 υπήρξε η πρώτη κατά την οποία το PC εισέβαλε μαζικά στα σπίτια του κόσμου. Ένα θαυμαστό εργαλείο που έδειχνε τον δρόμο του μέλλοντος και το οποίο στην αρχή δεν διέθεταν παρά λίγοι προνομιούχοι, τώρα όμως είναι βασικό εξάρτημα κάθε σπιτιού, μαζί με το ψυγείο και το κρεββάτι ένα πράγμα.

(διαφημίσεις της εποχής)

Commodore64, ZX Spectrum, Atari 800XL, Amstrad, Amiga500, ορισμένα από τα κλασικά ονόματα συστημάτων υπολογιστών της εποχής, που σίγουρα φέρνουν πολλές αναμνήσεις σε όσους τα πρόλαβαν.

(Atari, ή αλλίως, η ιστορία των videogames)

Μένοντας σε καθαρά τεχνικό επίπεδο εννοείται δε χωράει καμιά σύγκριση ανάμεσα στα δύσχρηστα μηχανήματα της εποχής εκείνης και στα τωρινά. Οι δύο μεγάλοι ανταγωνιστές, Apple και Macintosh βρίσκονταν ακόμα στα πρώτα τους βήματα. Πράγματα που τώρα θεωρούμε δεδομένα (όπως το ίντερνετ, τα media players για μουσική, τα torrents, τα live streaming, τα websites, το chat, το word, το photoshop, κλπ κλπ) τότε ή δεν υπήρχαν, ή υπήρχαν σε εμβρυακή μορφή. Οι υπολογιστές εξυπηρετούσαν περισσότερο επαγγελματικές, εκπαιδευτικές ή προγραμματικές λειτουργίες, καθώς και το gaming που είχε κάνει και κείνο για πρώτη φορά την εμφάνιση του. Έχει πλάκα το γεγονός πως δεν ήταν λίγοι οι γονείς τότε που αγόραζαν έναν υπολογιστή για το παιδί τους, με την ελπίδα πως θα τους βοηθούσε με τα μαθήματα, και τα παιδιά έπεφταν με τα μούτρα στα παιχνίδια!

Οι παλιοί υπολογιστές είναι όπως τα παλιά αυτοκίνητα ένα πράγμα. Μπορεί να τους αναπολούμε μερικές φορές, να μας αρέσει να παρακολουθούμε την εξέλιξη και τις δυνατότητες τους, αλλά σίγουρα δε θα γυρνούσαμε σ'αυτούς, πέρα από καθαρά συλλεκτικούς λόγους. Ένας πόντος για το σήμερα λοιπόν.

Eighties - Σήμερα: 4-6

Από την άλλη πλευρά, ήταν μια εποχή τότε που δεν καθόμασταν όλη τη μέρα μπροστά από μια οθόνη!!! Οι υπολογιστές έφτασαν όχι μόνο να καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο της ζωής μας, αλλά να γίνουν η ζωή μας! Ένας πόντος για τη δεκαετία του '80 παρακαλώ...

Eighties - Σήμερα: 5-6

(ελληνική διαφήμιση της εποχής)

Μουσικές Στιγμές '80s: You Keep Me Hangin' On

Μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της Kim Wilde, μιας από τις "ιέρειες" της ποπ της εποχής, και ένα τραγούδι τόσο χαρακτηριστικό της δεκαετίας του '80, που ωστόσο πωρώνει το ίδιο και σήμερα όπως τότε! Η Kim Wilde από τη μία, η Belinda Carlisle από την άλλη, η Debbie Harry παραπέρα.... τι γυναικάρες που είχαν τα eighties ρε γαμώτο! Για να μην αναφέρω τα girl groups της εποχής (θα το κάνω παρακάτω όμως!). Παρεμπιπτόντως, το συγκεκριμένο άσμα είναι στην πραγματικότητα διασκευή από το ομότιτλο soul κομμάτι της δεκαετίας του '60!

Videogames

Εδώ ο παράγοντας νοσταλγία είναι πραγματικά επικίνδυνος! Μπορεί να επηρεάσει πολύ οποιαδήποτε διάθεση αντικειμενικότητας και να αλλοιώσει το αποτέλεσμα! Σύμφωνοι, τα σύγχρονα παιχνίδια είναι πολύ μπροστά σε τεχνικό επίπεδο, γραφικά 3d, μουσική, φωνές, κίνηση σα να βλέπεις κανονικούς ηθοποιούς σε ταινία, εντυπωσιακές πλοκές, σχεδόν κινηματογραφικές παραγωγές θα λεγε κανείς.

(Space Invaders, το πρώτο μεγάλο shoot'em up)

Αλλά ρε παιδιά, για παιχνίδια μιλάμε! Ο τύπος που έπιανε στα χέρια το joystick με τον μοχλό και τα τρία κουμπάκια και πυροβολούσε διαστημόπλοια, έπαιζε. Ο σύγχρονος τυπάς που έχει φτιάξει μια εναλλακτική περσόνα σ' ένα multiplayer online role playing game, και χάνεται ώρες, μέρες, βδομάδες ατελείωτες σ' έναν φανταστικό εικονικό κόσμο, πλουμισμένο με αληθινές φωνές ηθοποιών, κινηματογραφικά βίντεο και δυνατότητα διαδραστικών επαφών με άλλα άτομα μέσω διαδικτύου, τι κάνει ακριβώς?

(Pac Man, η πιο αναγνωρίσιμη φιγούρα στην ιστορία των videogames)

Θα πει κανείς πως η "φυγή" είναι κι αυτή μέρος του παιχνιδιού, όπως εξάλλου και μέρος μιας ταινίας, ενός βιβλίου, κλπ. Αφήστε που καταντάει κλισέ η κριτική ότι κάποια παιχνίδια "απορροφούν πάρα πολύ τους παίχτες" και "φτάνουν να μην έχουν ζωή" κλπ κλπ. Ισχύει, δε λέω, αλλά σε τελική ανάλυση τίθεται και θέμα της στάσης που θα τηρήσει ο παίχτης. Εν ολίγοις είναι κάτι σαν το ίντερνετ γενικά, το facebook, και όλα τα σχετικά. Εναπόκειται στην επιλογή του καθενός πόσο θα αφεθεί ή όχι.

(Bubble Bobble, Super Pang, Saboteur)

Ας θυμηθούμε όμως ορισμένα παιχνίδια της εποχής! Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια της δεκαετίας του '80 υπήρξαν η βάση των πάντων, εκείνα που άπλωσαν τον μύθο τους πάνω από όλα όσα ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια! Ανύπαρκτα, εντελώς στοιχειώδη γραφικά, χειρισμός που περιορίζεται σε έναν μοχλό και δύο (το πολύ) κουμπιά, μουσική με εκείνα τα χαρακτηριστικά μπλιπ μπλιπ που τους χάρισαν την ονομασία "μπλιμπλίκια", παιχνίδια με αποκλειστικό σκοπό να περάσεις τις πίστες και να πιάσεις high score, όλα αυτά για να δεις ένα "congratulations, the end" στο τέλος και αυτό ήταν όλο!

Οι τεχνικοί περιορισμοί της εποχής όμως ήταν αφορμή να αναπτυχθεί πλήρως η φαντασία των κατασκευαστών και να δώσουν την μεγαλύτερη δυνατή έμφαση στο gameplay! Και όλοι γνωρίζουμε πως το gameplay είναι και η ουσία κάθε ηλεκτρονικού παιχνιδιού...

(Σπάσε όλα τα τουβλάκια, προσοχή όμως μη σου πέσει η μπάλα - Arcanoid, o ορισμός της απλότητας για χάρη του gameplay)

Το PacMan υπήρξε ασφαλώς ο μεγάλος ηγέτης της εποχής και η πιο αναγνωρίσιμη φιγούρα βιντεοπαιχνιδιού, ενώ παραμένει διαχρονικό και σήμερα. Άλλες κλασικές παιχνιδάρες ήταν τα Bubble Bobble, Tetris, Arcanoid, Double Dragon, Ghosts 'n Goblins, Donkey Kong, Shinobi, Super Mario Bros, Golden Axe, Pang, Saboteur, Wonderboy, Paperboy, Space Invaders, Galaga, Bomb Jack, Tapper, και άλλα. Ευτυχώς υπάρχει το ίντερνετ και μπορούμε να χαρούμε τα παιχνίδια αυτά και σήμερα!

(Ανέβα τις σκάλες, σώσε την πριγκίπισσα, πρόσεχε τα βαρέλια του Donkey Kong!)

Από την άλλη, μη ξεχνάμε τη διαδικασία από την οποία έπρεπε να περάσει κάποιος τότε μέχρι να ξεκινήσει να παίζει! Ο χρόνος που έπαιρνε σε κάποιον μέχρι να δώσει τις απαραίτητες εντολές στο πρωτόγονο pc του, έτσι ώστε να φορτώσει το παιχνίδι και να ξεκινήσει επιτέλους το παιχνίδι, δεν αποκλείεται να ήταν περισσότερος από τον χρόνο που αφιέρωνε στο ίδιο το παιχνίδι! Προσωπικά δεν την πρόλαβα εκείνη τη φάση, μη έχοντας pc ο ίδιος (μικρός έπαιζα σε σπίτια φίλων!), αλλά μεταδίδω τους αγωνιστικούς μου χαιρετισμούς σε όσους την πρόλαβαν! Στη συνέχεια ήρθε η εποχή της κονσόλας και τα πράγματα έγιναν πολύ πιο απλά.

(Super Mario Bros, Golden Axe)

Σε γενικές γραμμές βγαίνουν πολλά και ωραία παιχνίδια σήμερα, ώστε να μη μπορώ να πω πως "τότε ήταν καλύτερα". Είναι τόσο διαφορετικά εξάλλου τα παιχνίδια τότε σε σχέση με τα σημερινά, είναι σα να συγκρίνεις μια ταινία του βωβού κινηματογράφου με μια σύγχρονη υπερπαραγωγή. Σε επίπεδο αμιγώς παιχνιδιών θεωρώ πως και οι δύο εποχές έχουν τα καλά τους, σημειώσατε Χ λοιπόν. Εξάλλου μία ήταν η απόλυτη δεκαετία όσο αφορά τα videogames, που βάζει κάτω και τις δύο εποχές που συγκρίνουμε: Η δεκαετία του '90 φυσικά!

Eighties - Σήμερα: 5-6 (παραμένει)

O κρυφός άσος της εποχής...

Ωστόσο η δεκαετία του '80 (όπως και εκείνη του '90 που ακολούθησε) έχει έναν κρυφό άσο στο μανίκι της. Και το όνομα αυτού: Arcade Rooms, κοινώς, ηλεκτρονικά, ουφάδικα, μπλιμπλίκια. Πείτε τα όπως θέλετε. Τα Ηλεκτρονικά σημάδεψαν τη γενιά μας και μας λείπουν αφάνταστα.

Έμπαινες μέσα και μεμιάς κατακλυζόσουν από ηλεκτρονικούς ήχους και μουσικές. Μπλιπ μπλιπ, ζουυυμ, μπιζζζζζζ, ιου ιου ιου, αααουυυ, ιιι-ιιιιιιιιι, βροουυυμ βροουυυυμ! Πολύχρωμη, μαγική ατμόσφαιρα. Παιδιά και νέοι μπροστά από δεκάδες πολύχρωμα κουτιά μεγαλύτερα από το μπόι τους να τα δίνουν όλα. Πίσω από τους κορυφαίους παίχτες να έχει στηθεί κόσμος και να τους παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα ενώ παίζουν. Εσύ με δυο πενηντάρικα (ή εικοσάρικα, ή δεκάρικα αν είσαι παλιότερος) στην τσέπη, να περιμένεις πως και πως να ξεκινήσεις το αγαπημένο σου παιχνίδι. Το ένα κέρμα θα το ρίξεις σ' εκείνο το παιχνίδι ξύλου, και το άλλο στο μπασκετάκι. Ίσως να παίξεις διπλό με κανένα φιλαράκι σου, αν περάσει.

Και αυτά τα έκλεισαν πριν καμιά δεκαετία, για ηθικοπλαστικούς περί τζόγου λόγους. Κι ενώ το παγκόσμιο χρηματιστηριακό σύστημα και η λογική που το διέπει είναι ο ορισμός του τυχαίου και του τζόγου, τους ενόχλησαν τα Ηλεκτρονικά! Που όπως θα έσκαγες χρήματα για ένα παιχνίδι μπιλιάρδου, το ίδιο θα έκανες και για τα arcades. Δεν είναι φρουτάκια, δεν είναι καζίνο, δεν παίζεις για το χρήμα. Παίζεις για τη χαρά του παιχνιδιού.

Αυτό μας λείπει σήμερα. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια κάποτε συνιστούσαν όχι μόνο μια ατομική, απομονωμένη υπόθεση, ούτε μια "διαδραστική" ψευτοκοινωνική (μέσω ίντερνετ) κατάσταση, αλλά μια γνήσια κοινωνική φάση. Μαζευόσουν με τους φίλους σπίτι και παίζατε όλοι μαζί. Ή συναντιόσασταν στα "Ουφάδικα".

Η εποχή μας έχει περισσότερα παιχνίδια και παράλληλα είναι περισσότερο απομονωμένη από ποτέ άλλοτε.

Eighties - Σήμερα: 6-6

Μουσικές Στιγμές '80s: Enola Gay

Η δεκαετία του '80 ήταν η κατεξοχήν δεκαετία των μπλιμπλικιών, τόσο σε επίπεδο videogames όσο και σε μουσικό επίπεδο! Το κατεξοχήν μουσικό όργανο της εποχής ήταν το συνθεσάιζερ και η synthpop μουσική περνούσε μέρες μεγάλης δόξας. Ένα από τα σημαντικότερα ονόματα της εποχής ήταν και οι Orchestral Manoeuvres in the Dark, εν συντομία O.M.D., και φυσικά το Enola Gay, γραμμένο για το βομβαρδιστικό που εξαπέλυσε την πρώτη ατομική βόμβα στη Χιροσίμα, είναι ένα από τα γνωστότερα τους τραγούδια...

...Και συνεχίζουμε...

Εεεεε, δε τελειώσαμε ακόμα! Ακολουθεί το δεύτερο μέρος της παρουσίασης, το οποίο είναι το ίδιο μεγάλο με αυτό!! Το έχω γράψει, είναι έτοιμο, και απλά θα το αναρτήσω μετά από λίγο καιρό! Το πρώτο μέρος τελειώνει και βρίσκει τις δύο εποχές ισόπαλες! Ποιά θα επικρατήσει τελικά?

Υπομονή, μέχρι τις αρχές του νέου χρόνου.... Καλή Χρονιά εύχομαι σε όλους!!!!!!!!!!!

~

Θες να Αλλάξει ο Κόσμος?

2011-11-07T12:01:00.000-08:00

("Les Valeurs Personnelles" του Rene Magritte)

Είναι τόσο απλό. Αλλά για κάποιον λόγο δεν το κάνουν. Σα να έχει παγώσει ο χρόνος σε μια εικόνα ατέρμονης επανάληψης, ξανά και ξανά το ίδιο σκηνικό. Η επανάληψη συνδέεται με τη δύναμη της συνήθειας, η δύναμη της συνήθειας με τη σειρά της είναι ριζωμένη βαθιά στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Δε εξηγείται αλλιώς.

Σε τι αναφέρομαι? Στην γνώριμη σε όλους μας εικόνα του μεσήλικα συμπολίτη/συγγενή/φίλου/γνωστού μας με το τηλεκοντρόλ στο χέρι, να παρακολουθεί τις ειδήσεις στην τηλεόραση και να λέει απηυδισμένος "χάλια τα καναν!". Ειδικά τις μέρες αυτές.

Το πρόσωπο αυτό αναφέρεται στους πολιτικούς και στις "δυνάμεις" που κατά τη γνώμη του κατακεραύνωσαν τον τόπο, τονίζοντας την αντίθεση του, αλλά και την αδυναμία του παράλληλα απέναντι τους. "Εγώ είμαι μικρός και ανίσχυρος, τις τύχες των λαών και τις τύχες τις δικές μας άλλοι τις αποφασίζουν. Και αυτοί οι άλλοι τα' χουν κάνει σκατά".

Να ξερε μόνο...! Να ξερε πόση δύναμη έχει στα χέρια του! Αν άφηνε επιτέλους εκείνο το τηλεκοντρόλ! Αν έκαναν το ίδιο παράλληλα κάμποσες δεκάδες χιλιάδες τηλεθεατών, οι οποίοι κάθε βράδυ επαναλαμβάνουν το κλασικό μοτίβο. Δε χρειάζεται να κάνει κάτι άλλο, μόνο να μην πιάσει το τηλεκοντρόλ. Μπορεί να ακούγεται τόσο απλό, αλλά για σκεφτείτε. Τι θα συνέβαινε αν απλά σταματούσαν, με τον ίδιο τρόπο που κάποιος λέει "κόβω το τσιγάρο".

Κάνει θόρυβο ένα δέντρο που πέφτει στο δάσος όταν κανείς δεν είναι εκεί να το ακούσει?

Τι θα απογίνονταν όλοι εκείνοι οι θιασώτες των τηλεοπτικών τραγωδιών και της καταστροφολογίας που ονομάζεται "ειδησεογραφία" όταν κανένας δεν ασχολείτο πια μαζί της? Ή για να το επεκτείνουμε λίγο, τι θα συνέβαινε αν μια φορά, ΜΙΑ μόνο, ο ψηφοφόρος της συνήθειας έλεγε στις επόμενες εκλογές να επιλέξει κάτι διαφορετικό? Τι αποτέλεσμα θα είχε αν ο κάθε ένας συνειδητοποιούσε πως είναι μέρος αυτού του πράγματος στο οποίο ζούμε όλοι, και πως οι επιλογές του κάθε ατόμου ξεχωριστά μπορούν να κάνουν τη διαφορά?

Αλλά στις εποχές των μαζών οι άνθρωποι σκέφτονται σαν μάζες. Η κυρίαρχη μυθοπλασία της εποχής μας είναι πως είμαστε όλοι κόκκοι στην άμμο. Ανίσχυροι, ανεμοδαρμένοι με το παραμικρό αεράκι. Και όταν δεν μπορείς να βρεις κάτι καλύτερο, κάτι εναλλακτικό, πως θα αποτινάξεις το παλιό? Γυρνάς πάλι λοιπόν στις προστατευτικές αγκάλες του.

Η απόσταση ανάμεσα στο 0 και στο 1 είναι μεγάλη σαν άβυσσος.

Μάλλον ο κόσμος δεν έχει σκεφτεί το ενδεχόμενο πως θα μπορούσαν πραγματικά να άλλαζαν τα πράγματα αν άλλαζε ο ίδιος στάση. Δεν το έχει επεξεργαστεί ως πιθανότητα στο νου του, δεν το έχει πλάσει ως σενάριο με την φαντασία του. Οι μεγάλες αλλαγές πρώτα γίνονται μέσα μας, μετά έξω. Αλλά σήμερα ζούμε το όνειρο μιας μερίδας μόνο ανθρώπων. Οι υπόλοιποι προτιμούν να συμμετέχουν σ'αυτή την ξένη φαντασίωση, αντί να πλάθουν τη δική τους.

Κι όμως, είναι λες τόσο απλό.......

("Breach" του Vladimir Kush)

Τα Θετικά της Οικονομικής Κρίσης ή How I Stopped Worrying about the Εconomic Bomb

2011-10-19T12:15:00.001-07:00

...Ο αγγλικός τίτλος είναι παράφραση του εναλλακτικού τίτλου του περίφημου "Dr Strangelove" ή "How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb", της κλασικής όσο δε πάει άλλο ταινίας του Kubrick, παρωδία όσο λίγες της ψυχροπολεμικής ψύχωσης.

Κάθε κρίση γεννάει τις ψυχώσεις της, και το συλλογικό οικονομικό ψυχοπλάκωμα που λυσσομανά σαν τυφώνας πάνω από τη χώρα ωθεί κόσμο και κοσμάκη να φορέσει την ανάλογη "βαριά" ενδυμασία που απαιτούν οι καιροί. Κασκόλ και γάντια γκρίζα σαν ξεθωριασμένος ποντικός, βαρύ παλτό και δύστυχο στυλ που παραπέμπει σε παλιές ελληνικές ταινίες, με μία σημαντική όμως διαφορά: εδώ του λείπει η αυθεντικότητα τους. Βλέπετε, το λουκ των καιρών απαιτεί και την ανάλογη μάσκα, τη μάσκα που έχει γραμμένο κατακούτελα πόσο "αγανακτισμένη" είναι με την "ανυπόφορη κατάσταση", τη μάσκα που έχει μονίμως πάνω της ζωγραφισμένο το βλέμμα της συμπόνοιας για κείνους που "υποφέρουν", καθώς και μια δόση συγκρατημένου θυμού για εκείνους που "φταίνε", οι οποίοι φυσικά είναι κάποιοι άλλοι, κάποιοι κακοί άνθρωποι που "οδήγησαν τη χώρα σε αυτό το σημείο".

Είναι η μάσκα που φοράνε οι δημοσιογράφοι που αλωνίζουν τα τηλεοπτικά παράθυρα, η μάσκα των πολιτικών, η μάσκα όσων αποφάσισαν μετά από δεκαετίες πλήρους αδιαφορίας για όσα γίνονται γύρω μας πως "δεν πάει άλλο", χωρίς να γνωρίζουν οι ίδιοι φυσικά τι φταίει, και για ποιόν λόγο βρισκόμαστε εδώ.

Εν ολίγοις, οι καιροί στη χώρα μας απαιτούν από τα δημόσια πρόσωπα (και όσους πολίτες κερδίζουν κάποια δευτερόλεπτα δημοσιότητας από κάποια πιθανή εμφάνιση τους στο κουτί) να φοράνε όλοι αυτή την ίδια μάσκα της "αγανάκτησης", να συμπάσχουν "όλοι μαζί", "χέρι-χέρι", να έχουν όλοι αυτή την συγκαταβατική έκφραση του ανθρώπου που ξέρει πως έχει ευθύνη ο ίδιος, αλλά φοβάται να το παραδεχτεί. Τι μένει λοιπόν όταν δεν παραδέχεσαι την ευθύνη σου για ένα πρόβλημα? Πολύ απλά, φοράς και συ τη μάσκα, όπως όλοι.

Μέσα στο πλήθος με τις μάσκες δε γίνεται να ξεχωρίζεις και κανείς δε θα καταλάβει πως έχεις το μερίδιο σου στη ζημιά.

Η κυρίαρχη αίσθηση που σου περνάνε τα σιχαμένα αυτά μέσα "ενημέρωσης" είναι μια αίσθηση ενός επικείμενου χαμού, μιας ατελείωτης μιζέριας που έχει καταπλακώσει τους άμοιρους, δύστυχους πολίτες αυτής της χώρας. Ανέκαθεν η καταστροφολογία και οι κακές ειδήσεις ενέπνεαν τα ΜΜΕ, και φυσικά μια οικονομική κρίση-επικείμενη συντέλεια είναι το βούτυρο στο ψωμί των αρπαχτικών της ειδησεογραφίας. Η εικόνα της μεσήλικης νοικοκυράς που κραυγάζει στην κάμερα πόσο "απατεώνες είναι όλοι!", ενώ το ρεπορτάζ παρουσιάζει λεπτομερώς την κατάσταση που έχει ξεπέσει η ίδια, πως δεν έχει να πληρώσει το ένα ή το άλλο, πως θα μειωθεί η επικείμενη σύνταξη ή πως τα παιδιά της δεν έχουν δουλειά είναι γνωστή σε όλους.

Οι πολιτικοί και οι δημοσιογράφοι που μαζεύονται στα τηλεοπτικά παράθυρα φοράνε όλοι τη μάσκα. Όλοι δείχνουν το ίδιο "αγανακτισμένοι", όλοι παραδέχονται πως η κατάσταση είναι "απαράδεκτη", και φυσικά όλοι στρέφουν το δάχτυλο σε κάποιον άλλο.

Γνώριμη κατάσταση, και αρκετά ασχολήθηκα γράφοντας γι' αυτήν. Ας πω λοιπόν κάποια θετικά που βρίσκω πως έχουν προκύψει από όλην αυτήν την κατάσταση με την οικονομική κρίση! Η αγανάκτηση φοριέται πολύ τελευταία - και έχει εκείνο το γκρίζο, αβέβαιο χρώμα που με κάνει και δείχνω σαν κουνέλι που ξέβαψε από την βροχή - δε μ'αρέσει εν ολίγοις.

Που λέτε λοιπόν, με την ελληνική (τρόπος του λέγειν το "ελληνική") οικονομία να πνέει τα λοίσθια, προέκυψαν κάποια θετικά από την όλη ιστορία! Παρακαλώ διαβάστε με ελαφριά διάθεση, πετώντας αν γίνεται τυχών σοβαροφάνεια στο τζάκι.

1) Πλέον δε χρειάζεται να νιώθεις ενοχές που είσαι άνεργος ή χαμηλόμισθος! Ενοχές που πάντα ήθελε να επιφορτίζει το σύστημα πάνω στον κόσμο που βαυκαλίζεται με ιδέες εμποτισμένες με κοινωνική άνοδο, ανταγωνισμούς και επικράτηση του ισχυρότερου. Τώρα που η πλειοψηφία είναι άνεργη ή χαμηλόμισθη, είσαι πια φυσιολογικός και μπορείς να το δηλώνεις με υπερηφάνεια!

2) Τέρμα πια στα ανούσια καταναλωτικά διλήμματα ως προς το προϊόν που θα επιλέξεις. Να πάρω αυτό ή εκείνο το μπουφάν? Ποιο συνολάκι θα μου πηγαίνει περισσότερο άραγε? Τι να ταιριάζει πιο πολύ με το τάδε ρούχο μου? Να επενδύσω στο τάδε αμάξι ή στο άλλο? Να βγω σε κείνο ή το άλλο κλαμπ για το βράδυ?

Τώρα πλέον δεν έχεις χρήματα για κανένα από αυτά, επομένως τέρμα στα διλήμματα και το άγχος της επιλογής!

3) Το πάνω μας φέρνει κατευθείαν στο τρίτο χαρμόσυνο νέο. Όταν πλέον δυσκολεύεσαι να αποκτήσεις καινούργια πράγματα αναγκάζεσαι να εκτιμήσεις τα παλιά! Ποιός ξέρει, ίσως κάποια από αυτά να μη χρειάζονταν καν αντικατάσταση! Γιατί να αλλάξεις παπούτσια τη στιγμή που αυτά που έχεις φοριούνται ακόμα και δείχνουν ακόμα καλά πάνω σου? Τώρα που έχεις μείνει χωρίς αμάξι ίσως κάνεις με τα πόδια εκείνη τη διαδρομή ως το ψιλικατζίδικο, που παλιά βαριόσουν να κάνεις!

4) Πόσο όμορφα οδηγεί το ένα στο άλλο, σαν αλυσιδωτή αντίδραση! Ναι λοιπόν, αν βάλεις λίγο το αμάξι στην άκρη (και τα λοιπά έξοδα για καύσιμα κλπ) θα περπατήσεις λίγο παραπάνω, και τι καλύτερη γυμναστική από το περπάτημα! Σήμερα ο κόσμος περπατάει όχι για την χαρά του περπατήματος και της διαδρομής, αλλά πάντα με έναν προορισμό, το περπάτημα είναι το μέσο για έναν σκοπό άλλο. Χωρίς την αμαξάρα σου όμως ίσως κάνεις και καμιά βόλτα, και έτσι θα παρατήσεις και κείνο το γυμναστήριο και τα περιττά του έξοδα! Ίσως μάλιστα συνειδητοποιήσεις πως είσαι ωραίος όπως είσαι ρε αδερφέ! (ή στη χειρότερη περίπτωση θα αντικαταστήσεις εκείνον τον καθρέπτη με τον πίνακα που τόσο σου άρεσε και δεν είχες χώρο να τον βάλεις, για όλα υπάρχει λύση!)

5) Καιρός να συσφίξεις τις σχέσεις σου με τους γονείς σου. Όταν η διαμονή μόνος σου βλέπεις οτι κοστίζει πολύ περισσότερο απ' όσο μπορείς να κουμαντάρεις, μην απελπίζεσαι. Άραξε. Δεν είσαι ο μόνος!

6) Δουλεύεις σα το σκυλί για να τα βγάλεις πέρα και αισθάνεσαι πως πέρα από τα οικονομικά σου κλέβουν και τον χρόνο της ζωής σου? Μη σκας δικέ μου! Ούτως ή άλλως, ανήκεις στους "προνομιούχους" εδώ που φτάσαμε πια! Στους εργαζόμενους! Η οικονομική κρίση φροντίζει για όλα τα μέλη της. Οι μεν άνεργοι αισθάνονται πολλοί και μαζικοί, οι δε σκληρά εργαζόμενοι αισθάνονται λίγοι και ξεχωριστοί!

7) Η απώλεια κάθε προοπτικής για σύνταξη σε κάνει να στρέφεσαι περισσότερο στο τώρα και να το απολαμβάνεις! Επίσης η αβεβαιότητα του αύριο σε ωθεί να αποφεύγεις πλέον γελοιότητες τύπου δάνειο με πιστωτική κάρτα κλπ, από κείνες που συνήθιζες να κάνεις και έμπλεξες πια για τα καλά! Η οικονομική κρίση έχει ως σημαία το ρητό Άδραξε τη Μέρα (και από κοντά το "γνώθι σαυτόν", ή αλλιώς, δες τι βλακεία έκανες).

8) Γίνεσαι εφευρετικός. Αφού δεν έχεις χρήματα για να σκορπίσεις, βρίσκεις εναλλακτικούς τρόπους να αντλήσεις την διασκέδαση και την ψυχαγωγία σου - με ή χωρίς παρέα. Ίσως μάλιστα διαπιστώσεις πως αυτοί οι τρόποι, οι μη-διαμεσολαβημένοι από χρήματα, είναι και οι καλύτεροι! Let's get together now.

9) Μ' αυτά και μ'αυτά ένα μικρό ποσοστό κόσμου σα να κατάλαβε πέντε πράγματα. Γύρω από την σύγχρονη κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα και την πολιτική της. Η αφύπνιση ενός μικροσκοπικού ποσοστού του πληθυσμού (όχι απαραίτητα θορυβώδες ποσοστό, μερικές φορές τα σημαντικότερα πράγματα εκτυλίσσονται αθόρυβα) δεν θα αλλάξει τον κόσμο, είναι όμως ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση!

10) Είναι πάντα ωραίο εκεί που ο άλλος περιμένει από σένα να βρίσκεσαι μέσα στη μιζέρια να τον διαψεύδεις! Με άλλα λόγια, και για να γίνω περιεκτικός: Να πάτε να γαμηθείτε όλοι σας. Η κατάσταση είναι σκατένια, ναι, αλλά δε θα γίνουμε η αντανάκλαση της γενικευμένης μιζέριας που τόσο επιθυμείτε να δείτε πάνω μας! Δεν την προκαλέσαμε και δε θα φορέσουμε και μεις τη σάπια μάσκα σας, αυτή φτιάχτηκε για να εφαρμόζει στα δικά σας χοντροκέφαλα...

Συνεχίζουμε τραγουδώντας, ακόμα και αν δεν υπάρχει αύριο!